Truy cập nội dung luôn

Nội dung bài viết Nội dung bài viết

Kỷ niệm 70 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Liên bang Nga và nhìn lại chặng đường hợp tác giữa Tiền Giang với các đối tác Nga
08/06/2020
Giảm font chữ Tăng font chữ

Năm 2020 là năm có ý nghĩa hết sức đặc biệt trong quan hệ Việt Nam - Liên bang Nga, hai nước kỷ niệm 70 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao (1950- 2020). Nhìn lại chặng đường 70 năm về trước, vào ngày 30/01/1950, Liên Xô trước đây, nay là Liên bang Nga, là một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới công nhận và chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam, chỉ sau chưa đầy 5 năm kể từ ngày Bác Hồ đọc Bản Tuyên ngôn độc lập ở Quảng trường Ba Đình, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trong giai đoạn lịch sử đó, một đất nước thuộc địa và nhỏ như Việt Nam, vừa mới giành được độc lập với chính quyền còn hết sức non trẻ, vừa xây dựng bộ máy, vừa đấu tranh chống thù trong, giặc ngoài, mà lại được một cường quốc lớn trên thế giới ủng hộ mạnh mẽ, thực sự là điều không tưởng. Vậy nguyên nhân từ đâu? Tất cả xuất phát từ tình cảm đặc biệt giữa hai dân tộc, đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt nền móng trước đó gần 03 thập kỷ, khi lần đầu tiên người đặt chân đến nước Nga Xô Viết để tìm ra con đường giải phóng Việt Nam khỏi ách thực dân phong kiến. Từ đó, nhân dân Việt Nam và Nga, tuy xa cách về địa lý, nhưng thật gần gũi về lòng yêu nước nồng nàn, đã luôn đồng hành, cùng nhau vượt qua vô vàn khó khăn và thử thách, hun đúc nên tình hữu nghị truyền thống đặc biệt giữa hai dân tộc cho đến tận ngày hôm nay.

Bác Hồ duyệt đội danh dự Quân đội Xô Viết trong chuyến thăm Liên Xô 1955. (Ảnh: sưu tầm)

Trong công cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc và thống nhất đất nước cũng như trong thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Việt Nam luôn ghi nhớ sự ủng hộ và giúp đỡ chí tình chí nghĩa, mà nhân dân Liên Xô đã dành cho Việt Nam. Không chỉ ủng hộ về vật chất và tinh thần, nước Nga Xô Viết còn cử nhiều chuyên gia sang giúp đỡ Việt Nam trên tất cả các lĩnh vực và tất cả xuất phát từ tấm lòng đối với nhân dân Việt Nam. Các chuyên gia đã không ngại khó khăn, gian khổ, hiểm nguy trong những năm tháng ác liệt của chiến tranh để giúp Việt Nam giành lại độc lập và đi đến thống nhất đất nước. Trong công cuộc khôi phục và xây dựng đất nước, nhờ sự hỗ trợ to lớn của Liên Xô về cả nhân lực và vật lực, nên chỉ trong thời gian ngắn Việt Nam từ một nước nông nghiệp lạc hậu đã xây dựng, phát triển nhiều ngành kinh tế quan trọng như: thủy điện, cầu đường, khai thác khoáng sản, luyện kim, hóa chất, dầu khí... Ngày nay mỗi người dân Việt Nam luôn nhớ rõ những công trình, dự án với quy mô tầm cỡ khu vực như: Thủy điện Hòa Bình, Liên doanh dầu khí Vietsovpetro, cầu Thăng Long,... mà Liên Xô đã giúp Việt Nam xây dựng để phục hồi nền kinh tế và hiện đại hóa đất nước.

(Ảnh sưu tầm)

Bước vào những năm đầu thập niên 90 của thế kỷ trước, tình hình Liên Xô có những biến động lớn và thể chế chính trị thay đổi, cứ ngỡ quan hệ hai nước sẽ gián đoạn. Song với nền tảng quan hệ vững chắc và mối tình đoàn kết keo sơn giữa hai dân tộc đã được vun đắp qua nhiều thế hệ, Liên bang Nga đã kế thừa và tiếp nối quan hệ hữu nghị đặc biệt với Việt Nam. Minh chứng cho những bước tiến mạnh mẽ và tiếp nối xứng đáng truyền thống quan hệ tốt đẹp giữa hai dân tộc, năm 1994 Việt Nam và Liên bang Nga đã ký kết Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản của quan hệ hợp tác, trong đó hai nước khẳng định tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, bình đẳng và cùng có lợi dựa trên luật pháp quốc tế. Đây là tiền đề hết sức quan trọng cho việc thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược giữa hai nước vào năm 2001, đưa Liên bang Nga trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới có quan hệ Đối tác chiến lược với Việt Nam, tạo nền tảng vững chắc cho hợp tác Việt - Nga trong thế kỷ 21. Tiếp đó, với mong muốn đưa quan hệ Việt - Nga ngày càng đi vào chiều sâu thực chất và hiệu quả, hai nước đã quyết định nâng cấp quan hệ lên mức Đối tác chiến lược toàn diện, khuôn khổ quan hệ cao nhất của Việt Nam với các nước trên thế giới vào năm 2012, đánh dấu bước phát triển mới trong lịch sử quan hệ giữa hai nước. Điểm lại chặng đường hợp tác thời gian qua giữa Việt Nam và Liên bang Nga, nổi rõ lên các lĩnh vực hợp tác quan trọng như sau:

- Về chính trị, hai bên duy trì thường xuyên các cuộc tiếp xúc cấp cao và không ngừng đa dạng hóa các cơ chế đối thoại song phương ở các cấp khác nhau với mức độ tin tưởng cao. Về phía Nga, từ khi lên làm Tổng thống đến nay, ông  Putin đã có 04 lần sang thăm Việt Nam: năm 2001 nhân dịp ký tuyên bố chung về quan hệ đối tác chiến lược với Việt Nam; năm 2006 tham dự Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC 14; năm 2013 sau sự kiện Nga chính thức bàn giao tàu ngầm Kilo 636 đầu tiên mang tên Hà Nội cho Việt Nam; năm 2017 tham dự Hội nghị Thượng đỉnh APEC 2017 tại Đà Nẵng. Về phía Việt Nam, từ năm 2018 đến nay lần lượt các vị lãnh đạo cấp cao của Việt Nam đều đến thăm Nga, như: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng năm 2018; Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tháng 5/2019 và Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân tháng 12/2019. Những chuyến viếng thăm cấp cao nêu trên đã góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác giữa hai nước và giải quyết các vấn đề quốc tế và khu vực mà hai bên cùng quan tâm.

- Về hợp tác kinh tế, nếu như năm 2001 kim ngạch thương mại song phương chỉ đạt xấp xỉ 500 triệu USD, đến năm 2018 đã tăng lên hơn 6,1 tỷ USD và cơ cấu trao đổi hàng hóa ngày càng đa dạng, phong phú, trong đó Việt Nam xuất khẩu sang Nga các mặt hàng chủ yếu như: dệt may, máy vi tính, hàng điện tử và linh kiện, giày dép, hàng thủy sản, hạt điều, cà phê...; và nhập khẩu sắt thép, thủy sản, than đá, gỗ, phân bón... Năm 2015, Việt Nam ký kết Hiệp định thương mại tự do với Liên minh Kinh tế Á - Âu, mà Nga là thành viên chủ chốt, góp phần thúc đẩy tăng trưởng thương mại lên 30% hàng năm. Về đầu tư, năm 2018, Nga đứng thứ 24 trên 129 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam, với 123 dự án và tổng vốn đăng ký là 932 triệu USD. Ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng đã có 22 dự án đầu tư vào Nga với tổng số vốn đầu tư mới và tăng vốn đạt gần 3 tỷ USD. Trong đó, các dự án chăn nuôi bò sữa và chế biến sữa trị giá hơn 2 tỷ USD do Công ty TH True Milk đầu tư tại Moscow và Kaluga đã trở thành điểm sáng trong quan hệ đầu tư Việt Nam - Nga. Năng lượng cũng là lĩnh vực hợp tác truyền thống chiến lược và hiệu quả, đem lại nguồn thu đáng kể cho ngân sách Việt Nam và Nga. Bên cạnh việc tiếp tục hợp tác trong khuôn khổ Xí nghiệp liên doanh Vietsovpetro đến năm 2030, hai nước đã thành lập các Liên doanh Rusvietpetro, Vietgazprom, Gazpromviet để mở rộng hợp tác dầu khí ở Việt Nam, Nga và các nước thứ ba. Hai bên đã ký kết và phê chuẩn Hiệp định và Nghị định thư về hợp tác trong lĩnh vực dầu khí trong khuôn khổ các liên doanh Rusvietpetro và Vietsovpetro nhằm tạo điều kiện cho các liên doanh này tiếp tục hoạt động hiệu quả trong thời gian tới.

- Hợp tác về quốc phòng, an ninh và kỹ thuật quân sự, hai bên tiếp nối truyền thống trong quá khứ và không ngừng tăng cường hợp tác trong những năm gần đây. Bên cạnh việc đẩy mạnh trao đổi các đoàn thăm viếng lẫn nhau (bao gồm cả đoàn cấp cao), hai bên đã xây dựng và duy trì các cơ chế tham vấn, trao đổi liên quan công tác phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm khủng bố, tội phạm ma túy, tội phạm mua bán người; giúp Việt Nam đào tạo nhân lực, hiện đại hóa ngành công nghiệp quốc phòng; cung cấp các phương tiện, vũ khí và hỗ trợ các vấn đề về kỹ thuật quân sự. Thông qua các cơ chế này, hai bên có cơ hội trao đổi quan điểm về tình hình an ninh thế giới, khu vực và các vấn đề khác cùng quan tâm; đồng thời thúc đẩy các hoạt động giao lưu hợp tác quốc phòng và bàn các biện pháp cụ thể nâng cấp quan hệ quốc phòng song phương lên tầm cao mới.

- Về hợp tác trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo và khoa học - kỹ thuật, có thể nói đây là nhân tố hết sức nền tảng trong quan hệ hai nước. Từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao đến nay, đã có hàng chục ngàn sinh viên, thực tập sinh, nghiên cứu sinh Việt Nam sang học tập, nghiên cứu tại Nga. Những lưu học sinh này khi trở về nước đã có những đóng góp quan trọng vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, nhiều người trong số đó đã trở thành lãnh đạo cao cấp của Việt Nam. Hiện nay, Nga đã tăng số học bổng cấp cho sinh viên, nghiên cứu sinh Việt Nam lên khoảng 1.000 suất/năm. Theo số liệu tổng hợp của Bộ Giáo dục và Đào tạo, số lưu học sinh Việt Nam đang học tập tại Liên bang Nga hiện nay là khoảng 6.000 người, và Việt Nam cũng tiếp nhận khoảng 20-30 lưu học sinh Liên bang Nga sang học tập tại các trường đại học Việt Nam hàng năm. Cùng với các hoạt động hợp tác về giáo dục - đào tạo, phía Nga cũng không ngừng đẩy mạnh hợp tác về khoa học - công nghệ với Việt Nam qua các hoạt động chuyển giao các công nghệ mũi nhọn như: công nghệ sinh học, vật liệu mới, hàng không - vũ trụ, nano, tế bào gốc, giải mã gen cây trồng, vật nuôi,... Những năm qua, các tổ chức nghiên cứu của Việt Nam và Nga đã hợp tác thực hiện hơn 150 đề tài, dự án khác nhau với khoảng 200 bài báo khoa học được công bố chung trên các tạp chí quốc tế có uy tín.

- Về văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân, dẫn lời của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân phát biểu tại phiên họp toàn thể của Hội đồng Liên bang Nga vào tháng 12/2019 cho rằng, hiếm có một đất nước nào có được tình cảm sâu đậm trong lòng người Việt Nam như nước Nga. Tình cảm đó xuất phát không chỉ từ sự ủng hộ, hợp tác chính trị và kinh tế mà Nga đã dành cho Việt Nam, mà còn từ sự đồng điệu trong tâm hồn, tình cảm giữa nhân dân, thể hiện qua sự giao lưu, kết nối văn hóa. Nền văn hóa rực rỡ và huy hoàng của nước Nga đã được truyền bá vào Việt Nam qua nhiều tác phẩm văn học có giá trị tư tưởng, nghệ thuật cao của những tên tuổi lớn như: Dostoevsky, Puskin, Chekhov, Lev Tolstoi, Maksim Gorky, Sholokhov... và các loại hình nghệ thuật như: múa balê, nhạc kịch, xiếc. Nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam cũng ngày càng được công chúng Nga biết đến thông qua các chương trình giao lưu nghệ thuật hằng năm và các tác phẩm văn học Việt Nam được dịch sang tiếng Nga. Về du lịch, hiện Nga đã vươn lên trở thành thị trường du lịch lớn nhất tại Châu Âu của Việt Nam, với hơn 600 ngàn lượt khách Nga thăm Việt Nam năm 2018. Đối với người Việt Nam đang sinh sống và học tập tại Nga với cộng đồng hơn 100 ngàn người cũng luôn hướng về quê hương và gắn bó với Nga như quê hương thứ hai của mình, tạo thành một sợi dây bền chặt gắn kết hai đất nước, hai dân tộc.

(Ảnh sưu tầm)

Đối với Tiền Giang, quá trình hợp tác với các đối tác của Nga diễn ra từ rất sớm, ngay từ giai đoạn hai miền Nam - Bắc được thống nhất. Đã có nhiều thế hệ cán bộ của Tiền Giang được cử sang học tập tại Liên Xô trước đây; và chương trình giảng dạy tiếng Nga phục vụ cho quan hệ hợp tác toàn diện với Liên Xô đã được mở ra rộng khắp trên phạm vi toàn tỉnh vào thập niên 80 của thế kỷ trước và đã có 4 khóa đào tạo giáo viên cao đẳng sư phạm Nga văn được mở tại Trường Đại học Tiền Giang trước đây. Hội Hữu nghị Việt Nam - Liên Xô tỉnh Tiền Giang là tổ chức hợp tác hữu nghị với nhân dân các nước đầu tiên được thành lập tại tỉnh, là tiền thân của Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị tỉnh Tiền Giang ngày nay. Tuy nhiên, sau những biến động về chính trị vào đầu thập niên 1990, quá trình hợp tác bị gián đoạn. Điểm lại quá trình hợp tác giữa Tiền Giang với các đối tác Nga có thể ghi nhận một số điểm nổi bật như sau:

- Trước hết là về trao đổi đoàn, năm 2017 ông Aleksei Vladimirovich Popov - Tổng Lãnh sự Liên bang Nga tại TP. HCM đã có chuyến viếng thăm và làm việc với Chủ tịch UBND tỉnh để bàn về việc tăng cường hợp tác hai bên trong thời gian tới, nhất là việc xuất khẩu các mặt hàng trái cây và thủy sản của tỉnh sang Liên bang Nga; và cấp học bổng cho sinh viên, nghiên cứu sinh của tỉnh sang học tập và nghiên cứu tại Nga. Hàng năm, UBND tỉnh cử hoặc đồng ý từ 2 - 3 đoàn công tác sang Nga để học tập, nghiên cứu, xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch.

- Về đầu tư của các doanh nghiệp Nga tại tỉnh, tính đến thời điểm hiện nay, chỉ có 01 dự án đầu tư dưới hình thức liên doanh trong lĩnh vực thủy sản với vốn đầu tư 500 ngàn USD tại tỉnh, còn nhiều khiêm tốn so với tiềm năng hai bên.

- Về xuất nhập khẩu, năm 2019 tổng kim ngạch trao đổi thương mại của Tiền Giang với Nga đạt khoảng 17,2 triệu USD, trong đó xuất khẩu của Tiền Giang là 16,6 triệu USD, tăng 22,4% so năm 2018 với các mặt hàng chủ yếu là dệt may, gạo, rau quả, thủy sản, ống đồng...; và nhập khẩu khoảng 600 ngàn USD, tăng 2,7% so năm 2018 với mặt hàng chủ yếu là nguyên liệu phục vụ sản xuất giày.

- Về du lịch, khách Nga chủ yếu chọn các tour du lịch biển đến Nha Trang,  Đà Nẵng, Bình Thuận, Phú Quốc - Kiên Giang. Đối với du lịch sinh thái sông nước khu vực ĐBSCL, trong đó có Tiền Giang lượng khách Nga không đáng kể.

Thực tiễn 70 năm qua cho thấy, quan hệ Việt Nam và Liên bang Nga phát triển ổn định và phù hợp với lợi ích căn bản của nhân dân hai nước. Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục có nhiều diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ và thách thức, cả truyền thống và phi truyền thống, việc tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga có ý nghĩa quan trọng đối với sự nghiệp bảo vệ độc lập, chủ quyền và phát triển kinh tế - xã hội của mỗi nước, cũng như đóng góp vào việc duy trì hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực và trên thế giới. Riêng đối với Tiền Giang, việc tăng cường hợp tác với các đối tác Nga trong thời gian tới là hết sức cần thiết vì đây là một trong những cường quốc lớn thế giới với sức mạnh vượt trội về khoa học công nghệ, giáo dục - đào tạo, quân sự và là thị trường xuất nhập khẩu tiềm năng cho các sản phẩm chủ lực của tỉnh trong thời gian tới./.

L.P

 

Tin liên quan
Cần xây dựng lòng tin để khôi phục lại đầu tư và thương mại toàn cầu!    07/08/2020
Biển Đông nổi sóng với cuộc chiến công hàm 2.0    07/08/2020
Mỹ - Trung thống nhất họp đánh giá kết quả thực hiện thỏa thuận thương mại giai đoạn 1    07/08/2020
Hạ tầng giao thông biên giới kết nối thúc đẩy thuận lợi hóa thương mại Việt - Trung    07/08/2020
Kinh tế Việt Nam cần động lực mới để phục hồi nhanh    07/08/2020
ASEAN và việc hóa giải mâu thuẩn ở Biển Đông    07/08/2020
Việt Nam nhập khẩu nguyên liệu đầu vào lớn nhất từ Trung Quốc trong 7 tháng đầu năm    07/08/2020
Cục diện Biển Đông cần sự kìm chế của các nước lớn!    05/08/2020
Việt Nam và Hoa Kỳ đẩy mạnh xây dựng lòng tin    05/08/2020
Cục diện Biển Đông nhìn từ quan điểm của các học giả Trung Quốc    05/08/2020

Liên kết Liên kết

Thống kê truy cập Thống kê truy cập

  Đang truy cập : 1
  Hôm nay: 170
  Tổng lượt truy cập: 78843