Truy cập nội dung luôn

Chi tiết tin

Trung Quốc cần cải thiện sức mạnh mềm để tạo niềm tin trong quan hệ với các nước ASEAN
22/03/2021

Tạp chí Vòng quanh Đông Nam Á mới đây đăng bài viết của Giáo sư Ngô Tiểu An, Khoa Lịch sử, Đại học Bắc Kinh phân tích quan hệ giữa Trung Quốc với các nước ASEAN trong bối cảnh cạnh tranh địa chiến lược Trung - Mỹ ngày càng gay gắt từ năm 2008 đến nay, nội dung chính như sau:

Trong khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương rộng lớn, cạnh tranh Trung - Mỹ có những đặc điểm khác nhau tại các khu vực khác nhau, trong đó, khu vực có sự thay đổi lớn nhất, tranh giành khốc liệt nhất là Đông Nam Á, phần lớn các nước ASEAN đều muốn cân bằng giữa hai nước lớn Trung - Mỹ. Đặc điểm nổi bật trong giai đoạn này là Trung Quốc phát triển mạnh mẽ, cạnh tranh Trung - Mỹ ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương gay gắt và quan hệ Trung Quốc - Đông Nam Á phát triển theo hướng chất lượng cao.

Trong giai đoạn này, Đông Nam Á trở thành khu vực chiến lược then chốt đối với Trung Quốc và cạnh tranh Trung - Mỹ. Đối với Mỹ, Đông Nam Á là khu vực được lựa chọn đầu tiên thực hiện chính sách "Quay trở lại Châu Á"; đối với Trung Quốc, Đông Nam Á là khu vực then chốt thúc đẩy sáng kiến "Vành đai, Con đường". Đông Nam Á trở thành mặt trận quan trọng nhất trong cạnh tranh Trung - Mỹ, đứng trước tình hình an ninh và lựa chọn chiến lược phức tạp hơn, tạo ra thách thức lớn đối với chiến lược truyền thống của ASEAN. Một mặt, đòi hỏi ASEAN nỗ lực thích nghi với ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc, mặt khác cần kiên trì giữ quan hệ với các nước lớn. So với các giai đoạn trước, giai đoạn này là bước ngoặt quá độ mang tính then chốt để các nước Đông Nam Á điều chỉnh lại vị thế chiến lược toàn cầu và trong khu vực. Thực tiễn cho thấy, các nước Đông Nam Á áp dụng chiến lược tăng cường quan hệ với các nước lớn và tổ chức đa phương để bảo vệ an ninh khu vực.

Giai đoạn này đánh dấu quan hệ Trung Quốc và các nước Đông Nam Á chuyển sang phát triển chất lượng cao, tuy nhiên cũng nảy sinh nhiều bất đồng, tranh chấp. Trong bối cảnh thay đổi trật tự cấu trúc khu vực, kinh tế, Biển Đông và sáng kiến Con đường tơ lụa trên biển thế kỷ 21 là ba vấn đề quan trọng trong quan hệ Trung Quốc - ASEAN. Về kinh tế, Trung Quốc vượt qua khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng, thực hiện tăng trưởng nhanh và bền vững, năm 2009 trở thành nước xuất khẩu hàng hóa lớn nhất thế giới, năm 2010 vượt Nhật Bản trở thành nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới, năm 2013 vượt Mỹ trở thành quốc gia trao đổi thương mại hàng hóa lớn nhất toàn cầu. Trung Quốc cũng điều chỉnh cơ cấu kinh tế, bước vào giai đoạn cải cách cơ cấu kinh tế và phát triển sáng tạo chất lượng cao bền vững. Về chính trị, năm 2012, Trung Quốc đã thay đổi ban lãnh đạo mới, khởi động mở cửa cải cách toàn diện và sâu rộng, bắt đầu bước vào thời đại mới. Thực tiễn trên đã tạo điều kiện cho Trung Quốc tự tin đi ra bên ngoài và tham gia vào lực lượng lãnh đạo toàn cầu, song cũng đứng trước thách thức đối nội và đối ngoại chưa từng có. Điều đó thể hiện trong hàng loạt sự kiện, tháng 1/2010, khu vực thương mại tự do Trung Quốc - ASEAN thành lập, tháng 11/2011, Mỹ tuyên bố chiến lược mới "Quay trở lại Châu Á"; cuối tháng 10/2012, Trung Quốc lần đầu tổ chức Hội nghị cấp cao về công tác đối ngoại với các nước láng giềng, tháng 1/2013 Philippines kiện Trung Quốc ra Tòa Trọng tài quốc tế về vấn đề tranh chấp Biển Đông; tháng 10/2013, Trung Quốc chính thức khởi động sáng kiến Con đường tơ lụa trên biển thế kỷ 21. Ở bình diện liên khu vực, quan hệ Trung Quốc - ASEAN có sự chuyển biến mới, sau "10 năm hoàng kim" từ 1998 -2008, quan hệ kinh tế, thương mại Trung Quốc - ASEAN nâng lên tầm cao mới, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại và đầu tư; tuy nhiên, bất đồng trong lĩnh vực chính trị và an ninh ngày càng tăng, đặc biệt trong vấn đề Biển Đông. Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương có sự điều chỉnh tổng thể về cán cân quyền lực chính trị, cạnh tranh Trung - Mỹ nổi trội, các đồng minh truyền thống của Mỹ gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand một bên, và bên kia là Ấn Độ và một số nước ASEAN liên kết chống lại ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc ở khu vực. Dù còn nhiều lo ngại, nhưng khác với Nhật Bản, Ấn Độ và các nước ASEAN đều có tính toán và lịch trình thực dụng, không chọn cách đứng về phía Mỹ.

Trung Quốc cố tình gây căng thẳng ở Biển Đông. Nguồn: internet

Quan hệ kinh tế, thương mại là nền tảng hạt nhân của quan hệ Trung Quốc - ASEAN. Từ năm 2009, Trung Quốc liên tục là đối tác thương mại lớn nhất của ASEAN, từ năm 2011, ASEAN liên tục là đối tác thương mại lớn thứ 3 của Trung Quốc. Năm 2017, kim ngạch thương mại Trung Quốc - ASEAN lần đầu vượt 500 tỷ USD, đạt mức 514,8 tỷ USD, kim ngạch đầu tư lũy kế vượt 200 tỷ USD. Về giao lưu nhân dân, năm 2017 có 50 triệu lượt người qua lại, mỗi tuần có 3.800 chuyến bay giữa hai bên, trao đổi học sinh, sinh viên trên 200 nghìn lượt người. Năm 2019, ASEAN trở thành đối tác thương mại lớn thứ 2 của Trung Quốc, kim ngạch thương mại song phương đạt 641,5 tỷ USD, tăng 9,2% so với cùng kỳ. Trong nửa đầu năm 2020, ASEAN đã vượt EU, trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc.

Bên cạnh đó, quan hệ Trung Quốc - ASEAN cũng đứng trước nhiều thách thức. Về địa chính trị, do nhiều nguyên nhân lịch sử, người dân Đông Nam Á thường có tâm lý tự nguyện chấp nhận sức mạnh cưỡng chế và ép buộc của Mỹ, trong khi không chấp nhận lực lượng chủ đạo mới nổi là Trung Quốc. Đối với Trung Quốc, cảm giác bị tổn thương trong hệ thống chính trị thế giới do phương Tây lãnh đạo, sự tự tin quá mức vào sự phát triển nhanh chóng của mình và về nền văn minh vĩ đại, nhạy cảm về ý thức hệ dẫn đến trong quá trình chủ động "đi ra bên ngoài" dễ gây ra tranh chấp, bất đồng ở khu vực Châu Á. Trong lĩnh vực văn hóa và giao lưu nhân dân, sức mạnh mềm của Trung Quốc trong khu vực còn yếu. Nỗi lo ngại ngày càng tăng của người dân các nước Đông Nam Á và sự tự tin thái quá của người Trung Quốc đem đến thách thức và hiểu lầm, song cũng tạo cơ hội thúc đẩy giao lưu văn hóa, xã hội giữa hai bên. Người dân các nước Đông Nam Á ngày nay đến Trung Quốc làm ăn, tìm việc làm và học tập nhiều hơn; người Trung Quốc coi Đông Nam Á là khu vực đầu tư, kinh doanh và du lịch. Ở Đông Nam Á đang hình thành nhiều khu dân cư mới của người Hoa sinh sống, tạo nền tảng hữu hình quan trọng trong quan hệ Trung Quốc - ASEAN, tuy nhiên, họ cũng đem đến những nhân tố mới và tính không xác định đối với khu vực Đông Nam Á. Quan hệ hợp tác chặt chẽ trong nội bộ cộng đồng người Hoa, các hành vi văn hóa khác nhau của lượng lớn khách du lịch người Trung Quốc đã dẫn tới tranh chấp thường ngày giữa người Trung Quốc và người dân Đông Nam Á, làm suy yếu sức mạnh mềm của Trung Quốc ở khu vực, điều này không chỉ liên quan tới văn hóa và đạo đức, mà còn liên quan tới chế độ và lịch sử. Dù Trung Quốc rất nỗ lực thúc đẩy phổ biến Học viện Khổng Tử và Lớp học Khổng Tử ở khu vực Đông Nam Á, nhưng do chức năng công của các loại hình này có hạn, mang sắc thái chính trị nhạy cảm, nên đến nay, về cơ bản chưa đạt hiệu quả xã hội tốt đẹp lâu dài./.

Sở Ngoại vụ tổng hợp tin các báo

Tin liên quan
Một tuyến vận tải hàng hóa mới từ Việt Nam đến bờ đông Hoa Kỳ    23/03/2021
World Bank công bố dự báo về kinh tế Việt Nam năm 2021    23/03/2021
Cập nhật tình hình dịch Covid-19 trên toàn thế giới đến ngày 22/3/2021    23/03/2021
Danh mục Dự án kêu gọi viện trợ PCPNN trên địa bàn tỉnh Tiền Giang giai đoạn từ năm 2020 đến hết năm 2025    23/03/2021
Trung Quốc cần cải thiện sức mạnh mềm để tạo niềm tin trong quan hệ với các nước ASEAN    22/03/2021
Cập nhật tình hình dịch Covid-19 trên toàn thế giới đến ngày 19/3/2021    22/03/2021
Cập nhật tình hình dịch Covid-19 trên toàn thế giới đến ngày 18/3/2021    19/03/2021
Cập nhật tình hình dịch Covid-19 trên toàn thế giới đến ngày 17/3/2021    19/03/2021
Cập nhật tình hình dịch Covid-19 trên toàn thế giới đến ngày 16/3/2021    19/03/2021
Xuất khẩu thép của Việt Nam tăng mạnh trong tháng 2/2021    19/03/2021

Liên kết Liên kết

Thống kê truy cập Thống kê truy cập

  Đang truy cập : 8
  Hôm nay: 1536
  Tổng lượt truy cập: 513024