Truy cập nội dung luôn

Nội dung bài viết Nội dung bài viết

Quá trình toàn cầu hóa bị đe dọa nghiêm trọng vì đại dịch Covid-19
24/03/2020
Giảm font chữ Tăng font chữ

Trong vài tuần qua, virus corona xuất phát từ Châu Á đang gây nên làn sóng lây lan dữ dội chưa biết điểm dừng trên toàn cầu và đẩy thế giới vào một thời kỳ suy thoái kinh tế mạnh mẽ. Du lịch bị cấm, biên giới đóng cửa, hàng triệu người đang bị cách ly tại Châu Âu và Mỹ. Đại dịch đã xóa hàng nghìn tỷ USD khỏi thị trường thế giới, khiến hàng trăm nghìn công ty cùng với hàng triệu nhân công trên toàn thế giới lâm vào cảnh lao đao. Chưa thể biết lúc nào virus corona sẽ bị đẩy lùi và vì thế cũng không thể thấy được viễn cảnh tươi sáng cho kinh tế toàn cầu. Các chuyên gia đánh giá rằng tiến trình toàn cầu hóa sẽ kết thúc hoặc có dấu hiệu dừng lại bởi đại dịch này. Họ lập luận rằng những hạn chế gia tăng trong việc đối phó với virus sẽ củng cố lực lượng dân túy và chủ nghĩa dân tộc, thêm vào việc ngừng trệ chuỗi cung ứng toàn cầu khiến kinh tế suy thoái nặng nề chính là những nhát búa cuối cùng đóng vào quan tài của toàn cầu hóa. Toàn cầu hóa đã là động lực lớn nhất của tiến bộ tài chính nhưng quỹ đạo toàn cầu hóa hiện đang thay đổi (thể hiện ở mối quan hệ giữa Mỹ - Trung Quốc - Nga, hay khủng hoảng Trung Đông…), phần lớn là do các nguyên nhân địa chính trị và điều đó có thể được đẩy nhanh hơn bởi thảm họa virus corona.

Cũng có giả thuyết cho rằng ở thời kỳ hậu virus corona, toàn cầu hóa sẽ không biến mất nhưng có thể chuyển sang một biến thể mới, một giai đoạn phát triển mới. Giao thương đột ngột sụt giảm nghiêm trọng sẽ thúc đẩy quốc hữu hóa một số ngành quan trọng trong tương lai. Chúng ta có thể sẽ được chứng kiến những khía cạnh khác toàn cầu hóa mang lại vốn mới chỉ học qua sách vở và rất dễ bị người khác ghét bỏ, không mang lại tốt đẹp cho tất cả và không vững chắc như tưởng tượng. Thực ra chưa cần đến đại dịch, đã có những dấu hiệu cho thấy toàn cầu hóa đang dần biến đổi theo hướng tiêu cực. Thương mại toàn cầu năm 2019 giảm 1%, chính sách thuế của Tổng thống Mỹ Donald Trump và chủ nghĩa dân tộc quyết đoán của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã làm chậm lại tiến trình hội nhập, kim ngạch thương mại song phương giữa hai cường quốc hàng đầu cũng giảm từ 630 tỷ USD năm 2017 xuống còn 560 tỷ vào năm 2019. Kể từ năm 2014, Sáng kiến "Vành đai và Con đường" của Trung Quốc đã đầu tư gần 01 nghìn tỷ USD vào Mỹ La-tinh, Châu Phi, Trung Đông, Đông Nam Á và các nơi khác, cho thấy Chính quyền Bắc Kinh triển khai một hình thức toàn cầu hóa mới, điều đó khiến Washington ít nhiều cảm thấy khó chịu.

Sau vài tuần hứng chịu những mất mát to lớn, Trung Quốc dường như đã khắc chế phần nào được dịch bệnh và họ còn đang đề nghị hỗ trợ cho các nước khác, đặc biệt là Châu Âu (Italia, Đức, Pháp, Anh), Trung Quốc muốn biến bất lợi thành lợi thế trong quan hệ với các quốc gia hùng mạnh trên thế giới ngoài Mỹ. Điều tương tự cũng xảy ra với khu vực ngoài công lập ở Mỹ. Giới tư nhân đã có cuộc đối thoại đáng chú ý về sự cần thiết phải tách rời tài chính từ Trung Quốc, các công ty Mỹ cố gắng đa dạng hóa và thiết lập các kết nối đến các thành phần khác nhau trên thế giới. Apple, như một ví dụ minh họa, đã dự đoán được việc hoạt động của công ty tại Trung Quốc dễ bị ảnh hưởng khi căng thẳng và thuế quan bùng lên, do đó, họ dần chuyển một số hoạt động phát triển tại Trung Quốc sang nơi khác, để đáp ứng với cuộc đấu tranh thương mại và sự tàn phá của chuỗi cung ứng do virus corona mang lại. Việc ký Thỏa thuận Thương mại Tự do Bắc Mỹ gần đây cũng là một cách Mỹ ứng phó với toàn cầu hóa kiểu mới khi tạo điều kiện cho kích thích thương mại khu vực. Mexico hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ, xếp trên và vượt xa Canada và Trung Quốc.

Tập đoàn Đầu tư Quốc tế thống kê đầu tư trực tiếp ở nước ngoài vào Mỹ đã tăng trong năm 2019 (dù chưa thể so với thời kỳ đỉnh cao vào năm 2015, 2016 với khoảng 500 tỷ USD) trong khi đầu tư của Mỹ ra nước ngoài đã giảm xuống chỉ còn dưới 6 nghìn tỷ USD vào cuối năm 2018 (chưa có số liệu 2019). Tại Châu Âu, tiến trình Brexit đã thúc đẩy tăng cường đáng kể trong đầu tư xuyên biên giới trên khắp các quốc gia tại Eurozone còn lại. Việc một thành viên chủ chốt như Anh rời đi khiến 27 thành viên còn lại phải nỗ lực gấp đôi để thu hút đầu tư và đạt kết quả rất khả quan, FDI tang đến 43% trong năm 2019. Một cuộc khảo sát từ Cục Quản lý Kinh tế London cho thấy Brexit thậm chí còn thúc đẩy đầu tư thêm của Anh vào Châu Âu, với mức tăng 12% giữa cuộc trưng cầu dân ý năm 2016 và đầu năm 2018. Tuy nhiên, với đại dịch virus corona, viễn cảnh khả quan nêu trên sẽ không thể tiếp tục trong năm nay. Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) đã giới thiệu chương trình mua trái phiếu trị giá 750 tỷ Euro (tương đương 810 tỷ USD) nhằm cứu vãn giới tiền tệ Châu Âu không rơi vào tình trạng tồi tệ nhất. Trong khi đó, các nguồn đầu tư tại Mỹ La-tinh, Châu Phi và Đông Á (với Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương) cũng phải sắp xếp lại một cách hợp lý hơn với bối cảnh hiện nay.

Ảnh minh họa về Toàn cầu hóa. Nguồn: http://philosophy.vass.gov.vn

Một khía cạnh khác liên quan chặc chẽ giữa dịch bệnh và kinh tế chính là du lịch, ngành công nghiệp không khói đang bùng nổ mạnh mẽ, từ 2006 đến 2019, giá trị mang lại của ngành này vươn từ 5 nghìn tỷ USD lên 9 nghìn tỷ USD. Việc tụt giảm do virus corona là điều không thể tránh khỏi, từ các resort tại Campuchia cho đến các bãi biển ở Mexico, Caribe và các buổi hòa nhạc tại Mỹ.

Du lịch, cùng với hàng chục triệu lưu học sinh, nghiên cứu sinh học tập ở nước ngoài chính là biểu tượng của toàn cầu hóa và việc này đang ngưng trệ có nghĩa toàn cầu hóa cũng ngừng trệ. Đại dịch có thể đẩy nhanh quá trình biến đổi của du lịch/du học sang một số hình thức mới chưa biết đến hoặc đã có nhưng chưa áp dụng rộng rãi, ví dụ như du học online, nghiên cứu khoa học qua mạng, không nhất thiết phải hội họp một chỗ. Cũng giống như sau thảm họa 11/9 tại Mỹ, nhiều sang kiến ra đời đặc biệt trong ngành hàng không, tiền tệ thế giới. Tương tự thế là sau Đại suy thoái 1929, Thế chiến II, Chiến tranh lạnh hay Khủng hoảng kinh tế 2008, thế giới sẽ vẫn vận động và phát triển với những con đường mới. Rõ ràng, cũng bởi toàn cầu hóa (trao đổi thương mại, du lịch, vận chuyển và hậu cần đan xen chằng chịt toàn cầu) mà virus corona mới bùng phát trở thành đại dịch lây lan nhanh kỷ lục trong lịch sử loài người; ngược lại đại dịch cũng trở thành nhân tố chính có thể quyết định hình thái toàn cầu hóa trong tương lai gần./.

 

Sở Ngoại vụ tổng hợp tin các báo

 

Tin liên quan
Cập nhật tình hình dịch cúm trên toàn thế giới và Công tác phòng chống đến ngày 26/03/2020    27/03/2020
Quan hệ kinh tế giữa Quảng Tây với ASEAN và Việt Nam    26/03/2020
Dự báo tăng trưởng Kinh tế Trung Quốc năm 2020    26/03/2020
Cập nhật tình hình dịch cúm trên toàn thế giới và Công tác phòng chống đến ngày 25/03/2020    26/03/2020
Nước Mỹ và những điểm yếu bộc lộ khi xuất hiện dịch Covid-19    26/03/2020
7 gợi ý cải cách để Ấn Độ có thể cạnh tranh vị trí trung tâm chế tạo toàn cầu của Trung Quốc sau dịch bệnh    26/03/2020
Cần thúc đẩy trao đổi kinh tế nội khối cho sự thịnh vượng của ASEAN trong những năm sắp tới    26/03/2020
Thương mại điện tử và hội nghị trực tuyến sẽ lên ngôi vì đại dịch Covid-19?    25/03/2020
Cập nhật tình hình dịch cúm trên toàn thế giới và Công tác phòng chống đến ngày 24.03.2020    24/03/2020
Quá trình toàn cầu hóa bị đe dọa nghiêm trọng vì đại dịch Covid-19    24/03/2020

Liên kết Liên kết

Thống kê truy cập Thống kê truy cập

  Đang truy cập : 2
  Hôm nay: 59
  Tổng lượt truy cập: 27914