Truy cập nội dung luôn

Chi tiết tin

ASEAN và việc hóa giải mâu thuẩn ở Biển Đông

Khi căng thẳng Trung - Mỹ gia tăng, Đông Nam Á có thể trở thành nơi đối đầu chính giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới. Một  nhà  ngoại  giao Việt Nam đã tóm lược khá đầy đủ những khó khăn mà các nước Đông Nam Á phải đối mặt trong vòng tay lôi kéo của Mỹ và Trung Quốc: "Chúng tôi bị rơi vào tình thế trên đe dưới búa. Tình hình không dễ dàng và cứ mỗi ngày trôi qua, tình hình càng phức tạp hơn". Những khó khăn này càng lớn hơn nếu gia tăng căng thẳng Mỹ - Trung dẫn đến đối đầu về quân sự ở Biển Đông - khu vực trong những năm gần đây đã trở thành một trong những điểm bất đồng lớn nhất giữa hai cường quốc.

Việc Trung Quốc đòi hỏi chủ quyền tới 90% diện tích nổi và chìm ở Biển Đông khiến quan hệ với các nước trong khu vực thêm phức tạp, đặc biệt là với Việt Nam và Philippines. Các nước này phản đối lập luận "lịch sử" của Trung Quốc để biện minh cho yêu sách "đường 9 đoạn" thể hiện trên bản đồ địa lý của Trung Quốc nhằm duy trì nhận thức trong công luận Trung Quốc theo đó Biển Đông chính là "ao nhà" của mình.

Việc nhận thấy thách thức mới từ Trung Quốc đã khiến chính quyền Mỹ, dưới thời Tổng thống Obama, thông qua chiến lược "xoay trục sang Châu Á", đặt Châu Á, đặc biệt là Đông Nam Á, ở trọng tâm trong chính sách đối ngoại sau nhiều năm ưu tiên khu vực Trung Đông. Nhằm đáp trả việc Trung Quốc bồi đắp các rạn san hô và đảo đá ở Biển Đông, Mỹ đã thúc đẩy "nguyên tắc tự do hàng hải" và triển khai nhiều tàu hải quân và máy bay do thám tới khu vực.

Sau khi lên nắm quyền, Tổng thống Donald Trump thực thi chính sách kiềm chế ảnh hưởng của Trung Quốc và cô lập Trung Quốc trên trường quốc tế. Cuộc khủng hoảng y tế gần đây đã tăng thêm động lực cho Tổng thống Trump phân tách khỏi Trung Quốc khi Tổng thống Trump gặp khó khăn trong chiếm được sự ủng hộ của dư luận Mỹ phục vụ cuộc bầu cử Tổng thống ngày 3/11. Bằng mọi biện pháp, Chính quyền Tổng thống Trump đã nhân rộng nhiều sáng kiến nhằm làm suy yếu và dồn ép Trung Quốc với hy vọng có thể tạo ra tình huống khủng hoảng nhằm tập hợp người dân Mỹ đứng sau vị "Tổng Tư lệnh" của mình. Tổng thống Trump muốn tìm điểm đột phá và có thể bất chấp tất cả, kể cả việc gây thêm phức tạp trong khu vực Biển Đông vốn đã rất căng thẳng.

Thông qua phát biểu ngày 13/7 của Ngoại trưởng Mike Pompeo, Mỹ đã ném một hòn đá vào mặt nước "ao" đang phẳng lặng. Với ý định kỷ niệm 4 năm ngày Tòa trọng tài Thường trực PCA ra phán quyết bác bỏ đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc tại Biển Đông, phát biểu của Ngoại trưởng Pompeo đã hình thành một giai đoạn mới trong cuộc đối đầu Mỹ -Trung. Trên thực tế, cùng với việc phản đối yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông, chính quyền Mỹ trước đây luôn duy trì lập trường mập mờ liên quan đến đòi hỏi chủ quyền của các nước trong khu vực. Mặc dù tự coi mình có vai trò trọng tài trong tranh cãi giữa Trung Quốc với các nước trong khu vực nhưng Mỹ vẫn tìm cách xoa dịu Trung Quốc khi mà khác với Trung Quốc, Mỹ không tham gia Công ước Luật Biển năm 1982.

Nếu như quan điểm mới của Mỹ khiến một số nước cảm thấy vững tâm hơn trong việc phản đối những đòi hỏi của Trung Quốc thì cũng làm phức tạp thêm tình hình vốn đã rất khó xử lý, nhất là khi Mỹ tìm cách lôi kéo các nước này vào chiến lược chống Trung Quốc. Mỹ đã nhiều lần thúc giục Việt Nam thiết lập đối tác chiến lược. Điều này không thể không gây ra nghi vấn trong giới ngoại giao về ý định của Mỹ trong ngắn hạn. Một phản ứng cho thấy vấn đề Biển Đông hơn bao giờ hết trở thành một quả bom nổ chậm

 Trong một diễn biến khác, theo Website Thairat ngày 27/7, Bộ trưởng Ngoại giao các nước ASEAN và các bên đối thoại đã thảo luận để tìm phương hướng giải quyết vấn đề an ninh tại khu vực Thái Bình Dương cũng như hợp tác về chính trị và kinh tế.

Các nhà phân tích cho biết: vấn đề căng thẳng tại bán đảo Triều Tiên đã được đưa ra trao đổi, bởi trong thời gian qua Triều Tiên đe dọa sẽ tiến hành chiến tranh hạt nhân với Hàn Quốc và Mỹ. Ông Muaray Hiebert, chuyên gia về Đông Nam Á tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế tại Washington cho rằng, mặc dù những lo ngại về vấn đề hạt nhân được coi là một ưu tiên, nhưng căng thẳng tại Biển Đông mới thực sự là vấn đề quan trọng đối với ASEAN.

Trung Quốc yêu sách chủ quyền gần hết khu vực Biển Đông, dẫn đến tranh chấp với nhiều nước ASEAN cũng có yêu sách chủ quyền như: Brunei, Malaysia, Philippines, Việt Nam và kể cả Đài Loan. Bên cạnh đó, việc đàm phán về bộ quy tắc ứng xử của các bên ở khu vực Biển Đông (COC) giữa ASEAN và Bắc Kinh chưa được tiến hành theo kế hoạch đề ra và có sự đổ lỗi mối quan hệ khăng khít giữa Campuchia và Trung Quốc chính là nguyên nhân.

Thái Lan - nước điều phối quan hệ giữa ASEAN với Trung Quốc, nhưng cũng chưa tạo được sự tích cực. Nhà phân tích chính trị cho rằng: Thái Lan không có yêu sách chủ quyền tại Biển Đông có thể là người hòa giải đáng tin cậy, nhưng vai trò lại không thực sự tích cực. Theo Học viện an ninh và nghiên cứu quốc tế tại Đại học Chu-la-lông-con (Thái Lan), Thái Lan rơi vào tình thế ngoại giao tương đối khó khăn, do Trung Quốc là cường quốc trong khu vực và Thái Lan lại rất gần gũi với Trung Quốc. Do vậy, vai trò tạo sự cân bằng cũng sẽ tương đối khó khăn như việc tạo cho được sự cân bằng, nhưng việc đạt được và thúc đẩy đạt được COC không phải là chuyện dễ.

Đối với Trung Quốc, luôn trì hoãn việc đàm phán, trong mấy năm qua đã không ngừng gia tăng mạnh mẽ yêu sách chủ quyền với việc điều tàu tuần tra và tàu bảo vệ ngư dân của mình. 2-3 năm trước, Việt Nam tố cáo tàu Trung Quốc đã bắn vào ngư dân ở gần quần đảo Hoàng Sa mà cả hai nước đều có yêu sách chủ quyền, tuy nhiên Trung Quốc đã chiếm đóng quần đảo này từ những năm 70 của thế kỷ trước. Ngoài ra, tàu của Philippines và Trung Quốc cũng đối đầu nhau trong khu vực quần đảo Trường Sa. Căng thẳng tương tự giữa hai nước này cũng đã kéo dài nhiều tháng và việc Mỹ nhảy vào can thiệp cũng có thể xảy ra do Mỹ và Philippines đã ký Hiệp ước tương trợ lẫn nhau.

Ngày 4/4/2020,Việt Nam đã có đơn phản đối chính thức với Trung Quốc với cáo buộc đánh chìm tàu ​​đánh cá của Việt Nam ở quần đảo Hoàng Sa. Ảnh: AP-scis.hcmussh.edu.vn

Phía Mỹ tuyên bố có lợi quốc gia, sẽ phải duy trì hoà bình, ổn định và tự do hàng hải trong khu vực Biển Đông. Bộ Ngoại giao Mỹ dự báo nước này đang bước vào tình hình khó khăn hơn, bởi tình hình Biển Đông hiện nay sẽ nóng hơn thời Chính phủ Mỹ khoá trước. Do đó, sẽ có nhiều thách thức đối với Mỹ khi sẽ nắm vai trò cường quốc, người hoà giải tin cậy với các nước bạn bè, đồng minh trong khu vực nhưng không gây bực bội cho Trung Quốc - nước đang trỗi dậy thành một cường quốc trong khu vực./.

Sở Ngoại vụ tổng hợp tin các báo

 

Tin liên quan
Đại sứ quán Ấn Độ tại Hà Nội ký biên bản ghi nhớ hợp tác tài trợ 04 tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long để khắc phục hậu quả hạn mặn    24/09/2020
Triển khai thực hiện Quyết định số 1191/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt mục tiêu nâng cao năng lực công tác thông tin tuyên truyền và thông tin đối ngoại    24/09/2020
Thủ tướng Chính phủ làm việc với các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long về Phòng chống hạn mặn mùa khô năm 2020 - 2021    23/09/2020
Các chuyên gia Trung Quốc bình luận về quan hệ căng thẳng Mỹ - Trung    22/09/2020
Sự đối đầu Mỹ - Trung trong vấn đề thay đổi trật tự thế giới    22/09/2020
Trung Quốc không ngừng tăng cường sự hiện diện ở Trung Đông    22/09/2020
Học giả Trung Quốc bình luận về hướng đi của thế giới    22/09/2020
Kim ngạch thương mại Trung Quốc - ASEAN đạt hơn 416 tỷ USD trong 8 tháng đầu năm 2020    22/09/2020
Các quốc gia Đông Nam Á không mặn mà với những dự án từ sáng kiến “Vành đai, Con đường”    22/09/2020
Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 15/9/2020)    21/09/2020

Liên kết Liên kết

Thống kê truy cập Thống kê truy cập

  Đang truy cập : 2
  Hôm nay: 236
  Tổng lượt truy cập: 93525