Truy cập nội dung luôn

Chi tiết tin

Dịch Covid-19 tác động lên xuất khẩu Việt Nam và kinh tế Trung Quốc

Việt Nam, nước xuất khẩu sản phẩm dệt may lớn thứ 3 trên thế giới, đang phụ thuộc rất lớn vào việc nhập khẩu nguyên vật liệu dệt may từ Trung Quốc. Năm 2019, 60% vải và 55% sợi của Việt Nam nhập khẩu từ Trung Quốc. Việc Trung Quốc dừng cung cấp nguyên vật liệu gây ảnh hưởng lớn đến ngành dệt may Việt Nam. Trong 2 tháng đầu năm 2020, xuất khẩu dệt may của Việt Nam đạt 5,3 tỷ USD, giảm 3,5% so với cùng kỳ 2019. Hiện Trung Quốc đã khôi phục một phần nguồn cung nguyên vật liệu, có thể đáp ứng nhu cầu sản xuất cơ bản của Việt Nam trong tháng 3 và tháng 4. Tuy nhiên, dịch COVIC-19 bùng phát tại nhiều quốc gia khiến sự cạnh tranh của các đơn đặt hàng nguyên vật liệu dệt may trở nên căng thẳng. Câu hỏi liệu Việt Nam còn nhận được nguồn cung này từ Trung Quốc hay không vẫn còn bỏ ngỏ.

Chuyên gia kinh tế - tài chính Nguyễn Trí Hiếu nhắc lại, nền kinh tế lệ thuộc vào xuất nhập khẩu của Việt Nam đang hứng chịu những tác động tiêu cực khi dịch Covid-19 lây lan, và "khi cả Trung Quốc lẫn những thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam như Mỹ, Châu Âu đi vào tình trạng khủng hoảng", thì "dĩ nhiên đầu ra của Việt Nam cũng bị tác động mạnh". Cùng nhận định, chuyên gia May mặc và Da giày Diệp Thành Kiệt cho biết, nguồn cung từ Trung Quốc đã quay trở lại, dù hiện vẫn chỉ đáp ứng cho ngành sản xuất da giày khoảng 50% so với trước đây. Tuy nhiên, "CEO của Adidas thông báo là trong Quý I/2020, riêng hãng này có thể mất 01 tỷ EUR", do đó "cái mà mọi người đang lo nhất là thị trường tiêu thụ; nguồn cung giờ chỉ là vấn đề thứ yếu".

Về các giải pháp căn cơ cho ngành xuất nhập khẩu của Việt Nam với thị trường các nước tiên tiến đang chịu tác động tiêu cực, chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh đề xuất Chính phủ Việt Nam giảm các chi phí về quản lý hành chính, đăng ký, xuất nhập khẩu, các chi phí liên quan đến chứng nhận xuất xứ hoặc liên quan đến kiểm dịch, vận chuyển. Việc này nhằm "giúp các doanh nghiệp có thể giảm tối đa chi phí để đáp ứng nhu cầu trong điều kiện dịch bệnh". Tuy nhiên, ông cho rằng các doanh nghiệp cũng phải chủ động chấn chỉnh lại tổ chức sản xuất, nâng cao hiệu quả, giảm thiểu các chi phí không cần thiết để hạ giá thành, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và không để phụ thuộc vào thị trường nào.

Xe chở nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh (Ảnh: Nguyễn Mạnh)

Ông Nguyễn Trí Hiếu cho biết Việt Nam đang có kế hoạch phân tán rủi ro, đa dạng thị trường nhập khẩu và đây "là điều bắt buộc". Ông cũng đề cập việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Ngoài ra, để nền kinh tế Việt Nam phục hồi thì theo ông, việc thị trường nội địa "tăng mức cầu", giảm lệ thuộc vào các thị trường nước ngoài là "điều rất quan trọng". Đồng quan điểm, ông Đinh Trọng Thịnh cho rằng các doanh nghiệp Việt Nam phải tìm hướng đẩy mạnh tiêu thụ hàng hóa trong nước; chủ động đưa hàng hóa của mình vào các hệ thống phân phối nội địa để từ đó gia tăng sản lượng tiêu thụ; các nhà quản lý phải thường xuyên theo dõi và có các chính sách mềm dẻo, linh hoạt, giúp các doanh nghiệp tồn tại qua thời điểm khó khăn này.

Về phần mình, ông Diệp Thành Kiệt cho rằng Chính phủ nên có chính sách tập trung giải quyết đời sống cơ bản cho người lao động. Theo ông, "hoạt động của các doanh nghiệp trong nước cung ứng lương thực, thực phẩm, hoặc những dịch vụ thiết yếu cho đời sống hàng ngày trong nước dĩ nhiên bị hạn chế lại, do người tiêu dùng là những người lao động làm trong nhà máy mà không có thu nhập thì sức mua của họ cũng sẽ giảm và bị ảnh hưởng". Và "vì vậy cũng có các ảnh hưởng gián tiếp, nhưng ảnh hưởng trực tiếp là những người làm trong nhà máy xuất khẩu".

Về tác động của dịch Covid-19 đối với kinh tế Trung Quốc, theo cựu Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ về Đông Á và Thái Bình Dương Daniel Russel, hiện là Phó Chủ tịch Viện Chính sách Asia Society, dich Covid-19 đã tác động mạnh tới Sáng kiến "Vành đai và Con đường" (BRI). Theo đó, mặc dù lãnh đạo Trung Quốc phát biểu làm nhẹ tác động của dịch bệnh nhưng các dự án ở các nước BRI đang gặp khó khăn. Lãnh đạo nhiều nước cho biết các dự án trong khuôn khổ BRI của họ có nguy cơ bị đình hoãn, gặp khó khăn như đường sắt cao tốc Jakarta-Bandung ở Indonesia, Hành lang Kinh tế Trung Quốc – Pakistan, dự án xây cầu ở Bangladesh, xây đường sắt ở Nigeria… Báo cáo của các dự án cho thấy lệnh cấm đi lại và cách ly của các nước đã ngăn không cho các cán bộ quản lý, kỹ sư, công nhân xây dựng của Trung Quốc quay trở lại làm việc tại các dự án; việc đóng cửa các nhà máy, cảng biển, hàng không và đường bộ đã cản trở việc sản xuất và vận chuyển các nguyên vật liệu, nguồn cung từ Trung Quốc đến các dự án; nhiều quốc gia BRI chưa khôi phục sản xuất trở lại do lo ngại lây nhiễm cộng đồng; tâm lý bài xích người Trung Quốc gia tăng ở các quốc gia Đông Nam Á, Châu Phi tham gia BRI. Cùng với những xáo trộn khác, các dự án đang đứng trước nguy cơ trì hoãn, chậm tiến độ, đội vốn và thậm chí buộc các nhà thầu ở sở tại bị phá sản.     

Với Trung Quốc, trong bối cảnh suy giảm dòng vốn đầu tư nước ngoài diễn ra từ trước khi xảy ra dịch (giảm 41% năm 2019), đối mặt với khó khăn trong huy động vốn, các doanh nghiệp nhà nước sẽ bị thúc ép bán và rút khỏi các dự án mạo hiểm ở nước ngoài. Lời hứa của Trung Quốc giúp các nước đối phó dịch bệnh có phần phóng đại do nguồn lực y tế công của nước này hiện đã bị hao hụt. Nếu tình hình dịch bệnh ở Đông Nam Á, Nam Á, Châu Phi trở nên trầm trọng như ở Tây Âu, Trung Quốc không đủ khả năng cung cấp hỗ trợ y tế và trang thiết bị.

Tổn hại lớn nhất dịch Covid gây ra cho BRI là sự nhiệt huyết của các quốc gia. Chấp nhận ảnh hưởng của Trung Quốc ở mức độ nhất định đi kèm với các dự án cơ sở hạ tầng và vốn là một chuyện, nhưng chấp nhận "mầm bệnh" lại là vấn đề hoàn toàn khác. Dịch sẽ không làm cho BRI gặp hiểm họa nhưng buộc Chính phủ các nước phải suy tính lại về những rủi ro của việc liên kết và lệ thuộc kinh tế ngày càng lớn vào Trung Quốc. Tuy nhiên, theo bà Alice Akman, Chuyên gia về Trung Quốc, Phụ trách nghiên cứu về Châu Á, Viện Nghiên cứu An ninh của EU, đại dịch Covid-19 lại củng cố sức mạnh của Đảng Cộng sản Trung Quốc. 

Thứ nhất, cuộc khủng hoảng dịch Covid-19 đã nhắc lại sự hiện diện của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong mọi mặt đời sống xã hội. Đảng Cộng sản Trung Quốc có 90 triệu Đảng viên và tiếp tục kết nạp Đảng viên mới, kể cả các y bác sĩ trong cuộc khủng hoảng COVID-19. Hệ thống chính trị ở Trung Quốc mang tính hỗn hợp, chịu ảnh hưởng của nhiều luồng tư tưởng: từ thời Liên Xô cho đến tư tưởng Mao Trạch Đông, chủ nghĩa dân tộc, chủ nghĩa thực dụng, chủ nghĩa tư bản… và luôn tự nhận là Chủ nghĩa Cộng sản. Điều này cho thấy không nên đánh giá thấp ảnh hưởng từ thời Xô-viết và Mao Trạch Đông, nhất là khi trong thời gian gần đây Chủ tịch Tập Cận Bình xuất hiện như một nhà tư tưởng mác-xít lớn. Về kinh tế, vai trò của Đảng được tăng cường tại các doanh nghiệp Nhà nước và kể cả trong các doanh nghiệp tư nhân.

Thứ hai, Trung Quốc muốn quảng bá mô hình của mình ra thế giới. Trung Quốc ngày càng trở thành một tấm gương, nhất là đối với các nước đang phát triển. Ngoại giao Trung Quốc nhắc đến khái niệm "giải pháp Trung Quốc" cho thế giới. Từ khi chiếm vị trí nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và nhất là từ khi Chủ tịch Tập Cận Bình lên nắm quyền, Trung Quốc không còn dè dặt đề cao sự vượt trội của mô hình quản trị của mình và phá vỡ các hệ thống chính trị Mỹ hay Châu Âu. Xu thế này được thấy rõ trong bối cảnh khủng hoảng dịch Covid-19 khi các phương tiện truyền thông và ngoại giao Trung Quốc không ngừng ca tụng phương pháp kiểm soát dịch của Trung Quốc và kêu gọi các nước khác áp dụng tương tự. Sự cạnh tranh quyết liệt giữa các mô hình quản trị đã diễn ra từ trước dịch Covid-19 và có nguy cơ kéo dài trong những năm tới, khi mà quyết tâm chính trị tại Trung Quốc rất mạnh mẽ và nằm trong khuôn khổ cuộc đấu tranh dài hạn về hệ tư tưởng nhằm mục tiêu vì sự "biến mất của Chủ nghĩa Tư bản và chiến thắng của Chủ nghĩa Xã hội". Trung Quốc dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình chứng minh cho thế giới thấy rằng, hệ tư tưởng Cộng sản không hề biến mất cùng với Liên Xô.

Cùng với đó, Trung Quốc đã rút ra được một số bài học quan trọng. Bắt đầu từ tháng 11/2019 và bùng phát cao điểm từ tháng 1/2020, dịch Covid-19 đã tàn phá tỉnh Hồ Bắc, địa phương có quy mô kinh tế tương đương với Thụy Điển. Tuy nhiên, các cơ quan tài chính ở Bắc Kinh đã nhanh chóng hành động để hỗ trợ thanh khoản cho thị trường tài chính, tránh các biến động lớn làm náo loạn phần còn lại của thế giới. Do đó, thị trường chứng khoán nằm trong số 20 thị trường lớn nhất thế giới vẫn chưa rơi vào tình trạng tồi tệ. Cho đến nay, Chính phủ Trung Quốc đã theo đuổi cách tiếp cận chính sách tương đối kỷ luật. Thay vì vay mượn và nới lỏng chính sách tiền tệ, họ khuyến khích cho vay đối với các doanh nghiệp cần tiền. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã bơm tiền vào hệ thống tài chính và cắt giảm lượng tiền mặt mà các ngân hàng đang dự trữ. Chính phủ cũng chủ trương cắt giảm thuế và đẩy nhanh chi tiêu cho các dự án cơ sở hạ tầng. Chính quyền địa phương được phép bán trái phiếu đặc biệt để trả tiền đầu tư cơ sở hạ tầng, đồng thời cắt giảm thuế và phí bảo hiểm xã hội cho các công ty có nhiều nhân viên bị nhiễm vi-rút để tránh sa thải hàng loạt.

Cùng với đó, tỷ lệ nhân viên trở lại công sở làm việc của Trung Quốc đạt 80-85% tuần trước, tăng so với tuần trước đó (70%), dù các bác sĩ cảnh báo việc quay lại quá sớm sẽ khiến dịch bệnh bùng phát trở lại. Vì vậy, những ngày tới sẽ là một bài test quan trọng để xem tình trạng dịch bệnh đang được kiểm soát đến mức nào tại đất nước đông nhất thế giới cũng là nơi khởi phát đại dịch; cùng với đó là hiệu quả các biện pháp kích thích kinh tế mà chính quyền Bắc Kinh làm suốt thời gian qua. Cả thế giới sẽ chăm chú quan sát và học hỏi những kinh nghiệm rút ra từ Trung Quốc./.

Sở Ngoại vụ tổng hợp tin các báo

 

Tin liên quan
Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 24/11/2020)    27/11/2020
Liệu ông Biden sẽ đưa Mỹ trở lại CPTPP để đối trọng với Trung Quốc khi có RCEP?    27/11/2020
Dự báo nội các mới của Tổng thống Joe Biden    27/11/2020
Báo chí Nhật Bản nhận định về hai nhân tố lớn thúc đẩy kinh tế Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á    27/11/2020
RCEP và CPTPP: Sự tụt hậu của Mỹ trong cuộc chiến thương mại toàn cầu    27/11/2020
Trung Quốc thúc đẩy các giải pháp để tận dụng RCEP và các FTA    27/11/2020
Việt Nam tiếp tục đề cao hợp tác đa phương tại Hội nghị thượng đỉnh G20    27/11/2020
Quan điểm của các nước tại Hội nghị APEC năm 2020    27/11/2020
Khai giảng lớp bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng đối ngoại tại tỉnh Tiền Giang    27/11/2020
Tổng lãnh sự Nhật Bản tại TP.HCM chào xã giao Lãnh đạo UBND tỉnh Tiền Giang    25/11/2020

Liên kết Liên kết

Thống kê truy cập Thống kê truy cập

  Đang truy cập : 2
  Hôm nay: 30
  Tổng lượt truy cập: 109288