Truy cập nội dung luôn

Nội dung bài viết Nội dung bài viết

Từ sự kiện "Gạo ngon nhất Thế giới" ST25: Nghĩ về nâng tầm giá trị gạo - thế mạnh nông sản Tiền Giang và đồng bằng sông Cửu Long
13/02/2020
Giảm font chữ Tăng font chữ

Trong vài năm gần đây, cùng với luồng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Tiền Giang ngày càng gia tăng, nhiều sản phẩm thuộc lĩnh vực sản xuất công nghiệp như: may mặc, giày dép, đồ nhựa, ống đồng..., đã gia tăng kim ngạch xuất khẩu và tạo sự chuyển biến rõ rệt trong cơ cấu các ngành hàng xuất khẩu của tỉnh. Các mặt hàng nông sản chủ lực như gạo và thủy sản vốn nhiều thập niên "xa xưa" luôn đứng vị trí đầu, nay đã giảm nhanh tỷ trọng, đặc biệt mặt hàng gạo từ chiếm tỷ trọng trên dưới 1/4 tổng kim ngạch xuất khẩu cách nay hơn 10 năm, nhưng càng về sau, nhất là từ 2016 đến nay, chỉ còn loanh quanh trong khoảng từ 2,5% - 6% và năm 2019 chỉ chiếm hơn 2% trong tổng kim ngạch xuất khẩu chung toàn tỉnh. Từ "sự kiện gạo ST25" vượt mặt hai đối thủ nặng ký lâu nay là gạo Campuchia và Thái Lan tại cuộc thi World's Best Rice, do The Rice Trader tổ chức ngày 12/11/2019 tại Philippines (trước đây, Thái Lan là nước dẫn đầu với 5 lần đạt giải nhất, tiếp đến là Campuchia 4 lần, Mỹ 2 lần và Myanmar 1 lần...) cho thấy giá trị hạt gạo Việt là không hề nhỏ. Chính vì vậy, việc nâng tầm gạo Việt, trong đó có hạt gạo Tiền Giang nói riêng và khu vực ĐBSCL nói chung, là việc trong tầm tay - nếu chúng ta thật sự nỗ lực.

Gạo trong Siêu thị Big C. Ảnh: Q.A

* Gạo: "Trăm hoa đua nở" hướng về thị trường nội địa

Thử dạo một vòng trong các siêu thị lớn trên địa bàn tỉnh như BigC, Coop. Mart, chuỗi cửa hàng tiện ích như Bách hóa xanh, Vinmart... hay các trung tâm thương mại, kể cả một số chợ lớn ở cấp xã, người tiêu dùng tha hồ mãn nhãn với rất nhiều thương hiệu gạo, từ chất lượng cao đến loại phổ thông, từ gạo dẻo, gạo xốp, gạo nở đến cả gạo lứt, gạo mầm... từ trong bao bì giấy cứng hoặc nhựa dẻo loại 1kg, 2kg, 5kg in hoa văn đẹp, bắt mắt đến trưng bày thành hàng xá (gạo lẻ)... Về hàng nội tỉnh có các thương hiệu của Công ty Lương thực Tiền Giang, với các nhóm gạo thơm, gạo chất lượng cao như Nàng thơm Chợ Đào, Tài Nguyên, Hồng Hạc, Phong Lan Vàng, Chín Con Rồng Vàng, Hương Việt, Hoa Mai Vàng..., còn các thương hiệu ngoài tỉnh thì có gạo của các tỉnh Đồng Tháp, An Giang, Bến Tre... với các thương hiệu khá đình đám như Hạt Ngọc Trời, Hương Lài Sữa, Hương 9 Rồng..., và còn rất nhiều "gương mặt" (gạo) mới nữa. Còn về gạo ngoại thì có gạo Thái, gạo Campuchia ở các chợ, siêu thị với các thương hiệu như: Pathumthani, Hommali Na Siam của Thái Lan, Sushi của Nhật, hay loại gạo bao bì bằng tiếng Hàn... với giá từ gấp 2-3 lần gạo Việt. Ví dụ như gạo Thái thương hiệu Hommali Na Siam loại bao 5kg có giá 248.000 đồng (49.600 đ/kg), gạo Pathumthani 5kg giá 205.000 đồng (41.000 đ/kg), hay gạo Nhật thương hiệu Sushi loại 5kg giá 180.000 đồng (36.000đ/kg)..., tính ra đắt hơn nhiều so với một số loại gạo "thường" như gạo tấm Hương Xuân (19.000 đg/kg), gạo ngon Cỏ May (16.800 đ/kg), gạo nở xốp 5% tấm Co.opmart (12.700 đ/kg)... Ấy vậy, trong cuộc đua thị trường này, "giá trị" gạo ngoại vẫn chưa phải là "đỉnh", ví dụ như gạo của Tập đoàn Lộc Trời có mặt hàng giá tới 77.500 đồng/kg (gạo mầm) được trưng bày ở siêu thị Co.opmart Mỹ Tho. Nói về cuộc đua trên sân nhà, lãnh đạo Công ty Lương thực Tiền Giang cho biết, nhờ được đăng ký tiêu chuẩn cơ sở và được Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh chứng nhận phù hợp với các quy định hiện hành về chất lượng, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm nên mức tiêu thụ gạo của Công ty năm sau luôn cao hơn năm trước, chủ yếu thông qua hệ thống cửa hàng tiện ích của Công ty, các siêu thị, trường học, nhà hàng, khách sạn, bếp ăn tập thể... và ngày càng được tín nhiệm. Tình hình thực tiễn trên cho thấy, không chỉ Tiền Giang mà nhiều địa phương bạn, nhất là các tỉnh vùng ĐBSCL đã và đang rất xem trọng thị trường nội địa và giá trị hạt gạo ngày càng được nâng cao theo xu thế tiêu dùng nông sản sạch, có nguồn gốc.

Gạo trong Siêu thị Coop.mart. Ảnh: Q.A

* Giải pháp thời hội nhập

Tuy nhiên, về lâu dài câu chuyện không chỉ dừng lại ở việc "người Việt dùng hàng Việt". Từ sự kiện gạo ST25 cho thấy, các nhà nông, nhà khoa học của chúng ta hoàn toàn có khả năng tạo ra các giống gạo nổi tiếng, "ra đến đâu bán hết đến đó", vấn đề là việc xây dựng được vùng nguyên liệu theo đúng nghĩa để "thị trường cần là có" như nhiều giám đốc doanh nghiệp cho biết là "rất khó thực hiện do gặp hạn chế về việc tích tụ, tập trung đất đai", dẫn đến thực tế là nguồn hàng thường thiếu sự ổn định. Có thể nói, đây là điểm yếu nhất của gạo Việt nói chung. Thăm dò ý kiến một khách hàng tại Siêu thị Big C thì chị này cho biết: "Mình đi siêu thị đã thử qua nhiều loại gạo, nhất là các loại gạo thấy quảng cáo trên bao bì là gạo sạch, trồng theo phương pháp này, nọ thấy thích lắm, mua về dùng thử thấy "được", nhưng đến khi trở lại siêu thị, có khi chỉ mới cách đó 1-2 tuần, nhưng kiếm đỏ con mắt cũng không thấy thương hiệu mình mới mua nằm ở đâu (?!), vậy là lại buộc phải chọn thử gạo khác về ăn thử, "thấy được" thì ra kiếm mua (kỳ này mang cả bao bì ra để dễ đối chiếu) cũng chẳng thấy tăm hơi, hỏi các nhân viên siêu thị thì nói "hết hàng" hoặc "chưa nhập hàng"..., bảo vậy làm sao mình "nhớ" được thương hiệu gạo ưng ý?". Rõ ràng, dường như đã xảy ra "lỗi hệ thống" trong chuỗi giá trị một vài sản phẩm gạo nào đó, có thể do ở khâu sản xuất, nhưng cũng có thể xảy ra ở khâu lưu thông..., đây có thể xem là nhược điểm lớn khiến thương hiệu gạo khó bén rễ trong tâm thức người tiêu dùng. 

Trong tiến trình phát triển, việc xây dựng thương hiệu để nâng tầm giá trị hạt gạo Việt cũng cần gắn với yếu tố hội nhập quốc tế, trong đó "người chủ động" trước hết vẫn phải là doanh nghiệp và nông dân, còn Nhà nước giữ vai trò hỗ trợ trong thực hiện. Ví dụ như, doanh nghiệp hoàn toàn chủ động quyết định về giống, theo đó, một nhãn hiệu, thương hiệu chỉ nên là 01 giống, hạn chế pha trộn vì khó kiểm soát được chất lượng, dễ xảy ra hệ lụy, đồng thời, doanh nghiệp cũng cần chủ động đầu tư nghiên cứu khoa học với tầm nhìn dài hạn bằng cách xây dựng cho mình các bộ giống lúa có năng suất và chất lượng gắn với nhu cầu thị trường thế giới và khu vực như cách Sóc Trăng đã làm để có gạo ST25. Về phía Nhà nước cần đẩy mạnh các hoạt động mời gọi, hỗ trợ doanh nghiệp có điều kiện, năng lực và có "tâm" để đầu tư vùng nguyên liệu với các giống lúa chất lượng cao theo từng vùng sinh thái, áp dụng công nghệ cao, bảo đảm an toàn thực phẩm và truy xuất được nguồn gốc gạo đã có thương hiệu; hỗ trợ doanh nghiệp trong khâu kiểm soát chất lượng, kể cả "thiết lập hàng rào kỹ thuật" nếu cần, đồng thời, rà soát các chương trình khoa học công nghệ, ưu tiên chuyển giao ứng dụng sáng chế về lĩnh vực bảo quản sau thu hoạch, chế biến cho các doanh nghiệp xây dựng thương hiệu gạo, và xử lý nghiêm, triệt để các vụ việc xâm phạm quyền sở hữu về thương hiệu, nhãn hiệu (theo thông tin từ "thị trường gạo ST25", nhiều đại lý gạo dù ở ngay tại Sóc Trăng mà vài ba ngày mới được giao gạo một lần, nhưng cũng chỉ vài trăm ký, có là hết sạch ngay, nhưng không hiểu sao tại TP. HCM, hiện có "đều trời" nơi bán gạo ST25(?!), mà theo kỹ sư Hồ Quang Cua, cha đẻ giống gạo nổi tiếng này khẳng định "đây là gạo đội lốt gạo ngon nhất thế giới!", nhưng hiện cũng chưa thấy ngành chức năng "ra tay" xử lý.

Theo Bộ Công thương, gạo của Việt Nam hiện đã có mặt tại 150 quốc gia và vùng lãnh thổ, kể cả các thị trường khó tính như Hàn Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ, EU... Tuy nhiên, trong quá trình hội nhập, gạo Việt vẫn còn gặp nhiều trắc trở, trước hết là năng lực tiếp cận, thâm nhập thị trường, marketing, đàm phán ký kết thực hiện hợp đồng, xử lý tranh chấp thương mại quốc tế, tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của các doanh nghiệp, thương nhân xuất khẩu gạo còn hạn chế, mặt khác, các sản phẩm thương hiệu gạo Việt Nam vẫn chưa được phần lớn người tiêu dùng cuối cùng tại các nước biết đến (riêng gạo ST25 thì sắp tới chưa biết ra sao khi chưa đủ "lượng" để "ra biển lớn"). Đây là 02 điểm khó nhất. Để giải quyết vấn đề thứ nhất thì chỉ có thể thông qua các giải pháp thuộc về lĩnh vực đào tạo, nâng tầm tri thức, kinh nghiệm doanh nhân thời hội nhập, còn về vấn đề làm sao để thương hiệu gạo Việt ăn sâu vào tâm trí người tiêu dùng quốc tế, thiết nghĩ, chỉ có con đường duy nhất là phải đạt chuẩn cao về chất lượng, đảm bảo uy tín, độ ổn định lâu dài của thương hiệu gạo Việt. Đặc biệt, việc Hiệp định Đối tác toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) có hiệu lực đã mở ra nhiều cơ hội cho hạt gạo Việt, thuận lợi hơn trong việc xử lý các rào cản kỹ thuật đối với các quốc gia là đối tác trong liên kết này. Chính vì vậy, ngay từ bây giờ, các doanh nghiệp xuất khẩu gạo Tiền Giang và các địa phương bạn một mặt cần đẩy mạnh cung cấp cho thị trường nội địa - xác định rõ đây vẫn là thị trường "đầy tiềm năng" giúp giá trị hạt gạo được nâng tầm, nhưng đồng thời cũng cần có những nghiên cứu để chuyển dịch cơ cấu gạo xuất khẩu phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện nay trên thế giới, trước hết là đối với các nước tham gia hiệp định, và để làm được điều này, đòi hỏi cả doanh nghiệp và nông dân cũng cần thay đổi nhận thức và tư duy...

Cũng cần nói thêm, hiện nay tâm lý người tiêu dùng rất e ngại dư lượng thuốc bảo vệ thực vật tồn dư trong gạo, chính vì vậy, thiết nghĩ cần tuyên truyền, hướng dẫn rộng rãi việc sản xuất, kinh doanh theo chuỗi an toàn gắn với chính sách hỗ trợ cụ thể cho nông dân và doanh nghiệp - không chỉ gói gọn trong mô hình cánh đồng lớn mà nên mở rộng dần trong sản xuất đại trà, đồng thời, các ngành chức năng cũng cần thường xuyên kiểm tra, nếu phát hiện cần xử lý nghiêm, kể cả đưa "đối tượng" lên báo, đài đối với vi phạm về sản xuất gạo không đảm bảo an toàn sức khỏe, đưa hòa lẫn vào thị trường gạo sạch...

Quốc Anh

 

Tin liên quan
Vui mừng vì lần đầu tiên thanh long Việt Nam sang thẳng Trung Quốc bằng đường sắt    27/02/2020
Cập nhật về tình hình dịch cúm trên toàn thế giới và Công tác phòng chống đến ngày 26/02/2020    27/02/2020
Báo Pháp bình luận về bộ quy tắc ứng xử Biển Đông COC trong tương lai    27/02/2020
Thực hiện công tác theo dõi thi hành pháp luật    27/02/2020
Triển khai Thông tư 01/2020/TT-BNG về Lãnh sự danh dự nước CHXHCN Việt Nam    18/02/2020
Cục Lãnh sự - Bộ Ngoại giao thông tin và lưu ý công dân Việt Nam trước diễn biến phức tạp của dịch Covid-19    26/02/2020
Kinh tế châu Á: Loay hoay vì dịch COVID-19    26/02/2020
Bình luận về quan hệ Mỹ - Ấn nhân chuyến thăm của Tổng thống Donald Trump đến Ấn Độ    26/02/2020
Toàn cầu hóa ràng buộc các nước với nhau và nên hợp tác thay vì đối kháng!    26/02/2020
Cập nhật tình hình dịch cúm trên toàn thế giới và Công tác phòng chống đến ngày 25/02/2020    26/02/2020

Liên kết Liên kết

Thống kê truy cập Thống kê truy cập

  Đang truy cập : 1
  Hôm nay: 139
  Tổng lượt truy cập: 23473