Truy cập nội dung luôn

Nội dung bài viết Nội dung bài viết

Vai trò nổi bật của Indonesia và Việt Nam trong ASEAN qua đánh giá của các chuyên gia
25/06/2020
Giảm font chữ Tăng font chữ

Trong khi Việt Nam có nhiều nỗ lực để trở thành một quốc gia lãnh đạo khu vực hiệu quả, thể hiện rõ qua việc xử lý mối quan hệ với Trung Quốc và chủ động ứng phó Covid-19; đại dịch rõ ràng làm bộc lộ điểm yếu của Indonesia - vốn từ trước tới nay được nhìn nhận trong vai trò lãnh đạo thực tế của ASEAN. Điều này dẫn tới những đồn đoán về việc Việt Nam đang dần đảm nhiệm vai trò lãnh đạo thực tế mới của ASEAN. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý khi Indonesia liên tiếp có những bước đi trong nỗ lực kiềm chế các hành động quyết đoán của Trung Quốc ở Biển Đông. Những phản ứng mới đây nhất của Indonesia tới Liên hợp quốc cho thấy nước này vẫn có ý định thể hiện khả năng lãnh đạo và trở thành hình mẫu cho các thành viên ASEAN khác. Vấn đề đáng quan tâm và cũng được coi là thách thức lớn chính là khả năng Indonesia và Việt Nam có thể có lập trường hợp tác để lãnh đạo ASEAN vượt qua bối cảnh địa chính trị phức tạp, nhiều xáo trộn của khu vực Đông Á - nơi tập trung nhiều điểm nóng chiến lược và diễn ra sự cạnh tranh địa chính trị quyết liệt giữa Mỹ và Trung Quốc với các sáng kiến ít nhiều tác động đến vai trò trung tâm của ASEAN.

Vai trò lãnh đạo của Indonesia

Hình ảnh Indonesia trong vai trò quốc gia lãnh đạo thực tế của ASEAN gắn liền với bối cảnh lịch sử khi các cơ quan, cơ chế, hội nghị và văn bản hợp tác nền tảng quan trọng của ASEAN được thành lập, tổ chức, và ký kết tại Indonesia. Vai trò lãnh đạo ASEAN của Indonesia còn thể hiện rõ khi một nước Đông Nam Á muốn gia nhập ASEAN hoặc một quốc gia ngoài khu vực muốn tăng cường hợp tác với ASEAN, điều tiên quyết phải tuân thủ các quy định của Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác (TAC). Các cơ chế giải quyết xung đột của ASEAN cũng được nhìn nhận như một hình thức "tri ân" vai trò lãnh đạo của Indonesia khi ủng hộ các chuẩn mực trong văn hóa và ngôn ngữ Indonesia (tham vấn và đồng thuận) và đó là hiện thân của Phương thức ASEAN - nhấn mạnh chủ quyền và không can thiệp nhằm giúp tránh làm căng thẳng các mối quan hệ trong nội bộ và giữa ASEAN với các đối tác bên ngoài.

Indonesia đã vươn lên thành nền kinh tế lớn thứ 16 thế giới nếu tính theo GDP. (Ảnh: ndh.vn)

Ngoài các yếu tố lịch sử - thể chế, lợi thế địa chính trị của Indonesia không thể bị coi nhẹ. Về mặt tự nhiên, vai trò lãnh đạo ASEAN của Indonesia thể hiện rõ từ khi Hiệp hội được thành lập. Indonesia là quốc gia lớn nhất Đông Nam Á dựa trên quy mô diện tích và dân số, quốc gia quần đảo lớn nhất thế giới án ngữ con đường biển nối Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương qua eo biển Malacca; quốc gia lớn thứ năm, nền dân chủ lớn thứ ba và có dân số theo Hồi giáo lớn nhất thế giới. Indonesia vượt xa các quốc gia Đông Nam Á khác không chỉ về dân số, diện tích, mà cả khả năng kiểm soát hàng hải, chi tiêu quốc phòng lớn nhất (tổng trị giá 15,2 tỷ USD), có lực lượng quân sự và bán quân sự lớn nhất (khoảng 675.500 người). Chính tầm quan trọng địa chính trị của Indonesia đã dẫn tới sáng kiến Trục hàng hải toàn cầu (GMF) của Tổng thống Jokowi trong nhiệm kỳ đầu tiên, với tham vọng thông qua tăng cường năng lực xa bờ và hải quân, đưa Indonesia trở thành một sức mạnh kết nối Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Tuy không còn được coi trọng trong nhiệm kỳ hai của Tổng thống Jokowi, song cần thừa nhận GMF vẫn không thể thiếu trong chính sách quốc phòng của Indonesia. Quốc gia này tiếp tục đóng vai trò là trung tâm quyền lực giúp ổn định tình hình khu vực, đi đầu trong việc chống chủ nghĩa xét lại trật tự quốc tế dựa trên luật lệ của Trung Quốc. Tuy nhiên, vấn đề là khi ASEAN cần đến sự lãnh đạo của Indonesia trong ứng phó Covid-19 thì cách thức xử lý, ứng phó đại dịch thiếu hiệu quả, thiếu minh bạch của nước này lại trở thành mối lo ngại. Indonesia là quốc gia có số ca nhiễm Covid-19 nhiều nhất Đông Nam Á. Hội nghị Cấp cao đặc biệt về Covid-19 (ngày 14/4), ASEAN tuyên bố cam kết chung về tăng cường hợp tác vì sức khỏe cộng đồng, bảo vệ mạng lưới an sinh xã hội cho người dân ASEAN và chuỗi cung ứng khu vực, song không thể cảm nhận rõ vai trò lãnh đạo thực tế của Indonesia.

Vai trò lãnh đạo của Việt Nam

Trong suốt quá trình ứng phó Covid-19, Việt Nam đã chứng tỏ được vai trò, năng lực lãnh đạo ASEAN. Phản ứng nhanh nhạy, hiệu quả của Việt Nam đối với đại dịch đã trở thành hiện tượng, giành được sự ca ngợi của quốc tế. Chính phủ nỗ lực đưa ra các biện pháp nhằm kiểm soát mức độ lây nhiễm, đề xuất các gói ưu đãi và hỗ trợ tài chính để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy có những đồn đoán cho rằng đại dịch đã cản trở Việt Nam trong việc tạo nên sự thay đổi thực sự của Hiệp hội, song phải ghi nhận quốc gia này đã nỗ lực tận dụng tối đa nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN để làm những gì tốt nhất, chứng minh vai trò lãnh đạo hiệu quả, thúc đẩy hợp tác với các đối tác trên thế giới bao gồm hợp tác chiến lược với Bộ Tứ. Bên cạnh các vấn đề an ninh phi truyền thống như xử lý đại dịch, từ góc độ chiến lược Việt Nam cũng cho thấy nỗ lực xử lý quan hệ với Trung Quốc để bảo vệ an ninh và lợi ích quốc gia. Thái độ ứng xử của Việt Nam có thể đóng vai trò là hình mẫu cho ASEAN trong xử lý quan hệ với một đối tác lớn mạnh hơn nhiều lần song vẫn đảm bảo lợi ích quốc gia. Việt Nam đã cho thấy tuy không phải là một quốc gia rộng lớn và có nền kinh tế hoặc quân sự phát triển, nhưng vẫn có thể đi đầu trong xử lý các vấn đề an ninh truyền thống và phi truyền thống ở Đông Á. Hơn nữa, sự nổi bật trong vai trò lãnh đạo của Việt Nam đã khiến nhiều người cho rằng ASEAN có thể chấp thuận để Việt Nam gia hạn quyền Chủ tịch đến năm 2021.

Viễn cảnh tương lai

Trong số các thành viên ASEAN, Indonesia và Việt Nam đã thể hiện năng lực lãnh đạo theo cách riêng, song khả năng của mỗi nước khi hành động riêng rẽ không thể đáp ứng yếu tố sức mạnh tổng hợp. Do đó, sẽ hợp lý hơn nếu Indonesia và Việt Nam hợp tác và chia sẻ trong việc thúc đẩy vai trò lãnh đạo hiệu quả cho Hiệp hội. Khi Indonesia gặp khó khăn, Việt Nam có thể lấp đầy khoảng trống bằng các chính sách chủ động, hiệu quả. Một mặt, Việt Nam có thể cần vai trò lãnh đạo được dẫn dắt bởi các yếu tố lịch sử và địa chính trị của Indonesia để hỗ trợ cho ổn định khu vực. Mặt khác, Indonesia có thể cần đến các chính sách chủ động cũng như vai trò quyết đoán lịch sử và địa chính trị của Việt Nam trong việc chống lại những mưu đồ nhằm phá vỡ sự ổn định cân bằng khu vực. Hợp tác cùng nhau, hai quốc gia có thể góp phần thay đổi môi trường an ninh và dẫn dắt ASEAN đi đúng hướng, đáp ứng các mục tiêu chung của Hiệp hội cũng như từng quốc gia thành viên./.

 

Sở Ngoại vụ tổng hợp tin các báo

 

Tin liên quan
Cần xây dựng lòng tin để khôi phục lại đầu tư và thương mại toàn cầu!    07/08/2020
Biển Đông nổi sóng với cuộc chiến công hàm 2.0    07/08/2020
Mỹ - Trung thống nhất họp đánh giá kết quả thực hiện thỏa thuận thương mại giai đoạn 1    07/08/2020
Hạ tầng giao thông biên giới kết nối thúc đẩy thuận lợi hóa thương mại Việt - Trung    07/08/2020
Kinh tế Việt Nam cần động lực mới để phục hồi nhanh    07/08/2020
ASEAN và việc hóa giải mâu thuẩn ở Biển Đông    07/08/2020
Việt Nam nhập khẩu nguyên liệu đầu vào lớn nhất từ Trung Quốc trong 7 tháng đầu năm    07/08/2020
Cục diện Biển Đông cần sự kìm chế của các nước lớn!    05/08/2020
Việt Nam và Hoa Kỳ đẩy mạnh xây dựng lòng tin    05/08/2020
Cục diện Biển Đông nhìn từ quan điểm của các học giả Trung Quốc    05/08/2020

Liên kết Liên kết

Thống kê truy cập Thống kê truy cập

  Đang truy cập : 1
  Hôm nay: 170
  Tổng lượt truy cập: 78843