Truy cập nội dung luôn

Chi tiết tin

RCEP và CPTPP tác động đến tương lai trật tự kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương

Trước ý kiến cho rằng các hiệp định thương mại tự do đa phương như RCEP và CPTPP/TPP có thể là công cụ để Trung Quốc lãnh đạo trật tự kinh tế khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, nhưng cũng có thể là công cụ để Mỹ và Nhật Bản kìm chế Trung Quốc, học giả Trương Vân tại Đại học Niigata (Nhật Bản) mới đây có bài phân tích về tương lai trật tự kinh tế khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, nội dung chính như sau:

RCEP phản ánh ý chí của các nước châu Á trong việc tự mình nắm bắt vấn đề hội nhập kinh tế khu vực. (Nguồn: Reuters)

Trung Quốc hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế Châu Á.

Nền tảng RCEP là tôn trọng sự phát triển đa dạng mỗi khu vực, với những biện pháp thiết thực để thúc đẩy hội nhập kinh tế Châu Á. Sự phát triển của kinh tế Châu Á vẫn tồn tại hai vấn đề: thị trường và tài nguyên. Sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế trong khu vực chưa cao, tăng trưởng kinh tế phụ thuộc lớn vào yếu tố bên ngoài, khủng hoảng kinh tế Châu Á năm 1997 đến 1998, và khủng hoảng tài chính phố Wall năm 2008-2009 đã cho thấy rõ yếu điểm này.

RCEP được 15 nước ký kết mang lại kết quả lớn nhất là tiêu chuẩn hóa nguồn gốc xuất xứ hàng hóa, tạo nên bước tiến trong phân công hợp tác giữa các chuỗi sản xuất tại khu vực. Như vậy, Trung Quốc sẽ bị ràng buộc chặt chẽ hơn trong trật tự kinh tế khu vực, tạo nên sự yên tâm hơn đối với các nền kinh tế khác. Bên cạnh đó, RCEP đã đặt nền móng cho việc ký kết hiệp định tự do thương mại giữa ba nước Trung-Nhật-Hàn. Trung Quốc mong muốn thông qua hội nhập kinh tế với Nhật và Hàn để tạo mối quan hệ bền chặt giữa ba nước; đồng thời, thông qua RCEP, thể hiện rõ thái độ đối đầu đối với Ấn Độ. Do đó, đối với Trung Quốc, RCEP là "cơ hội vàng", giúp Trung Quốc tham gia sâu vào trật tự kinh tế khu vực cũng như việc xây dựng nên niềm tin trong khu vực.

TPP/CPTPP mang tính tất yếu tại khu vực.

Tiền thân của CPTPP là TPP do một số nền kinh tế nhỏ như Singapore, Brunei đề xuất, sau đó Nhật Bản và Chính quyền Obama tham gia khởi xướng hình thành. Một trong những mục đích chính là tạo cho Mỹ vai diễn tích cực trong trật tự kinh tế Châu Á Thái Bình Dương ở thời đại mới. Các nội dung của hiệp định TPP được xây dựng trên cơ sở mong muốn mượn "ngoại lực" để thúc đẩy cải cách trong nước. Về phía Mỹ, các vòng đàm phán Doha của tổ chức thương mại thế giới, 15 năm nay cơ bản không đạt được kết quả nào. Việc ký kết hiệp định tự do thương mại giữa Mỹ với nền kinh tế lớn hơn gặp rất nhiều khó khăn, do các thế lực phản đối. Do đó, chiến lược kinh tế đối ngoại của Mỹ đã lấy TPP làm trọng tâm để phát triển đàm phám đa phương kinh tế khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Việc khởi động tiến trình TPP, cùng lúc chính quyền Obama đưa ra chiến lược "Tái cân bằng ở Châu Á", tại Trung Quốc thường được hiểu là một biện pháp để kiềm chế Trung Quốc, nhưng ở góc độ lớn hơn là Mỹ mượn ngoại lực để cải cách trong nước.

Tình hình của Nhật cũng tương tự, sau những thập niên 90, do đình trệ cải cách cơ cấu kinh tế, dẫn đến tăng trưởng thấp kéo dài hơn 20 năm. TPP được coi là thời cơ để chính quyền ông Abe cải cách hiệp hội nông nghiệp, giảm thuế doanh nghiệp, đây là việc 20 năm Nhật Bản muốn làm mà chưa được. Như vậy các nước tham gia đều mong muốn thông qua TPP để thúc đẩy cải cách trong nước.

Đối với Trung Quốc, cánh cửa "cải cách mở cửa" của Trung Quốc sẽ ngày càng rộng, tất yếu phải tham gia CPTPP. Sự lớn mạnh của Trung Quốc đã làm thay đổi lớn cán cân quyền lực kinh tế ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương hiện nay. Các năm gần đây, GDP của Trung Quốc chiếm khoảng 15% thế giới, tổng kim ngạch thương mại đứng thứ nhất thế giới. Kim ngạch nhập khẩu của Trung Quốc chiếm 12% tổng kim ngạch của thế giới, trong khi các nền kinh tế Nhật Bản, Mỹ, Hàn Quốc đạt gần 37%. So với một số nền kinh tế phát triển, Trung Quốc không phải là một trong những quốc gia nhập khẩu hàng tiêu dùng cuối cùng. Trung Quốc đóng vai trò quan trọng trong xây dựng trật tự kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương, nhưng không có tính chi phối khu vực. Việc Trung Quốc gia nhập CPTPP có thể tạo ra những động lực mới để cải cách trong nước, tương tự như việc Trung Quốc gia nhập WTO năm 2001.

Quyền thống trị và tương lai trật tự kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương

Việc Đông Á đạt được RCEP và Trung Quốc tích cực xem xét việc gia nhập CPTPP, tạo nên nhiều tranh luận trong việc chuyển giao quyền lực thống trị  trật tự kinh tế khu vực Đông Á cho Trung Quốc. Tuy nhiên, quyền thống trị không phải là kết quả của một cuộc tranh đấu, mà là quá trình quá độ một cách tự nhiên ở các cấp độ khác nhau. Trước mắt, Mỹ thống trị kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương. thậm chí là cả thế giới là sự hình thành của lịch sử, hoàn toàn không phải là thành quả của một chiến lược lớn. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, sức mạnh văn hóa, kỹ thuật, quân sự kinh tế của Mỹ vượt trội trong khi các nước lớn khác không đủ khả năng giữ vai trò trọng yếu trong trật tự thế giới. Trong tình hình đó, vai trò lãnh đạo của Mỹ trở thành đương nhiên, từ đó khiến cho Mỹ bắt đầu cho rằng mình là một quốc gia đặc biệt.

Hiện nay, các hiệp định thương mại tự do trong khu vực có cơ chế đa dạng, nhưng khả năng phát triển và tồn tại của nó phụ thuộc vào sự kiểm nghiệm của thị trường. Bất luận là CPTPP hay là RCEP, hay là AEC (cộng đồng kinh tế ASEAN), quyền thống trị không được quyết định bởi các Chính phủ, mà do các doanh nghiệp tham gia hoạt động kinh tế quyết định. Các doanh nghiệp này có thể lựa chọn các nguyên tắc đem lại lợi ích tối đa, trong việc cân bằng giữa sự phụ thuộc nguồn nguyên liệu, nguồn vốn và nhân lực. Do đó, quá trình tái thiết trật tự kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương trong tương lai sẽ khiến các cơ chế ở trạng thái cạnh tranh thời gian dài, và trong quá trình cạnh tranh, các cơ chế sẽ cố gắng đưa ra giá trị gia tăng của mình để tìm kiếm cơ hội hợp tác và hội nhập với các cơ chế khác./.

Sở Ngoại vụ tổng hợp tin các báo

 

Tin liên quan
Kết quả thực hiện công tác kiểm soát thủ tục hành chính, cơ chế một cửa, một cửa liên thông năm 2020 trên địa bàn tỉnh Tiền Giang    15/01/2021
Hướng về quan hệ Trung - Anh năm 2021: bạn bè hay đối thủ?    14/01/2021
Diễn biến căng thẳng quan hệ Trung - Mỹ ở giai đoạn cuối nhiệm kỳ Tổng thống Trump    14/01/2021
Nhận diện về các khó khăn của thế giới năm 2021    14/01/2021
HSBC nhận định về tình hình kinh tế Việt Nam    14/01/2021
Việt Nam tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý phát triển    14/01/2021
Triển vọng về hợp tác kinh tế Việt - Mỹ trong nhiệm kỳ Tổng thống Joe Biden    14/01/2021
Báo Pháp đánh giá về triển vọng kinh tế Việt Nam    14/01/2021
Trung Quốc nêu 06 đề xuất cho chính sách đối với nhiệm kỳ mới của Tổng thống Joe Biden    14/01/2021
Nhìn lại quá trình hợp tác giữa Tiền Giang và các đối tác Cuba nhân kỷ niệm 60 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao    12/01/2021

Liên kết Liên kết

Thống kê truy cập Thống kê truy cập

  Đang truy cập : 2
  Hôm nay: 228
  Tổng lượt truy cập: 128274