Truy cập nội dung luôn

Nội dung bài viết Nội dung bài viết

Tương lai đồng USD phụ thuộc phần lớn vào khả năng của Mỹ trong việc điều chỉnh nền kinh tế hậu Covid-19
29/05/2020
Giảm font chữ Tăng font chữ

Vào cuối tháng 3/2020, khi thị trường tài chính toàn cầu đang dần sụp đổ giữa sự hỗn loạn của đại dịch Covid-19, các nhà đầu tư quốc tế vẫn tìm "phao cứu sinh" bằng cách bấu víu vào đồng USD, giống như họ đã làm trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Điều này khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) phải cung cấp một khoản tiền khổng lồ cho các đối tác toàn cầu. 75 năm sau khi Thế chiến thứ hai kết thúc, sức mạnh của đồng USD vẫn không hề suy yếu. Sự thống trị lâu dài của đồng USD là rất đáng chú ý, đặc biệt trong bối cảnh Mỹ phải chứng kiến sự gia tăng của các thị trường mới nổi và sự suy giảm tương đối của nền kinh tế Mỹ trong hơn nửa thế kỷ qua, từ gần 40% GDP thế giới năm 1960 xuống chỉ còn 25% hiện nay. Nhưng tình trạng hiện tại sẽ giúp ảnh hưởng của đồng tiền này được kiểm chứng bởi khả năng của Washington vượt qua cơn bão Covid-19 như thế nào đồng thời ứng phó với các thách thức trước mắt bằng các chính sách kinh tế cho phép quản lý nợ quốc gia và kiềm chế thâm hụt ngân sách hiệu quả đến đâu?

Giá đồng USD đạt mức cao nhất trong 3 năm. Ảnh: Getty.

Với vai trò là tiền tệ dự trữ toàn cầu chính, đồng USD giúp cho Mỹ có thể trả lãi suất thấp hơn cho các tài sản thế chấp bằng đồng USD so với cách khác. Quan trọng không kém, đồng USD cho phép nước này điều hành thâm hụt thương mại lớn hơn, giảm rủi ro tỷ giá và làm cho thị trường tài chính Mỹ có khả năng thanh khoản cao hơn. Cuối cùng, đồng USD ủng hộ các ngân hàng Mỹ vì tăng cường khả năng tiếp cận tài trợ bằng đồng USD.

Tuy nhiên, với một Trung Quốc đầy tham vọng đang trỗi dậy mạnh mẽ, việc đồng USD duy trì "quyền lực" quá lâu khiến họ khó chịu khi họ cho rằng đồng Nhân dân tệ (RMB) hoàn toàn có thể cạnh tranh được với USD trong giao dịch toàn cầu. Do Covid-19, quá trình nền kinh tế Trung Quốc vươn mình trở thành lớn nhất thế giới trong tương lai gần có thể ngắn lại. Đây cũng là nền kinh tế lớn đầu tiên phục hồi sau cuộc khủng hoảng dịch bệnh. Quy mô kinh tế của Trung Quốc hiện nay, triển vọng phát triển trong tương lai, quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu và khả năng thúc đẩy nỗ lực quốc tế hóa, tất cả đều đóng vai trò mở rộng ảnh hưởng của đồng tiền Trung Quốc. Trung Quốc đã thành công trong lĩnh vực tài chính số (fintech), bao gồm việc triển khai nhanh chóng các hệ thống thanh toán di động và dự án thử nghiệm RMB kỹ thuật số của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc mới đây. Nhưng như thế là chưa đủ.

Tất nhiên, Trung Quốc vẫn còn những trở ngại lớn cần phải vượt qua trước khi đồng RMB thực sự nổi lên như một loại tiền tệ dự trữ chính trên toàn cầu. Trong số những phương hướng phát triển, cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa trong việc chuyển sang nền kinh tế thị trường, cải thiện quản trị doanh nghiệp và phát triển thị trường tài chính hiệu quả, được điều tiết tốt, thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư quốc tế để Trung Quốc có thể loại bỏ kiểm soát vốn và đưa đồng RMB thành một loại tiền tệ xác định thị trường.

Washington sẽ phải giữ được cái đầu sáng suốt trước những gì thực sự bị đe dọa trong cuộc cạnh tranh với Trung Quốc. Mỹ nên duy trì vị thế dẫn đầu về đổi mới tài chính và công nghệ, chứ không phải nhăm nhăm tập trung lo đối phó với tác động của đồng tiền dự trữ kỹ thuật số Trung Quốc lên đồng USD. Trên hết, Mỹ phải bảo tồn các điều kiện tạo ra tính ưu việt của USD bao năm qua như: duy trì một nền kinh tế sôi động bắt nguồn từ các chính sách tài chính và kinh tế vĩ mô lành mạnh; một hệ thống chính trị minh bạch, cởi mở; và tăng cường vị thế lãnh đạo về kinh tế, chính trị và an ninh trên thế giới. Nói tóm lại, việc duy trì trạng thái mạnh mẽ của đồng USD sẽ không được xác định bởi những gì xảy ra ở Trung Quốc. Thay vào đó, sẽ là phụ thuộc gần như hoàn toàn vào khả năng của Mỹ trong việc điều chỉnh nền kinh tế hậu Covid-19 để nó vẫn là một mô hình thành công như hàng chục năm qua.

Những người trở về từ Trung Quốc hiện đều khẳng định một điều là đất nước này đang triển khai một hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt rất tiên tiến. Từ việc mua đồ ăn nhẹ trong cửa hàng nhỏ hay thậm chí những người bán hàng rong, mọi thứ giờ đây được thực hiện thông qua điện thoại thông minh và mã QR; các cây ATM đã dần trở thành quá khứ. Các công ty Trung Quốc đang cạnh tranh dữ dội trong lĩnh vực fintech cho người tiêu dùng toàn quốc. Các chuyên gia lo ngại rằng điều nêu trên gây áp lực cho sức ảnh hưởng của đồng USD đồng thời cho rằng Mỹ đang tụt hậu so với Trung Quốc. Trung Quốc không phải là người tiên phong của fintech mà là người tiếp nhận và mở rộng nhanh chóng công nghệ. Hai gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc là Alibaba và Tencent đã dẫn đầu trong việc tạo ra các dịch vụ giúp giao dịch kỹ thuật số hiệu quả hơn nhiều, đồng thời thâm nhập vào thị trường lớn của các khách hàng ở nông thôn, không thể đến mua trực tiếp tại các cửa hàng ở thành phố. Mức tăng doanh thu của các công ty áp dụng hình thức này đã tăng vọt, trở thành hiện tượng. Năm 2018, khối lượng giao dịch thông qua phần mềm thanh toán trên điện thoại di động ở Trung Quốc lên tới 41,5 nghìn tỷ USD.

Thành công này của Trung Quốc cũng dễ hiểu bởi cơ sở hạ tầng tài chính hiện tại của Trung Quốc đã bị lỗi thời và hệ thống ngân hàng không hiệu quả, thẻ tín dụng cũng không còn phổ biến do giá thành điện thoại di động tại Trung Quốc rẻ, việc chuyển từ nền kinh tế dựa trên tiền mặt trực tiếp sang ngân hàng di động là điều hoàn toàn hợp lý. Nhưng người Mỹ cũng ít khi dùng tiền mặt trong các hoạt động giao dịch. Dù vậy, đa số người Mỹ vẫn thích sử dụng các loại thẻ thanh toán hơn do chúng vẫn thuận tiện, cơ sở hạ tầng tài chính an toàn, mạnh mẽ và đáng tin cậy dù một số dịch vụ thanh toán di động như Venmo và Apple Pay hoạt động tốt.

Các công ty công nghệ Trung Quốc đã tăng cường đổi mới để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng và bù đắp cho cơ sở hạ tầng tài chính không đầy đủ của đất nước. Hơn nữa, họ cũng bắt đầu triển khai các công nghệ này tại các thị trường đang phát triển, nơi mà những nền kinh tế non trẻ khuyến khích sự chấp nhận ngay lập tức của điện thoại thông minh và do đó mang lại cơ hội lớn cho các công ty Trung Quốc trong việc tranh giành thị phần. Mặc dù Ngân hàng Trung ương Trung Quốc có thể ra mắt một loại tiền kỹ thuật số sớm nhất là trong năm nay, nhưng những người lo lắng rằng sự phát triển này có thể báo trước sự kết thúc của tính ưu việt của đồng USD cần hiểu rằng trong khi hình thức tiền có thể thay đổi nhưng bản chất thì không. RMB kỹ thuật số vẫn sẽ là RMB Trung Quốc. Mã quốc tế giao dịch của loại tiền đó có thể thay đổi nhưng nếu muốn trở thành loại tiền tệ chi phối toàn cầu, Trung Quốc vẫn phải tăng cường sức ảnh hưởng của đồng tiền này trong một thời gian dài nữa. Chính phủ Trung Quốc đã liên tục thúc đẩy sử dụng nhân dân tệ để giải quyết các giao dịch thương mại như một phần trong nỗ lực quốc tế hóa tiền tệ, tuy vậy, dầu mỏ và các mặt hàng thiết yếu khác vẫn được định giá bằng USD.

Đặc quyền được trao cho USD trở thành đồng tiền dự trữ toàn cầu hầu như không được sắp đặt từ trước. Sự ưu việt của đồng USD chỉ xuất hiện thông qua sự kết hợp giữa diễn biến lịch sử, điều kiện địa chính trị sau Thế chiến thứ hai, chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, quy mô và sự năng động của nền kinh tế Mỹ. Ngày nay, về tự nhiên, đồng USD được coi như là tiền tệ cố định của hệ thống quốc tế, nhưng trong nửa đầu thế kỷ 20, đồng USD và đồng Bảng của Anh đều là tiền tệ chính trong giao dịch toàn cầu. Theo thời gian, hệ thống tiền tệ quốc tế có thể sẽ thay đổi một lần nữa với hai hoặc nhiều hơn loại tiền dự trữ toàn cầu. RMB là một ứng cử viên chính cùng với đồng Yên Nhật, Euro EU và Bảng Anh. Để đạt được vị thế như vậy, Trung Quốc sẽ cần cải cách nền kinh tế và phát triển thị trường vốn theo những cách khó khăn và liên quan đến những cân nhắc chính trị trong nước phức tạp. Tham vọng gần đây của Trung Quốc như việc thành lập Thượng Hải thành trung tâm tài chính toàn cầu vào năm 2020 cho đến nay đã bị trì hoãn: một trung tâm tài chính đơn giản là không khả thi khi chính sách kiểm soát vốn được đưa ra và tiền tệ không được xác định. Điều tương tự cũng đúng đối với triển vọng RMB như một loại tiền tệ dự trữ chính.

Mặc dù loại tiền kỹ thuật số của Trung Quốc chưa có khả năng làm suy yếu uy quyền của USD, nhưng chắc chắn có thể tạo điều kiện cho các nỗ lực quốc tế hóa đồng RMB. Ở các quốc gia có loại tiền tệ không ổn định, chẳng hạn như Venezuela, RMB kỹ thuật số là một lựa chọn thay thế hấp dẫn cho đồng nội tệ. Các công ty Trung Quốc như Tencent, vốn đã có sự hiện diện khá lớn ở các nước đang phát triển ở Châu Phi và khu vực Mỹ La-tinh, có thể mở rộng sự hiện diện của họ ở đó, dẫn đến việc tranh giành thị phần với đồng USD. Điều này có thể giúp nâng cao vị thế toàn cầu của đồng RMB và trở thành một phần quan trọng trong chiến lược ảnh hưởng rộng lớn về kinh tế và chính trị của Trung Quốc ra nước ngoài.

Trong thời điểm hiện tại, Mỹ nên bớt lo lắng về sự kết thúc ảnh hưởng của đồng USD với tư cách là một loại tiền tệ dự trữ toàn cầu và cần tập trung nhiều hơn về khả năng của khu vực tư nhân trong việc triển khai các công nghệ tài chính mới. Họ cũng có thể tăng cường năng lực tài chính bằng cách phát triển tiền tệ kỹ thuật số và thanh toán di động. Tuy nhiên, những công nghệ mới này chứa đựng những rủi ro cố hữu. Nếu không có sự đảm bảo về quyền riêng tư dữ liệu mạnh mẽ, việc áp dụng rộng rãi các công nghệ này sẽ gây khó khăn. Hơn nữa, các công nghệ mới này có thể tạo điều kiện cho hoạt động rửa tiền và các hoạt động tài chính bất hợp pháp khác. Tất cả đều là các nguyên nhân chính đáng cần quan tâm.

Thung lũng Silicon và Phố Wall từ lâu đã dẫn đầu trong việc tạo ra những đổi mới tài chính, nền tảng kỹ thuật số mới cho các giao dịch và các hình thức tiền mới. Nếu thành quả của những đổi mới đó được thực hiện, các công ty Mỹ có thể tạo ra loại tiền kỹ thuật số tốt nhất và an toàn nhất thế giới, với các biện pháp kiểm soát mạnh mẽ chống lại tài chính bất hợp pháp. Kết quả đạt được về hiệu quả và giảm chi phí giao dịch sẽ mang lại lợi ích hữu hình cho người tiêu dùng. Sau đó, các nhà hoạch định chính sách cần đạt được sự cân bằng giữa việc giảm thiểu rủi ro của các công nghệ mới này và hỗ trợ khả năng đổi mới của các công ty Mỹ. Vì nếu áp dụng tiền kỹ thuật số, tức là sẽ in ít tiền mặt hơn, một lượng lớn người tiêu dùng trên toàn thế giới sẽ không có tiền để sử dụng và giao dịch thương mại với các nước khác (theo Ngân hàng Thế giới, khoảng hai tỷ người), phần lớn người cư trú ở các nước đang phát triển có thị trường tài chính yếu hơn và tiền tệ biến động.

Để chắc chắn, Mỹ cần phải coi Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh kinh tế đáng gờm. Nhưng khi nói đến tính ưu việt của đồng USD, rủi ro chính bắt nguồn không phải từ Trung Quốc mà từ chính Washington. Mỹ phải duy trì một nền kinh tế truyền cảm hứng cho uy tín và niềm tin toàn cầu. Nếu không làm như vậy, theo thời gian, vị thế của USD có thể rơi vào tình trạng nguy hiểm. Tình trạng đồng USD thể hiện cho sự lành mạnh cơ bản của hệ thống chính trị và kinh tế Mỹ. Để bảo vệ vị trí đồng USD, nền kinh tế Mỹ phải là một mô hình thành công và không ngừng phát triển. Điều đó đòi hỏi một hệ thống chính trị có khả năng thực hiện các chính sách cho phép nhiều người Mỹ phát huy năng lực và đạt được sự thịnh vượng kinh tế. Nó cũng đòi hỏi một hệ thống chính trị có khả năng duy trì sức mạnh tài chính của đất nước. Lịch sử cho thấy rằng không một quốc gia lãnh đạo nào từ xưa đến nay mà không phải đối mặt với thách thức tài chính. Hệ thống chính trị của Mỹ phải nhanh chóng đáp ứng những đòi hỏi kinh tế càng ngày càng khó hiện tại và trong tương lai nếu muốn duy trì vị thế của mình.

Thêm vào đó, các lựa chọn chính sách kinh tế của Mỹ ở nước ngoài cũng rất quan trọng vì chúng ảnh hưởng đến uy tín của Mỹ và, ở một mức độ lớn, xác định khả năng định hình cục diện toàn cầu. Để duy trì sự lãnh đạo đó, Mỹ nên đưa ra sáng kiến điều chỉnh và cập nhật các quy tắc và chuẩn mực toàn cầu chi phối thương mại, đầu tư và cạnh tranh trong công nghệ để phản ánh thực tế của thế kỷ 21. Washington cũng nên lưu tâm rằng các lệnh trừng phạt đơn phương có thể được thực hiện bởi tính ưu việt của đồng USD không phải là miễn phí. Vũ khí hóa đồng USD theo cách này có thể tiếp thêm năng lượng cho cả đồng minh và kẻ thù của Mỹ để phát triển các loại tiền dự trữ thay thế khác và thậm chí có thể tham gia lực lượng để làm như vậy. Đó chính xác là lý do tại sao Liên minh Châu Âu đã nỗ lực thúc đẩy hơn nữa đồng Euro trong các giao dịch quốc tế.

Tương tự như vậy, liệu đồng RMB có đủ mạnh để trở thành một loại tiền tệ dự trữ chính hay không sẽ được xác định hoàn toàn thông qua việc Trung Quốc định hình lại nền kinh tế của mình. Nhưng nếu Trung Quốc thực hiện thành công các cải cách cần thiết, sẽ tạo ra một nền kinh tế hấp dẫn hơn cho việc xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ của Mỹ đồng thời thiết lập một sân chơi bình đẳng hơn cho các công ty Mỹ hoạt động tại Trung Quốc.

Kết luận, giá trị của đồng tiền phản ánh sức mạnh nền tảng kinh tế và chính trị của đất nước đó. Làm thế nào Mỹ phục hồi và trở nên mạnh mẽ hơn trong những năm sau cuộc khủng hoảng Covid-19 sẽ là một thử nghiệm quan trọng. Trước hết, Mỹ phải thúc đẩy các chính sách kinh tế vĩ mô bền vững để quản lý nợ quốc gia và cơ cấu quỹ đạo của thâm hụt ngân sách, cũng như không được phung phí các nguyên tắc cơ bản đã duy trì sức mạnh kinh tế của mình, dựa trên một tinh thần đổi mới và một chính quyền hiệu quả. Nếu Washington tuân thủ được những điều này, vẫn là sự lạc quan lớn để có niềm tin vào đồng USD./.

Sở Ngoại vụ tổng hợp tin các báo

Tin liên quan
Đụng độ ở thung lũng Galwan biểu hiện sự rạn nứt trong quan hệ Trung - Ấn    03/07/2020
Điểm qua tình hình hợp tác kinh tế giữa Việt Nam với vùng Hoa Đông - Trung Quốc    03/07/2020
Cập nhật tình hình dịch bệnh trên toàn thế giới và Công tác phòng chống đến ngày 01/7/2020    03/07/2020
ASEAN đón dòng vốn đầu tư toàn cầu trong bối cảnh Covid-19    29/06/2020
GDP Việt Nam đạt mức tăng trưởng 1,81% trong 6 tháng đầu năm 2020    01/07/2020
Việt Nam đã thể hiện tốt đường lối ngoại giao khôn ngoan và dẫn dắt khu vực qua Hội nghị Cấp cao ASEAN 36    01/07/2020
Hiệu quả từ việc phát triển hệ thống điện mặt trời    01/07/2020
“Loạn, xấu, khó, biến” đó là tình hình về cục diện thế giới hiện nay    01/07/2020
ASEAN tiếp tục gắn kết và chủ động thích ứng    30/06/2020
Tổng hợp kết quả Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN lần thứ 36    30/06/2020

Liên kết Liên kết

Thống kê truy cập Thống kê truy cập

  Đang truy cập : 4
  Hôm nay: 175
  Tổng lượt truy cập: 46633