Truy cập nội dung luôn

Chi tiết tin

Biển Đông nổi sóng với cuộc chiến công hàm 2.0

The Diplomat ngày 4/8 đăng bài viết của Đại sứ Nguyễn Hồng Thao cho rằng "cuộc chiến công hàm" về Biển Đông đang tiếp diễn và làm sống lại phán quyết năm 2016 của Tòa Trọng tài vụ Philippines kiện Trung Quốc. Tác giả điểm lại "cuộc chiến công hàm 1.0" trong giai đoạn 2009 - 2011, bắt nguồn từ báo cáo chung của Malaysia và Việt Nam và báo cáo riêng của Việt Nam gửi Ủy ban Ranh giới thềm lục địa Liên hợp quốc (CLCS) về ranh giới thềm lục địa ngoài 200 hải lý vào các ngày 6 và 7/5/2009, theo thống kê có 12 công hàm được gửi lên Liên hợp quốc trong thời gian này (3 của Trung Quốc, 2 của Malaysia, 3 của Philippines, 3 của Việt Nam và 1 của Indonesia).

Công thư của Phái đoàn thường trực Mỹ gửi Liên Hợp Quốc phản đối yêu sách của Trung Quốc. (Ảnh: USUN)

Phản ứng lại, tháng 5/2009, Trung Quốc đã lần đầu công bố tại Liên hợp quốc bản đồ "đường 9 đoạn"; đối đầu với Philippines rồi kiểm soát thực tế bãi cạn Scarborough năm 2012, bồi đắp các đảo nhân tạo tại Trường Sa năm 2014. Dưới sức ép của Trung Quốc, vấn đề Biển Đông bị loại khỏi Tuyên bố của Hội nghị cấp cao ASEAN năm 2012. Các diễn biến trên cho thấy, Trung Quốc hầu như không có đối thủ trong vấn đề Biển Đông. Sự đe dọa của Trung Quốc và "cuộc chiến công hàm 1.0" đã thúc đẩy Philippines tiến hành vụ kiện Trung Quốc vào năm 2013, theo quy định tại Phụ lục VII Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982. Phán quyết của Tòa Trọng tài PCA năm 2016 có lợi cho Philippines, nhưng bước chuyển thái độ của chính phủ mới tại Philippines và sự từ chối quyết liệt từ Trung Quốc đã đe dọa vô hiệu hóa phán quyết.

Đệ trình của Malaysia lên CLCS về ranh giới thềm lục địa mở rộng tháng 12/2019 đã tạo ra bước ngoặt trong cuộc chiến pháp lý tại Biển Đông, mở ra "cuộc chiến công hàm 2.0" với sự tham gia rộng rãi hơn của các nước, kể cả các nước ngoài khu vực. Trong vòng 8 tháng từ tháng 12/2019 - 7/2020, đã có 15 công hàm, 2 công thư (gửi Tổng Thư ký Liên hợp quốc) và 1 tuyên bố được đưa ra. Trong số các nước có tranh chấp ở Biển Đông, có 1 tuyên bố của Bộ Ngoại giao Brunei; 5 công hàm và 1 công thư của Trung Quốc; 2 công hàm của Malaysia; 3 công hàm của Philippines  và 3 công hàm của Việt Nam. Về phía các nước khác, có 2 công hàm của Indonesia, 1 công hàm của Australia và 1 công thư của Mỹ. Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo ngày 13/7 cũng đã ra tuyên bố về lập trường của Mỹ đối với các yêu sách biển tại Biển Đông, kéo theo một loại tuyên bố của các nước đồng minh của Mỹ bác bỏ các yêu sách biển phi pháp của Trung Quốc.

Lập trường của gần như tất cả các quốc gia trong và ngoài khu vực đều phù hợp với Phán quyết của Tòa trọng tài năm 2016. Theo đó, các yêu sách biển không phù hợp với UNCLOS đều không được chấp nhận, bao gồm cả "đường 9 đoạn" hay "quyền lịch sử"; các cấu trúc luôn nổi ở Trường Sa không được hưởng các vùng biển rộng hơn 12 hải lý và không một bãi ngầm hay cấu trúc nửa chìm nửa nổi nào ở Biển Đông được quyền yêu sách lãnh thổ. Việc vẽ đường cơ sở thẳng quần đảo cho bất kỳ nhóm đảo hoặc đơn vị đảo nào trong quần đảo Trường Sa cũng đều không được phép. Các hoạt động bồi lấp đất hoặc các hình thức chuyển đổi nhân tạo khác không thể làm thay đổi trạng thái pháp lý tự nhiên của một cấu trúc theo UNCLOS. Do đó, bất kỳ quyền trên biển nào được tạo ra từ đất liền của các quốc gia ven biển, như các vùng chồng lấn với Bãi Tư Chính (ngoài khơi Việt Nam), Luconia Shoals (ngoài khơi Malaysia), vùng đặc quyền kinh tế Brunei và Natuna (ngoài khơi Indonesia) đều không thể coi là khu vực tranh chấp.

Các công hàm này đều nhấn mạnh phán quyết là cuối cùng và không thể kháng cáo, không bên nào có thể sửa đổi hay đàm phán. Mỹ gọi các yêu sách biển của Trung Quốc là "hoàn toàn phi pháp". Australia phản đối việc Trung Quốc cho rằng yêu sách chủ quyền của Trung Quốc đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa "được công nhận rộng rãi bởi cộng đồng quốc tế". Malaysia cũng thẳng thừng bác bỏ "đường 9 đoạn" của Trung Quốc, tuyên bố yêu sách của Trung Quốc đối với các vùng biển ở Biển Đông là không có cơ sở theo luật pháp quốc tế.

"Cuộc chiến công hàm 2.0" đã khuyến khích các quốc gia yêu sách thể hiện rõ lập trường đối với việc áp dụng UNCLOS, các giới hạn của yêu sách trên biển, tuân thủ phán quyết năm 2016 và giải pháp cuối cùng có thể chấp nhận được. Diễn biến này chia các quốc gia yêu sách thành các nhóm có lập trường đối nghịch. Trong khi hầu hết các quốc gia, dù là có hay không có yêu sách, lấy UNCLOS làm cơ sở pháp lý duy nhất để xác định và giải quyết các yêu sách trên biển, Trung Quốc vẫn tiếp tục pha trộn yêu sách quyền lịch sử với quy chế vùng biển đầy đủ cho các thực thể trên Biển Đông.

Lập trường của Trung Quốc về vấn đề Biển Đông đang ngày càng bị cô lập. Tuyên bố của Chủ tịch Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 36 vào ngày 26/6 đã nhấn mạnh quan ngại sâu sắc đối với việc bồi lấp đất và những diễn biến và sự cố nghiêm trọng gần đây. Chính sách ngoại giao "chiến binh sói" của Bắc Kinh có thể phản tác dụng đối với các nước láng giềng bởi sự gây hấn quá mức. Các nước sẽ không chấp nhận các lệnh cấm đánh cá đơn phương hay chiến dịch thực thi pháp luật "Biển xanh" của Trung Quốc ở Biển Đông. Các quốc gia ven biển nhận thức rõ hơn về sự cần thiết phải thể hiện rõ sự không hài lòng đối với các hành vi hung hăng của Trung Quốc thay vì giữ im lặng vì một nền hòa bình mong manh. Philippines đã tuyên bố rằng phán quyết của Tòa Trọng tài là "không thể thương lượng". Malaysia đã từ bỏ chính sách ngoại giao thầm lặng truyền thống để phản bác các yêu sách của Trung Quốc tại Biển Đông, bao gồm các vấn đề trên biển và chủ quyền chưa được đưa ra trong luật pháp quốc tế, đi xa hơn cả Phán quyết của Tòa.

"Cuộc chiến công hàm 2.0" đã làm sống lại ý nghĩa lâu dài của Phán quyết năm 2016. Trật tự dựa trên luật lệ ở Biển Đông sẽ được duy trì khi Phán quyết được tuân thủ đầy đủ bởi cả hai bên Philippines và Trung Quốc; luật pháp quốc tế, bao gồm UNCLOS được tất cả các quốc gia tôn trọng. Sau đó, tất cả các quốc gia, trong và ngoài khu vực, có thể tận hưởng những lợi ích của việc Biển Đông là vùng biển hòa bình, ổn định và thịnh vượng./.

Sở Ngoại vụ tổng hợp từ các báo

 

 

Tin liên quan
Đại sứ quán Ấn Độ tại Hà Nội ký biên bản ghi nhớ hợp tác tài trợ 04 tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long để khắc phục hậu quả hạn mặn    24/09/2020
Triển khai thực hiện Quyết định số 1191/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt mục tiêu nâng cao năng lực công tác thông tin tuyên truyền và thông tin đối ngoại    24/09/2020
Thủ tướng Chính phủ làm việc với các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long về Phòng chống hạn mặn mùa khô năm 2020 - 2021    23/09/2020
Các chuyên gia Trung Quốc bình luận về quan hệ căng thẳng Mỹ - Trung    22/09/2020
Sự đối đầu Mỹ - Trung trong vấn đề thay đổi trật tự thế giới    22/09/2020
Trung Quốc không ngừng tăng cường sự hiện diện ở Trung Đông    22/09/2020
Học giả Trung Quốc bình luận về hướng đi của thế giới    22/09/2020
Kim ngạch thương mại Trung Quốc - ASEAN đạt hơn 416 tỷ USD trong 8 tháng đầu năm 2020    22/09/2020
Các quốc gia Đông Nam Á không mặn mà với những dự án từ sáng kiến “Vành đai, Con đường”    22/09/2020
Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 15/9/2020)    21/09/2020

Liên kết Liên kết

Thống kê truy cập Thống kê truy cập

  Đang truy cập : 1
  Hôm nay: 237
  Tổng lượt truy cập: 93526