Truy cập nội dung luôn

Chi tiết tin

Điểm lại một số nét nổi bật trong quan hệ hợp tác Việt Nam - Nhật Bản

Trong bối cảnh Covid-19 đang gây ảnh hưởng sâu sắc đến toàn thế giới và  quan hệ Trung-Mỹ ngày càng xấu đi, Trung Quốc cần phải tăng cường củng cố quan hệ với các nước láng giềng và thúc đẩy hơn nữa sự phát triển của "Vành đai, Con đường"; trong đó, không thể không lưu ý đến quan hệ Nhật – Việt.

Vào ngày 18/6/2020, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã tuyên bố nới lỏng các  biện pháp hạn chế xuất nhập cảnh và những nước đầu tiên được Nhật Bản áp dụng biện pháp nới lỏng là Việt Nam, Thái Lan, Australia và New Zealand. Điều này không chỉ cho thấy những thành tựu của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong phòng chống dịch bệnh mà còn chứng tỏ mối quan hệ khăng khít giữa Nhật Bản và Việt Nam. trong những năm gần đây.

Kể từ khi chính quyền Abe được thành lập vào cuối năm 2012, quan hệ Nhật Bản - Việt Nam đã phát triển vô cùng nhanh chóng, thu hút sự quan tâm của giới học giả Trung Quốc. Hầu hết các học giả đều cho rằng, đằng sau sự phát triển của quan hệ Nhật Bản - Việt Nam là  ý đồ chống lại "sự trỗi dậy của Trung Quốc". Quan hệ Nhật - Việt đã đạt đến đỉnh cao trong thời kỳ Abe làm Thủ tướng lần thứ hai (2012 - dự kiến ​​là 2021), nhưng những chính sách không phù hợp của chế độ Abe đã gieo rắc những nguy cơ tiềm ẩn cho tương lai, quan hệ Nhật – Việt khó tránh khỏi bước ngoặt "trăng tròn rồi lại khuyết".

Chính quyn Abe và "thời kỳ trăng mật" của quan hệ Nhật Bản – Việt Nam

Vào tháng 1/2013, khi Abe lên năm quyền Thủ tướng lần thứ 2, Việt Nam đã trở thành quốc gia đầu tiên Abe đến thăm. Chỉ riêng trong năm 2017, Thủ tướng Abe đã thăm Việt Nam tới 2 lần, Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản  thăm Việt Nam 4 lần, Chủ tịch Thượng viện và Hạ viện mỗi người thăm 1 lần; đặc biệt, tháng 2/2017, Thủ tướng Abe đã thúc đẩy thành công chuyến thăm của Nhà vua và Hoàng hậu Nhật Bản tới Việt Nam.. Về phía Việt Nam, các quan chức cấp cao thường xuyên thăm Nhật Bản, trong đó, Tổng Bí thư là 1 lần, Chủ tịch nước là 2 lần, Thủ tướng là 6 lần, Bộ trưởng Ngoại giao là 4 lần.  Trao đổi và giao lưu cấp cao giữa hai nước diễn ra thường xuyên, đây là điều chưa từng có trong lịch sử quan hệ Nhật – Việt.

Chính phủ Việt Nam thăm chính thức Nhật Bản và tham dự Hội nghị Tương lai châu Á lần thứ 23: Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe. Nguồn: Bộ Ngoại giao.

Trong những năm gần đây, hợp tác kinh tế Nhật Bản - Việt Nam cũng tiếp tục được mở rộng, tập trung vào các lĩnh vực hương mại, viện trợ và đầu tư. Về thương mại, kim ngạch thương mại song phương giữa Nhật Bản và Việt Nam tăng từ 25 tỷ USD năm 2014 lên 37,87 tỷ USD năm 2018. Mặc dù kim ngạch thương mại Nhật – Việt vẫn chưa ngang bằng với 100 tỷ kim ngạch thương mại song phương giữa Trung Quốc và Việt Nam, nhưng Nhật Bản đã trở thành đối tác thương mại lớn thứ ba của Việt Nam. Về viện trợ, từ năm 1992 đến nay, Nhật Bản luôn là nước viện trợ phát triển chính thức lớn nhất của Việt Nam. Thông qua hỗ trợ phát triển chính thức, Nhật Bản đã giúp một số thành phố lớn ở Việt Nam xây dựng cơ sở hạ tầng quy mô lớn, như sân bay quốc tế Nội Bài của Hà Nội, đường cao tốc từ sân bay đến thành phố và cầu Việt Nhật, tàu điện ngầm ở thành phố Hồ Chí Minh. Đây đã trở thành những dự án mang tính biểu tượng mới nhất mà Nhật Bản viện trợ cho Việt Nam. Về đầu tư, đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam đạt 8,6 tỷ USD trong năm 2018, trở thành nguồn đầu tư lớn nhất vào Việt Nam.

Kể từ năm 2014, số lượng sinh viên Việt Nam du học tại Nhật Bản đã vượt qua Hàn Quốc, trở thành quốc gia có nguồn sinh viên quốc tế lớn thứ hai của Nhật Bản, đạt 81.009 người vào cuối năm 2018. Trong những năm gần đây, Nhật Bản cũng đã cung cấp các khóa đào tạo bắt buộc cho cán bộ quản lý và cán bộ kỹ thuật của các dự án điện hạt nhân của Việt Nam và giúp Việt Nam đào tạo công chức. Điều đáng chú ý nhất là Nhật Bản viện trợ cho Việt Nam 200 triệu USD để thành lập "Trường Đại học Nhật Việt" - một trường đại học liên kết trực tiếp với Thủ tướng Chính phủ Việt Nam về quản lý. Trường bắt đầu tuyển sinh vào năm 2016 và mời cựu giáo sư Đại học Tokyo, chuyên gia nổi tiếng của Nhật Bản về các vấn đề Việt Nam Motoo Gutian làm Hiệu trưởng.

Đáng chú ý nhất là quan hệ hợp tác giữa Nhật Bản và Việt Nam trong lĩnh vực an ninh, đặc biệt là vấn đề Biển Đông, thể hiện rõ rệt trên 4 mặt sau:

Thứ nhất, tần suất, mật độ các chuyến thăm giữa các quan chức Bộ Quốc phòng, Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản và Bộ quốc phòng và lực lượng quân đội Việt Nam rất dày đặc, thúc đẩy mức độ và mở rộng lĩnh vực đối thoại quốc phòng và an ninh giữa hai nước. Hai bên không chỉ thiết lập khuôn khổ "Đối thoại quan hệ đối tác chiến lược Nhật Bản - Việt Nam" ("2 + 2") cấp Thứ trưởng Ngoại giao và Quốc phòng vào năm 2015, mà còn thiết lập Đối thoại Chính sách Quốc phòng cấp Thứ trưởng và Tham vấn cấp Thứ trưởng Công an vào năm 2016; cố gắng khởi đọng cơ chế "3 + 3" trong đó các quan chức của các cơ quan ngoại giao, quốc phòng và an ninh hàng hải liên quan của hai nước cùng tham gia đàm phán.

Thứ hai, về trang thiết bị, Nhật Bản đã tặng cho Việt Nam 7 tàu tuần tra đã qua sử dụng và vật tư giám sát an ninh hàng hải (tổng trị giá 700 triệu Yên) vào tháng 2/ 2017 để Hải quân và Cục Giám sát nghề cá Việt Nam tuần tra và thực thi pháp luật ở Biển Đông. Trong chuyến thăm Nhật Bản của cố Chủ tịch nước Việt Nam Trần Đại Quang vào tháng 11/2016, Thủ tướng Abe đã tuyên bố hỗ trợ miễn phí xuồng an ninh đường thủy trị giá 300 triệu yên cho lực lượng cảnh sát đường thủy của Bộ Công an Việt Nam. Tháng 1/2017, trong chuyến thăm Việt Nam lần thứ hai, Thủ tướng Abe tuyên bố cung cấp cho Việt Nam 38,482 tỷ Yên với lãi suất hàng năm chỉ có 0,1% để đóng 06 tàu tuần tra cho Việt Nam. Đây là lần đầu tiên Nhật Bản cung cấp cho Việt Nam một tàu tuần tra mới, điều này giúp ích rất nhiều cho khả năng thực thi pháp luật trên biển của Việt Nam.

Thứ ba, Nhật Bản cũng đang tăng cường huấn luyện quân sự cho nhân viên Việt Nam. Tính đến tháng 6/2017, Bộ Quốc phòng và Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản đã cử tổng cộng 68 lượt huấn luyện viên gồm các sỹ quan phòng không trên bộ, trên biển và trên không sang Việt Nam theo 13 đợt, chiếm gần 30% tổng số lượt huấn luyện của Nhật Bản tại ASEAN. Nội dung huấn luyện hầu hết liên quan đến an ninh hàng hải. Ngoài ra, Nhật Bản cũng đã mời quân nhân Việt Nam sang Nhật Bản để huấn luyện cho Lực lượng Phòng vệ về y tế hàng không và hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc (PKO).

Thứ tư, Nhật Bản tích cực tham gia các cuộc tập trận quân sự song phương hoặc đa phương nhằm tăng cường khả năng cập cảng chiến lược của tàu và máy bay đến các cảng quan trọng của Việt Nam và tăng cường hợp tác an ninh Nhật - Việt. Việc tổ chức các cuộc tập trận chung là một trong những cách hiệu quả nhất để tăng cường hợp tác an ninh song phương. Nhật Bản đã tiến hành một số cuộc tập trận chung tìm kiếm và cứu nạn với Việt Nam dưới danh nghĩa "cứu hộ nhân đạo và cứu trợ thảm họa" thông qua "ngoại giao phòng chống thiên tai". Ngoài ra, Nhật Bản và Việt Nam cũng tham gia cuộc diễn tập cứu hộ nhân đạo "Đối tác Thái Bình Dương" do Hải quân Mỹ dẫn đầu. Máy tập, tàu vận tải đổ bộ của Lực lượng Phòng vệ Hàng hải Nhật Bản "Kunito" vào năm 2015 và tàu vận tải đổ bộ "Shimokita" của Nhật Bản vào tháng 7 năm 2016, đều dừng chân tại Đà Nẵng. Đặc biệt vào tháng 5/2017, tàu khu trục trực thăng của Lực lượng Phòng vệ Hàng hải Nhật Bản "Izumo", tàu khu trục "Lian" và tàu vận tải cao tốc của Hải quân Mỹ đã cùng lúc cập cảng Quốc tế Cam Ranh để diễn tập cứu trợ thảm họa hàng hải, đây là lần đầu tiên trong lịch sử tàu Nhật Bản và Mỹ cùng cập cảng Cam Ranh. Ngoài ra, sau lần đầu tiên dừng và hạ cánh tại Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2014, máy bay tuần tra chống ngầm P-3C của Lực lượng Phòng vệ Hàng hải Nhật Bản đã nhiều lần dừng và hạ cánh tại Đà Nẵng sau khi hoàn thành nhiệm vụ chống cướp biển Somalia. Ngay cả trong thời gian xảy ra đại dịch Covid-19, khi máy bay P-3C của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản gặp sự cố động cơ khẩn cấp khi đang quá cảnh tại sân bay Tân Sơn Nhất vào ngày 29/4 và không thể tiếp tục bay theo kế hoạch, Quân đội Việt Nam ngay lập tức đã hỗ trợ sữa chữa và bảo dưỡng.  Đáp lại, website của Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam ca ngợi, nghĩa cử của Việt Nam đã thể hiện đầy đủ tình cảm sâu sắc và tinh thần giúp đỡ của Việt Nam dành cho Nhật Bản.

Có thể thấy, dưới sự thúc đẩy mạnh mẽ của Thủ tướng Abe, quan hệ Nhật - Việt có thể nói đã đạt đến tầm cao chưa từng có trong lịch sử quan hệ song phương, thậm chí vượt qua quan hệ giữa Nhật Bản với Thái Lan, Philippines và các đối tác truyền thống khác tại Đông Nam Á. Nhật Bản và Việt Nam thực sự bước vào "thời kỳ trăng mật ". Từ lâu, ngoại giao Nhật Bản được biết đến là nền ngoại giao thực dụng, có đặc điểm coi trọng lợi ích thiết thực mà bỏ qua giá trị đầu ra, từng được các nước đang phát triển ca ngợi. Nhưng Abe đã trở thành người khởi xướng việc phá vỡ truyền thống này. Ngay từ lần đầu tiên Abe lên nắm quyền, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Nhật Bản lúc đó là Taro Aso đã đề xuất ý tưởng về "vòng cung tự do và thịnh vượng", trở thành "chính sách ngoại giao trọng tâm" của Nhật Bản và mở ra tiền lệ cho chính sách ngoại giao giá trị của Nhật Bản. Kể từ khi thành lập nội các lần thứ hai, Thủ tướng Abe đã bắt đầu hợp nhất "ngoại giao giá trị" trong lĩnh vực ý thức hệ với "chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương" mang đậm màu sắc của Chủ nghĩa hiện thực, đánh dấu sự ra đời của chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương phiên bản Nhật Bản. Các học giả Trung Quốc chỉ ra, Chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương phiên bản Nhật Bản tập trung vào "an ninh biển". Trong "Vòng cung tự do và thịnh vượng" và "Chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương" của Abe, vị trí địa lý của Việt Nam đang bảo vệ huyết mạch kinh tế của Nhật Bản ở Biển Đông. Việt Nam có tranh chấp với Trung Quốc tại Biển Đông và có thể trở thành đối tác của Nhật Bản để cùng kiềm chế Trung Quốc./.

Sở Ngoại vụ tổng hợp tin các báo

 

Tin liên quan
Định hình mới về chính sách Trung Quốc đối với 5 nước ASEAN sau chuyến thăm của Ngoại trưởng Vương Nghị    23/10/2020
Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung và vai trò phai nhạt dần của WTO trong thương mại toàn cầu    23/10/2020
Tổng lãnh sự Trung Quốc tại Thành phố Hồ Chí Minh đến thăm và trao tặng nhà tình nghĩa cho tỉnh Tiền Giang    23/10/2020
Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 20/10/2020)    23/10/2020
Bình luận về chuyến công du của Thủ tướng Nhật Bản đến Việt Nam trong tổng thể quan hệ giữa các nước lớn    22/10/2020
Viện Nghiên cứu Lowy xếp Việt Nam vượt New Zealand về Chỉ số Quyền lực Châu Á    22/10/2020
FSC-HCM làm việc với Tiền Giang về Chương trình hợp tác đưa lao động đi làm việc tại Nhật Bản và bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng đối ngoại và hội nhập quốc tế    21/10/2020
Mỹ sẽ tiếp tục hỗ trợ các nước hạ nguồn sông Mê Kông    21/10/2020
Năm 2020 GDP Việt Nam dự kiến ​​sẽ vượt qua Singapore và trở thành nền kinh tế lớn thứ 4 trong ASEAN    21/10/2020
Tiền Giang tổ chức thành công Đại hội Liên minh Hợp tác xã nhiệm kỳ 2020-2025    20/10/2020

Liên kết Liên kết

Thống kê truy cập Thống kê truy cập

  Đang truy cập : 1
  Hôm nay: 94
  Tổng lượt truy cập: 101255