Truy cập nội dung luôn

Chi tiết tin

ASEAN chịu nhiều sức ép về chọn bên từ các cường quốc

Ngoại trưởng Mỹ Pompeo đã khởi động chuyến thăm nước ngoài cuối cùng trong nhiệm kỳ của Chính quyền Tổng thống Trump. Ông lần lượt tới thăm Ấn Độ, Maldives, Sri Lanka, Indonesia và ghé thăm Việt Nam vào phút chót. Mục đích chuyến đi của Pompeo tới Châu Á lần này rất rõ ràng: ép buộc và lôi kéo các quốc gia này đối đầu với Trung Quốc về chính sách và hy vọng hình thành một "Tiểu NATO" mang màu sắc chống Trung Quốc mạnh mẽ ở Châu Á.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc chụp ảnh kỷ niệm hôm 30/10 ở Hà Nội. (Nguồn: bbc.com)

Pompeo đã sử dụng nhiều con bài trong chuyến đi này. Tại Sri Lanka, Pompeo đã cảnh cáo việc Sri Lanka tăng cường quan hệ với Trung Quốc, đưa ra cái gọi là thuyết "bẫy nợ", vu khống Trung Quốc là "kẻ săn mồi". Tại Maldives, Pompeo tuyên bố Mỹ sẽ mở Đại sứ quán tại thủ đô Maldives để chống lại sức ảnh hưởng của Trung Quốc ở các quốc đảo ở Ấn Độ Dương. Tại Indonesia, Pompeo sử dụng tranh chấp trên biển để kích động quan hệ giữa Trung Quốc và Indonesia, từ chối thừa nhận các yêu sách chính đáng của Trung Quốc ở Nam Hải (biển Đông).

Tuy nhiên, hoạt động vận động hành lang chống Trung Quốc của Pompeo được coi là vô ích, các chính sách và luận điệu chống Trung Quốc mạnh mẽ của Pompeo đã làm dấy lên sự bất mãn ở các nước này. Trong cuộc gặp Ngoại trưởng Mỹ Pompeo vào ngày 28/10, Tổng thống Sri Lanka Gotabaya Rajapaksa chỉ ra rằng, SriLanka không rơi vào "bẫy nợ" vì đã chấp nhận sự giúp đỡ của Trung Quốc. Đối mặt với những lời đe dọa của Pompeo buộc Sri Lanka phải chọn bên, Tổng thống Sri Lanka đã trả lời trên Twitter: "Sri Lanka sẽ luôn duy trì quan điểm trung lập trong chính sách ngoại giao, sẽ không cuốn vào cuộc đấu tranh giữa các nước lớn. Các quan chức Indonesia cũng bày tỏ lo ngại về các chính sách và luận điệu chống Trung Quốc mạnh mẽ của Washington, cùng với sự gia tăng cục diện căng thẳng giữa các siêu cường. Tại cuộc họp báo chung với Pompeo, Ngoại trưởng Indonesia Retno Marsudi cho biết: "(Trong cuộc hội đàm với Pompeo), tôi nhắc lại nguyên tắc "chính sách ngoại giao tự do và tích cực" của Indonesia; một lần nữa nhấn mạnh sự cần thiết của việc tìm kiếm các mối quan hệ hợp tác có tính bao trùm trong thời kỳ khó khăn này, nhấn mạnh sự cần thiết của mỗi quốc gia khi tham gia vào đó và cùng nhau thúc đẩy hòa bình, ổn định và phồn vinh của thế giới".

Việc chính quyền Trump vận động hành lang chống Trung Quốc ở các nước Đông Nam Á đang ngày càng quyết liệt hơn, ép buộc các nước này phải chọn phe giữa cuộc cạnh tranh chiến lược Trung Quốc và Mỹ. Đánh giá từ thái độ của các quốc gia liên quan đến chuyến đi này, có thể thấy những nỗ lực của Pompeo sắp đi vào ngõ cụt.

Trên thực tế, thái độ và lời lẽ của các quốc gia Đông Nam Á, như Indonesia, luôn nhất quán. Vào tháng 9, Ngoại trưởng Indonesia Leitno đã từng tuyên bố rằng "Chúng tôi không muốn can dự vào cuộc cạnh tranh Trung-Mỹ"; cựu Đại sứ Indonesia tại Mỹ Dino Jalal, đã có bài viết với những lời lẽ cứng rắn rằng sự cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc đã leo thang lên một cấp độ mới, nhưng các nước Đông Nam Á đã tỏ rõ thái độ không đồng tình; Giám đốc Sáng kiến minh bạch hàng hải Châu Á (AMTI) thuộc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) Gregory Poling, tin rằng mặc dù một số nước Châu Á có thể bị Mỹ lôi kéo, nhưng Indonesia sẽ không bao giờ tham gia "liên minh chống Trung Quốc". Trong cuộc họp giữa ngoại trưởng 4 nước Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ, Australia về cuộc tập trận chung trên biển mang tên "Malabar" sắp tới, Tờ "Jakarta Post" (Indonesia) thậm chí còn bày tỏ không hài lòng, nhận định: "Điều này sẽ chỉ mang lại bất ổn mới cho an ninh và dẫn đến gia tăng căng thẳng chính trị".

Thái độ và lập trường của Indonesia là có ý nghĩa biểu tượng trong các nước ASEAN. Sự khác biệt trong nhận thức giữa các nước ASEAN và Mỹ về Trung Quốc và sự khác biệt trong nhận thức của các nước thành viên ASEAN đối với Trung Quốc và Mỹ, có ý nghĩa quyết định về sự thất bại trong chính sách vận động hành lang chống Trung Quốc của Pompeo.

Mặc dù các nước ASEAN có những cảm nhận thực tế và trực tiếp nhất về sự trỗi dậy kinh tế và gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc trong khu vực, các nước này cũng bị ảnh hưởng sâu sắc bởi các yếu tố lịch sử, văn hóa. Tuy vậy, thái độ cởi mở và chấp nhận của các nước này đối với Trung Quốc trong các vấn đề khu vực vẫn không thay đổi. Hơn nữa, do Trung Quốc ngày càng đóng vai trò tích cực trong việc dẫn dắt các vấn đề khu vực, các nước ASEAN đã bắt đầu đề cao vai trò của Trung Quốc trong các vấn đề khu vực và "gần gũi hơn" Trung Quốc trong lĩnh vực an ninh.

Các quốc gia thành viên ASEAN luôn có những khác biệt đáng kể trong chính sách đối với Mỹ và Trung Quốc. Không giống như một số quốc gia lôi kéo Mỹ vào các vấn đề khu vực do lo ngại Trung Quốc, nhiều nước ASEAN sẵn sàng duy trì trạng thái cân bằng về ảnh hưởng của Trung Quốc và Mỹ trong các vấn đề khu vực. Do đó, so với sự không chắc chắn trong chính sách khu vực của chính quyền Trump, các nước ASEAN có xu hướng phát triển mối quan hệ đối thoại và hợp tác có tính xác định, tính ổn định với Trung Quốc. Đồng thời, từ góc độ các nước ASEAN, hùa với Mỹ để thực hiện chính sách đối đầu với Trung Quốc, không tốt bằng tăng cường đối thoại chính trị một cách thiết thực với Trung Quốc, nâng cấp hợp tác kinh tế thương mại và mở rộng giao lưu nhân văn với Trung Quốc.

Đúng là trước sự ép buộc và dụ dỗ của Mỹ, các nước ASEAN ngày càng phải chịu sức ép "chọn bên". Tuy nhiên, trước sức ép này, thái độ chung của các nước ASEAN là: Thứ nhất, các nước ASEAN sẽ không "chọn bên" trong cạnh tranh Trung-Mỹ và không muốn can dự vào cuộc cạnh tranh chiến lược giữa Trung Quốc và Mỹ. Thứ hai, các nước ASEAN vẫn hy vọng duy trì quan hệ hữu nghị và hợp tác với cả Trung Quốc và Mỹ, duy trì sự cởi mở trong các vấn đề khu vực và đảm bảo mối quan hệ cân bằng giữa Trung Quốc và Mỹ và các nước lớn khác trong các vấn đề khu vực. Thứ ba, cho rằng quan hệ Trung-Mỹ là cặp quan hệ hết sức quan trọng, do đó Trung Quốc và Mỹ cần tăng cường giao lưu và đối thoại, nâng cao nhận thức và khả năng quản lý và kiểm soát rủi ro, xử lý tốt mối quan hệ giữa hai nước và cùng nỗ lực hợp tác giải quyết các vấn đề toàn cầu.

Mặc dù ở cả ba khía cạnh này, vẫn có sự khác biệt giữa các nước thành viên ASEAN, nhưng về cơ bản, các nước duy trì sự nhất quán. Ngoài ra, cũng cần phải nói rằng các nước ASEAN không những không nghe theo sự vận động hành lang chống Trung Quốc của Pompeo mà còn quyết tâm duy trì vị thế "trung tâm" của mình trong các vấn đề khu vực. Theo cách nhìn nhận này, chuyến thăm tới các nước Đông Nam Á lần này của Pompeo không "tạo sóng" cũng không "tạo gió" ở Đông Nam Á./.

 

Sở Ngoại vụ tổng hợp tin các báo

 

Tin liên quan
Hiệp định RCEP mở ra cơ hội nào cho đồ điện tử gia dụng Trung Quốc đầu tư vào Việt Nam    23/11/2020
Những quan điểm khác nhau của Châu Âu trong quan hệ với Hoa Kỳ sau bầu cử    20/11/2020
Dự báo về 8 thay đổi trong chính sách quân sự Mỹ sau khi ông Biden lên cầm quyền    19/11/2020
WHO kêu gọi các nước xem kiến tạo hòa bình và ngăn chặn Covid-19 là hai phạm trù không thể tách rời    19/11/2020
Nhiều mặt hàng nông sản đạt giá trị xuất khẩu cao dù chịu ảnh hưởng của dịch Covid-19    19/11/2020
Tổng hợp ý kiến các nước về Hội nghị Cấp cao Đông Á và các Hội nghị liên quan    19/11/2020
RCEP và vai trò đi đầu của ASEAN trong việc củng cố hệ thống thương mại đa phương    19/11/2020
Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 17/11/2020)    18/11/2020
Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 10/11/2020)    16/11/2020
Hội thảo khoa học quốc tế về biển Đông lần thứ 12 tại Hà Nội    16/11/2020

Liên kết Liên kết

Thống kê truy cập Thống kê truy cập

  Đang truy cập : 1
  Hôm nay: 271
  Tổng lượt truy cập: 108326