Truy cập nội dung luôn

Nội dung bài viết Nội dung bài viết

Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 12/5/2020)
13/05/2020
Giảm font chữ Tăng font chữ

VỤ TỔNG HỢP KINH TẾ

           -----------

BẢN TIN NGOẠI GIAO KINH TẾ
(Thứ Ba, ngày 12/5/2020)

***

Tin vắn

-Tổng Giám đốc IMF cảnh báo khả năng tiếp tục hạ triển vọng tăng trưởng kinh tế thế giới

  •  Tỷ lệ thất nghiệp tháng 4 tại Mỹ tăng lên mức kỷ lục
  • Dịch Covid-19 tác động đến việc thực thi thỏa thuận giai đoạn 1 giữa Mỹ và Trung Quốc.
  • Kinh tế Mỹ sẽ khó phục hồi theo kịch bản hình chữ V
  • Tesla tạm đình chỉ hoạt động của siêu nhà máy ở Trung Quốc
  • EU đề nghị khởi động lại đàm phán thương mại với Mỹ
  • Ngân hàng Trung ương Anh dự báo kinh tế Anh sẽ rơi vào đợt suy thoái trầm trọng nhất trong ba thế kỷ qua do dịch Covid-19
  • Chi tiêu hộ gia đình tại Nhật Bản giảm mạnh nhất trong 5 năm làm dấy lên đồn đoán dịch COVID-19 đẩy nền kinh tế lớn thứ ba thế giới vào suy thoái sâu.

-Hàn Quốc sẽ tạo trung tâm kinh tế 5G và AI sau dịch Covid-19

  • Hàng triệu tai nghe AirPods được sản xuất ở Việt Nam.

Bài phân tích/Tin chuyên sâu

"Sau dịch Covid-19 sẽ là cuộc khủng hoảng lương thực thế giới? (The Economist, 9/5)"

A. KINH TẾ THẾ GIỚI

  • Ngày 8/5, tại cuộc họp trực tuyến mới nhất ở Florence, người đứng đầu IMF cho rằng những số liệu kinh tế xấu đi tại nhiều quốc gia có thế sẽ khiến IMF buộc phải cân nhắc lại về mức dự báo kinh tế vốn đã kém lạc quan trong năm nay. Nhấn mạnh về việc cần có giải pháp y tế cấp bách, bà Georgieva cho rằng nền kinh tế thế giới sẽ chỉ phục hồi khi tìm ra phương pháp điều trị hiệu quả dịch Covid-19 và vaccine ngừa virus SARS-CoV-2 trước đầu năm 2021. Đồng thời, bà cảnh báo việc Mỹ và Trung Quốc leo thang chiến tranh thương mại có thể làm suy yếu thêm khả năng phục hồi kinh tế từ đại dịch. Hồi giữa tháng 4 vừa qua, IMF đã công bố báo cáo cho biết nền kinh tế toàn cầu sẽ suy giảm 3% trong năm 2020, trái ngược hoàn toàn so với mức dự báo tăng trưởng 3,3% được chính IMF đưa ra trong tháng 1/2020 (The Guardian, 09/5)
  • Diễn đàn Châu Á Bác Ngao (BFA) vừa công bố Báo cáo thường niên về kết quả liên kết kinh tế và triển vọng kinh tế châu Á năm 2020 nhận định kinh tế Châu Á đang đối mặt với các áp lực ngắn hạn từ dịch bệnh, chủ nghĩa bảo hộ. Báo cáo dự báo tăng trưởng kinh tế của Châu Á có thể sẽ phục hồi mạnh trong năm 2021. Liên kết thương mại liên khu vực vẫn tiếp tục được triển khai, năng lực sản xuất của Châu Á không bị tác động nặng nề bởi xung đột thương mại, sự phân bổ các lợi thế cạnh tranh vẫn được duy trì tương đối ổn định, các nhà đầu tư Châu Á có thiên hướng tập trung đầu tư trong khu vực Châu Á. Theo Phó Chủ tịch BFA Zhou Xiaochuan, Châu Á có đóng góp quan trọng vào cuộc chiến chống đại dịch, phục hồi tăng trưởng và là cỗ máy tăng trưởng toàn cầu trong và sau đại dịch. Kinh tế Châu Á có sự dẻo dai hơn nhờ thị trường to lớn, tầng lớp trung lưu ngày càng mở rộng nhanh chóng, tình hình tài khóa và cán cân thanh toán được cải thiện, đầu tư vào con người và kinh tế số phát triển bùng nổ (ĐSQVN tại Trung Quốc, 10/5).

1. Mỹ

  • Tỷ lệ thất nghiệp tháng 4 tại Mỹ đã tăng lên mức kỷ lục 14,7% và số người được trả lương giảm xuống mức thấp lịch sử là 20,5 triệu người khi đại dịch Covid-19 tấn công nền kinh tế. Tỷ lệ thất nghiệp hiện nay đã vượt xa mức thấp kỷ lục 10,8% năm 1948, mặc dù thấp hơn mức 25% theo ước tính của các nhà kinh tế ghi nhận trong cuộc Đại suy thoái. Kinh doanh giải trí và khách sạn là những lĩnh vực đầu tiên bị ảnh hưởng bởi đóng cửa đại dịch, đã bị tổn thất đặc biệt nặng nề với mức cắt giảm 7,65 triệu việc làm. Theo các nhà kinh tế, mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng việc làm sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như chiều hướng của đại dịch và mức độ phục hồi chi tiêu của người tiêu dùng khi nền kinh tế mở cửa trở lại. (Wall Street Journal, 10/5)
  • Trả lời phỏng vấn chương trình Fox & Friends vào ngày thứ 6, Tổng thống Trump cho biết ông lo ngại về tương lai của thỏa thuận giai đoạn một khi đang phải đối phó với Trung Quốc về đại dịch Covid-19. Ông Trump chia sẻ vẫn đang phân vân chưa quyết định về việc sẽ trừng phạt Trung Quốc như thế nào vì sự bùng phát của đại dịch đã làm ít nhất 75,000 người Mỹ tử vong. Cho đến nay, việc mua hàng Mỹ của Trung Quốc đã bị chậm lại so với tiến độ để đạt được mục tiêu tăng 76,7 tỷ đô la trong năm đầu tiên do nhập khẩu hàng hoá của Mỹ giảm 5,9% trong bốn tháng đầu năm 2020 vì sự bùng phát đại dịch. Bất trắc và tăng trưởng kinh tế yếu hơn do sự bùng phát của đại dịch có thể ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các cam kết của Trung Quốc. Đó là chưa kể nhu cầu nội địa thấp hơn và chuỗi cung ứng và logistics bị tắc nghẽn dẫn đến việc giảm khả năng cung cấp hàng hoá và dịch vụ của Mỹ. (Bloomberg, 08/5)
  • Chủ tịch Fed chi nhánh Atlanta, Raphael Bostic, cho rằng kinh tế Mỹ đang đứng trước nhiều kịch bản hồi phục khác nhau, tùy thuộc vào diễn biến của dịch COVID-19. Theo ông Bostic, sự hồi phục kinh tế nhanh chóng theo hình chữ V là điều rất khó đạt được. Hơn 95% người Mỹ đã ở nhà nhằm kiểm soát sự lây lan của dịch Covid-19, nhưng hiện ít nhất một nửa trong số bang tại Mỹ đã được dỡ bỏ lệnh phong tỏa để mở cửa lại nền kinh tế, bất chấp số ca lây nhiễm vẫn gia tăng tại một số nơi ở Mỹ. Các chuyên gia cho rằng rất khó để dự đoán sự phục hồi của nền kinh tế khi mà dịch bệnh vẫn chưa được kiểm soát. Ông Bostic cũng nhấn mạnh chính phủ Mỹ cần phải chú trọng phục hồi thu nhập và các nhóm sắc tộc tại Mỹ khi mà nhóm người thu nhập thấp lại xuất phát phần lớn từ những công việc thiết yếu trong xã hội. (Reuters, 6/5)

2. Trung Quốc

  • Theo báo cáo vừa được Tổng cục hải quan Trung Quốc công bố sáng ngày 7/5/2020, xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 4 tăng trưởng 3,5% so với cùng kỳ năm 2019, trong khi nhập khẩu giảm 14,2%, ghi nhận thặng dư thương mại tháng 4 ở mức 45,3 tỷ USD; trong khi các chuyên gia kinh tế dự báo xuất khẩu của Trung Quốc sẽ giảm 11% và nhập khẩu giảm 10%. Trước đó Trung Quốc đã công bố một vài số liệu cho thấy đà hồi phục của nền kinh tế đang dần trở nên mong manh. Mặc dù dữ liệu tháng 3 hồi phục và khá hơn so với tháng 2, những chỉ số đầu tiên của tháng 4 như niềm tin doanh nghiệp, chỉ số lạm phát tại nhà máy hay niềm tin của các giám đốc sale lại cho thấy lực cầu nội địa vẫn còn rất yếu và các công ty vẫn tỏ ra thận trọng (Bloomberg, 7/5)
  • Công ty Tesla thông báo cho nhiều công nhân, những người dự kiến trở lại làm việc sau kỳ nghỉ lễ Lao động kéo dài 5 ngày ở Trung Quốc, rằng họ sẽ tiếp tục được ở nhà và có thể trở lại làm việc sau ngày 9/5. Hiện tại, chưa thể xác định lý do Tesla tạm đình chỉ hoạt động của siêu nhà máy ở Trung Quốc. Tuy nhiên, một trang tin công nghệ bằng tiếng Trung cho biết nguyên nhân của quyết định này có thể do thiếu linh kiện. Hiện tại, nhà máy duy nhất của Tesla bên ngoài nước Mỹ được cho đang thiếu linh kiện lắp ráp xe Model 3. Việc ngừng sản xuất nhà máy ở Trung Quốc đồng nghĩa với việc Tesla đã đình chỉ toàn bộ dây chuyền sản xuất xe của mình. Hiện tại, nhà máy khác của họ ở Fremont, California đã không còn hoạt động vì Covid-19. Hiện tại, nhà máy ở Thượng Hải được coi là vô cùng quan trọng với Tesla bởi Mỹ có thể mất nhiều tuần, thậm chí là nhiều tháng, để mở cửa trở lại nền kinh tế so với Trung Quốc (Bloomberg, 8/5)
  • Báo cáo thực thi chính sách tiền tệ quý đầu tiên của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) đã không lặp lại cam kết lâu dài của Ngân hàng Trung ương nhằm kiềm chế sự kích thích ồ ạt để hỗ trợ tăng trưởng, củng cố các biện pháp chính sách. Ngân hàng này cho biết sẽ giữ thanh khoản dồi dào, sử dụng cả các biện pháp chính sách tổng hợp, tiếp tục tăng cường cải cách lãi suất để giúp giảm chi phí vay và phân bổ nguồn lực tài chính hiệu quả hơn trong nền kinh tế. Bên cạnh đó, PBOC cũng sẽ hỗ trợ nền kinh tế thực, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. PBOC cho biết sẽ xử lý đúng đắn mối quan hệ giữa ổn định tăng trưởng, đảm bảo việc làm, điều chỉnh cơ cấu, ngăn ngừa rủi ro và kiểm soát lạm phát. Nền kinh tế Trung Quốc bị thu hẹp 6,8% trong quý 1 so với cùng kỳ năm ngoái. Dịch Covid-19 đã làm tê liệt sản xuất và chi tiêu, gây áp lực lên chính quyền khiến họ phải nỗ lực nhiều hơn để ngăn chặn tình trạng mất việc làm. (Reuters, 10/5)

3. Châu Âu

  • Cao uỷ Thương mại EU Phil Hogan đề nghị với Mỹ khởi động lại đàm phán thương mại EU - Mỹ, về việc giảm thuế đối với các sản phẩm y tế, công nghiệp và các hình phạt của Mỹ đối với thép. EU cho biết đã sẵn sàng sửa đổi chuỗi cung ứng, loại bỏ các hạn chế thương mại và tối đa hoá cơ hội cho cả hai nền kinh tế tăng trưởng trở lại, và muốn hợp tác với Mỹ trong nghiên cứu vắc-xin phòng Covid-19. Các lĩnh vực mới trong thoả thuận sắp tới có thể bao gồm sự bảo hộ y tế đối với thực phẩm và gia súc, trợ cấp cho ngành sản xuất máy bay và hợp tác về quy định mạng 5G. Nhìn chung, EU muốn nhấn mạnh tầm quan trọng của thương mại tự do đóng vai trò lớn trong việc khởi động lại nền kinh tế EU. Khủng hoảng dịch Covid-19 đã cho thấy sự mong manh trong lĩnh vực y tế (thiết bị y tế, dược phẩm) bởi EU bị phụ thuộc quá nhiều vào nhập khẩu từ Trung Quốc và Ấn Độ. (ĐSQVN tại Thuỵ Điển, 08/5)
  • Ngành công nghiệp thời trang Italy tái khởi động trong hy vọng và lo lắng. Sau gần hai tháng đóng cửa để ngăn chặn đà lây lan đại dịch Covid-19, phần lớn các công ty thời trang của Italy đã tái khởi động trong tuần qua. Là một trong những "viên ngọc quý" trong lĩnh vực sản xuất, cả về mặt kinh tế lẫn biểu tượng, ngành thời trang và may mặc của Italy vẫn không tránh khỏi vòng ảnh hưởng của dịch COVID-19. Ngành thời trang và dệt may Italy mang về doanh thu ít nhất 95,5 tỷ euro (103,3 tỷ USD) cho nền kinh tế và sử dụng hơn 580.000 lao động. Renato Borghi, Chủ tịch Hiệp hội thời trang Italy (Federmoda), cho biết: "Doanh số tại các cửa hàng thời trang của Italy đạt khoảng 60 tỷ euro mỗi năm và chúng tôi ước tính ít nhất 15 tỷ euro đã mất đi vì dịch COVID-19". Trong đó, lĩnh vực bán lẻ đồ may mặc hiện đang chịu ảnh hưởng lớn nhất do lệnh hạn chế đối với các cửa hàng bán lẻ sẽ chỉ được gỡ bỏ vào ngày 18/5. Mặc dù vậy, sau khi các biện pháp hạn chế đối với một số lĩnh vực sản xuất (bao gồm cả chế tạo) được gỡ bỏ vào ngày 4/5, các công ty thời trang dường như đang tỏ ra khá lạc quan với triển vọng trong tương lai.  (THX, 10/5)
  • Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) đã đưa ra dự báo rằng cuộc khủng hoảng đại dịch Covid-19 sẽ đẩy nền kinh tế Anh vào một đợt suy thoái trầm trọng nhất trong hơn ba thế kỷ qua với sản lượng kinh tế giảm dần 30% trong 6 tháng đầu năm. BoE dự đoán sản lượng kinh tế Anh tụt dốc 3% vào quý I năm 2020 và tiếp tục giảm 25% vào quý II, gây ra một đợt suy thoái kinh tế nhanh nhất và sâu nhất kể từ đợt Great Frost năm 1709. Tăng trưởng kinh tế Anh cả năm 2020 sẽ giảm 14%, tỷ lệ thất nghiệp có thể lên tới trên 8%. Thị trường bất động sản của Anh cũng chững lại khi chi tiêu của khách hàng giảm 30% trong vài tuần gần đây. (ĐSQVN tại Anh, 11/5)

4. Nhật Bản và Hàn Quốc:

  • Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản (MIC) ngày 8/5 công bố số liệu cho thấy chi tiêu hộ gia đình tại nước này trong tháng 3/2020 giảm 6% so với cùng kỳ năm 2019, lớn hơn mức giảm 0,3% trong tháng 2/2020, và là mức giảm lớn nhất trong 5 năm. Đây là tháng thứ 6 liên tiếp kể từ tháng 10/2019 Nhật Bản ghi nhận chi tiêu hộ gia đình giảm. Nguyên nhân dẫn đến sự sụt giảm nói trên chủ yếu do nhu cầu đối với du lịch, quần áo và đi ăn ngoài giảm giữa bối cảnh Tokyo yêu cầu người dân hạn chế đi ngoài và các doanh nghiệp đóng cửa.Theo dự kiến, Nhật Bản vào ngày 18/5 sẽ công bố dữ liệu sơ bộ về tổng sản phẩm quốc nội (GDP) quý 1/2020. Dữ liệu về chi tiêu hộ gia đình mới công bố được cho là sẽ tác động không tốt đến số liệu GDP của Nhật Bản (CNBC, 8/5)
  • Theo Cơ quan quản lý doanh nghiệp vừa và nhỏ Nhật Bản, kể từ khi bắt đầu triển khai hoạt động tiếp nhận đơn đề nghị trợ cấp từ ngày 1 đến 6/5, cơ quan này đã nhận được 430.000 hồ sơ từ các cá nhân và doanh nghiệp. Những đối tượng này có doanh thu tháng tính từ tháng 1/2020 giảm một nửa so với cùng kỳ năm ngoái. Chính phủ Nhật Bản sẽ sử dụng khoản ngân sách bổ sung 2.300 tỷ yen năm 2020 để hỗ trợ doanh nghiệp với mức cao nhất lên đến 2 triệu yen (khoảng 19.000 USD) và mức tối đa 1 triệu yen (khoảng 9.500 USD) đối với hộ kinh doanh cá thể.  Cơ quan này cũng cho biết trong số 6,5 triệu doanh nghiệp, hộ kinh doanh cá thể có khai báo thuế, sẽ có khoảng 1,5 triệu hộ kinh doanh và doanh nghiệp được nhận hỗ trợ của Chính phủ. Ngoài ra, 1,5 triệu doanh nghiệp không thuộc diện hỗ trợ của chính phủ sẽ được các tổ chức phi lợi nhuận (NPO) và Cơ quan phúc lợi xã hội của Nhật Bản xem xét hỗ trợ (TTXVN, 8/5)
  • Chính phủ Hàn Quốc cho biết AI và công nghệ không dây 5G sẽ trở thành trung tâm trong kế hoạch "New Deal" (tạm dịch Thỏa thuận Mới) sau khi dịch Covid-19 lắng xuống. Mục tiêu của kế hoạch này là để tạo việc làm bền vững cho thế hệ tương lai và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đất nước, theo Bloomberg. Hiện chưa có tuyên bố về số tiền sẽ chi cho kế hoạch mới nhưng khoản tài trợ sẽ đến từ ngân sách khẩn cấp thứ ba đang được soạn thảo và từ ngân sách hằng năm tính đến năm 2022. Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in nói rằng chính phủ nước này sẽ theo đuổi các dự án nhà nước quy mô lớn để tạo sự đổi mới trong giai đoạn hậu đại dịch. Ông Moon Jae-in đã so sánh tầm nhìn của mình với "New Deal" được cựu Tổng thống Mỹ Franklin Roosevelt đưa ra vào những năm 1930 để giúp Mỹ phục hồi sau cuộc Đại khủng hoảng, thời kỳ suy thoái kinh tế toàn cầu diễn ra từ năm 1929 đến hết những năm 1930 và lấn sang đầu thập niên 1940 (Bloomberg, 7/5)

5. ASEAN và các nền kinh tế mới nổi

  • Cơ quan Thống kê Philippines (PSA) ngày 7/5 cho biết, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nước này đã giảm 0,2% trong quý 1/2020. Đây là lần đầu tiên GDP của Philippines sụt giảm kể từ quý 4/1998, thời điểm xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính châu Á. Các lĩnh vực như nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp đã giảm 0,4% trong quý 1/2020, trong khi ngành công nghiệp giảm tới 3%. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, ngành dịch vụ ghi nhận mức tăng 1,4% trong quý vừa qua (Manila Satandard, 28/5).
  • Các nhà khí tượng học Thái Lan dự báo hiện tượng thời tiết La Nina làm cho nước biển lạnh đi so với bình thường sẽ xuất hiện ở Thái Lan vào tháng 8/2020 và tháng 9/2020, qua đó giúp làm dịu tình trạng hạn hán kéo dài ở nước này. Phó Cục trưởng Cục Thủy lợi Hoàng gia Thái Lan Thawisak Thanadechophon cho rằng La Nina sẽ giúp tạo nhiều mưa cho các tỉnh ở miền Bắc và miền Đông Thái Lan trong giai đoạn từ tháng 5-10/2020. Thông tin trên đã làm giảm bớt những lo ngại về tình trạng khan hiếm nước xảy ra ở Thái Lan kể từ cuối năm 2019 khi mực nước trong các hồ chứa lớn giảm mạnh, trong khi mực nước sông Chao Phraya hạ xuống thấp (Bangkok Post, 9/5).
  • Thương mại song phương Campuchia và Mỹ trong quý 1/2020 đạt giá trị 1,678 tỷ USD, tăng 35% so với cùng kỳ năm 2019. Theo Bộ Thương mại Campuchia, xuất khẩu của Campuchia đạt 1,594 tỷ USD, tăng 42%, trong khi nhập khẩu của Campuchia vào khoảng 85 triệu USD, giảm 30%. Các mặt hàng xuất khẩu của Campuchia chủ yếu gồm dệt may, giày dép, hàng hóa du lịch và nông sản, còn hàng nhập khẩu từ Mỹ hầu hết là ô tô, thức ăn chăn nuôi và máy móc. Phần lớn hàng xuất khẩu của Campuchia sang thị trường Mỹ là các sản phẩm sản xuất từ nguyên liệu thô trong nước tự sản xuất và nhập khẩu (Khmer Times, 7/5).
  • Ngày 8/5, Aeroline, công ty xe khách nổi tiếng với các loại xe buýt hai tầng và xe du lịch sang trọng vừa đưa ra một quy trình mới về an toàn và vệ sinh tại Malaysia, với việc sử dụng công nghệ ánh sáng cực tím (UVC) để khử khuẩn trong xe khách. Các kỹ sư của Aeroline đã lắp đặt một hệ thống khử trùng không khí bằng UVC vào các ống dẫn điều hòa không khí trong cabin, nên không khí trong cabin liên tục được khử trùng, ngay cả khi xe buýt chở hành khách đang chạy bình thường. Aeroline tin rằng, biện pháp an toàn và vệ sinh mới sử dụng công nghệ UVC để khử trùng sẽ mang lại lợi ích rộng rãi cho lĩnh vực dịch vụ xe buýt (The Edge Market, 9/5).

B. KINH TẾ VIỆT NAM

  • Tình trạng thâu tóm các doanh nghiệp nội đang diễn ra nhanh hơn. Theo số liệu của Cục Thống kê TPHCM, trong bốn tháng đầu năm, thành phố có 369 dự án đầu tư nước ngoài (FDI) mới với tổng vốn đăng ký gần 200 triệu đô la, trong khi có đến 1.707 trường hợp nhà đầu tư nước ngoài góp vốn và mua cổ phần doanh nghiệp trong nước, với tổng vốn đạt hơn 1 tỉ đô la. Theo phân tích, việc thâu tóm một doanh nghiệp có sẵn giúp tiết kiệm được thời gian, tận dụng được cơ sở khách hàng, chuỗi cung ứng, nguồn nhân lực đã quen thuộc, thấu hiểu đặc tính thị trường, cũng như các nền tảng cơ sở pháp lý... (Saigontimes, 5/5)
  • Theo hãng tin Nikkei Asian Review, khoảng 30% mẫu tai nghe không dây AirPods, tương đương 3-4 triệu chiếc, sẽ được hãng công nghệ Mỹ này sản xuất tại Việt Nam thay vì Trung Quốc. Việc sản xuất hàng loạt AirPods tại Việt Nam đã bắt đầu từ tháng 3. Đây là lần đầu tiên hàng triệu tai nghe AirPods được sản xuất ở Việt Nam. (Nikkei Asian Review, 8/5)
  • Theo kết quả cuộc khảo sát thực hiện với gần 130.000 doanh nghiệp do Bộ Kế hoạch và Đầu tư thực hiện (từ ngày 10-22/4), có khoảng 86% doanh nghiệp bị ảnh hưởng tiêu cực bởi dịch Covid-19. Các doanh nghiệp có quy mô càng lớn thì tỷ lệ chịu tác động tiêu cực từ dịch Covid-19 càng cao. Gần 58% số doanh nghiệp bị giảm mạnh về thị trường tiêu thụ sản phẩm. Trong khối xuất khẩu, tỷ lệ các đơn vị không xuất khẩu được hàng hóa lên tới 56,9%, trong đó doanh nghiệp có quy mô lớn và vừa không xuất khẩu được hàng hóa chiếm 46,2%. (Saigontimes, 9/5)

C. BÀI PHÂN TÍCH/TIN CHUYÊN SÂU

      Sau dịch Covid-19 sẽ là cuộc khủng hoảng lương thực thế giới? (The Economist, 9/5)

Vào tháng 2/2020, Trung Quốc đã siết chặt các lệnh cấm bay quốc tế trước tình hình phức tạp của dịch Covid-19 và động thái này đã khiến phía New Zealand lo lắng do Trung Quốc hiện là khách hàng nhập khẩu nông sản lớn nhất của New Zealand.

Bởi vậy ngay sau khi hàng loạt hãng hàng không chịu thiệt hại và phải giảm chuyến bay, chính phủ New Zealand đã làm việc với các hãng hàng không, qua đó đề nghị những khoản vay ưu đãi nếu họ tiếp tục đáp các chuyến bay dù không có hành khách đến Trung Quốc, Singapore, Mỹ... những thị trường xuất khẩu nông sản chính của nước này.Thậm chí, ngay cả những hãng hàng không có trụ sở tại Trung Đông cũng được chính phủ New Zealand đề nghị cứu trợ chỉ để xuất khẩu các chuyến hàng nông sản đến tay khách hàng.

Trên thực tế, khoảng 4/5 dân số thế giới phụ thuộc vào lương thực nhập khẩu. Năm 2019, khoảng 1,5 nghìn tỷ USD đã được thanh toán cho nhập khẩu thực phẩm, cao gấp 3 lần so với năm 2000. Những chuyến bay chở hàng hay các chuyến tàu là nơi kết nối nguồn cung lương thực cho hàng trăm triệu nhà hàng cũng như các hộ dân trên thế giới. Tuy nhiên, tình hình đang ngày một phức tạp hơn khi những ảnh hưởng của dịch Covid-19 kéo dài. Việc người dân mất nguồn thu do các lệnh cách ly khiến họ không đủ tiền để mua sắm lương thực như trước.

Liên hiệp quốc (UN) dự đoán số lượng người rơi vào cảnh thiếu lương thực trong năm 2020 sẽ tăng gấp đôi lên 265 triệu người. Thậm chí tại nền kinh tế số 1 thế giới như Mỹ, người dân cũng đang phải xếp hàng dài trước những trung tâm phát chẩn lương thực.

Chuỗi cung ứng lương thực bị ảnh hưởng

Mặc dù những nông trại là cội nguồn của chuỗi cung ứng lương thực những hạt giống, phân bón, thiết bị, nhiên liệu... đều cần vận chuyển từ nơi khác đến. Thậm chí hệ thống phân phối cũng cần sự hợp tác của các hãng vận chuyển, môi giới. Trong suốt 20 năm qua, ngành lương thực đã chứng kiến sự độc quyền của hàng loạt các tập đoàn lớn nhằm tận dụng mức lợi nhuận nhỏ nhoi trong ngành. Tại Mỹ, khoảng 50% thị phần thịt nằm dưới sự kiểm soát của 4 công ty lớn và điều này khiến thị trường khủng hoảng khi những ông lớn này phải đóng cửa nhà máy vì dịch Covid-19.

Trong 10 năm qua, 2/6 số thương vụ sáp nhập lớn nhất thế giới là giữa các công ty kinh doanh mảng thực phẩm. Việc các công ty lương thực ngày càng tập trung và độc quyền khiến chuỗi cung ứng lương thực len lỏi và phổ biến khắp thế giới. Ví dụ bột mỳ tại Ukraine có thể biến thành bột làm bánh tại Thổ Nhĩ Kỳ hoặc được dùng làm sợi mỳ tại Trung Quốc.

Ngày càng nhiều quốc gia trên thế giới phụ thuộc vào nhập khẩu lương thực bất chấp họ có tự cung tự cấp được hay không. Nghiên cứu của Tổ chức nông lương quốc tế (FAO) cho thấy phần lớn các nước hiện phụ thuộc vào lương thực nhập khẩu hơn nhiều so với cách đây 20 năm. Thậm chí, ngành nông nghiệp hiện nay cũng phải dựa rất nhiều vào nguồn cung nhập khẩu, từ phân bón, thiết bị cho đến những đầu vào khác.

Như một hệ quả tất yếu, khi dịch Covid-19 làm gián đoạn chuỗi cung ứng, nhiều chuyên gia lo sợ một cuộc khủng hoảng lương thực tương tự như năm 2007 có thể lại diễn ra một lần nữa. Vào thời điểm đó, khoảng 75 triệu người trên thế giới đã lâm vào cảnh nghèo đói do khủng hoảng lương thực lan tràn khắp từ Bangladesh cho đến Mexico. May mắn thay, an ninh lương thực hiện nay trên thế giới vững chắc hơn so với thời năm 2007. Năng suất thu hoạch tại Châu Âu, Mỹ và Australia đều cao hơn. Lượng dự trữ lương thực cũng nhiều hơn. Giá dầu hiện nay cũng rẻ nên việc vận chuyển không còn tốn kém như trước.

Ngày nay, dự trữ ngũ cốc trên toàn thế giới cao gấp đôi so với thời kỳ 2007-2008. Giá vận hàng rẻ hơn 20 lần còn giá dầu thô chỉ vào khoảng 30 USD/thùng. Nhờ đó, ngành nông sản trên thế giới có thể giảm chi phí, đồng thời kiểm soát được giá lương thực tốt hơn. Trớ trêu thay, cuộc khủng hoảng lần này được các chuyên gia dự đoán là khó khăn hơn rất nhiều bởi chúng tác động đến cả nhu cầu. Rõ ràng mọi người đều phải tiêu thụ lương thực nhưng việc giảm thu nhập khiến họ không đủ tiền để chi tiêu. Tồi tệ hơn, việc dịch chuyển xu hướng tiêu dùng lương thực sẽ khiến nhiều ngành nông sản bị điêu đứng vì không bán được hàng.

Sự tàn phá thầm lặng của Covid-19

Vào tháng 3/2020, lệnh cách ly khiến doanh số đồ hộp và nhiều mặt hàng lương thực đóng gói tăng gấp 7 lần. Rõ ràng, dịch Covid-19 hiện nay đang khiến người tiêu dùng thay đổi khẩu vị. Kể cả khi các lệnh cách ly được nới lỏng, ngành thực phẩm sẽ không thể quay trở lại được như trước đây. Những nhà hàng, quán cà phê hay quán ăn vốn chiếm tới 30% lượng tiêu thụ Calories trên toàn thế giới thì nay phải đóng cửa hoặc khó kinh doanh vì người dân lo sợ. Điều này khiến nhiều nông trại khó khăn vì chẳng tìm được đầu ra.

Theo lý thuyết, người nông dân vẫn có thể bán hàng cho người tiêu dùng vì ai cũng phải ăn, thế nhưng thói quen ăn uống sẽ thay đổi rất nhiều và sự thay đổi này sẽ ảnh hưởng đến cả chuỗi cung ứng. Ví dụ ngay từ việc thay đổi kích cỡ bao bì cũng sẽ khiến các nhà máy sản xuất hay siêu thị phải thay đổi các tiêu chuẩn cung ứng bởi trong khi các đầu bếp nhà hàng ưa thích những gói bột 16kg thì các khách hàng cá nhân lại chỉ mua 1-2kg.

Sự thay đổi này đang khiến nhiều ngành nông nghiệp chịu ảnh hưởng. Tại Pháp, các ngư dân cho biết họ phải giảm 2/3 sản lượng đánh bắt được bị ảnh hưởng từ chuỗi cung ứng. Australia cũng đang phải đối mặt với vấn nạn thừa quả bơ (Avocado) trong khi nhiều trang trại bò sữa tại New Zealand phải đổ bỏ sữa vì chẳng ai mua.

Tại Châu Âu, các quan chức dự báo khoảng 400 triệu Euro, tương đương 430 triệu USD cà chua sẽ bị đổ bỏ vì ảnh hưởng từ dịch Covid-19. Tại Mỹ, lượng thức ăn thừa đổ phí ước tính sẽ tăng 30-40% trong năm nay. Tại Thái Lan, giá thanh long đã giảm tới 85% do thị trường nhập khẩu chính của loại quả này là Trung Quốc suy giảm. Trong khi Mỹ đang khủng hoảng thịt thì hãng Argo Merchant, vốn cung cấp thịt đông lạnh cho 11 quốc gia cho biết lượng tồn kho của công ty đã đầy do các nhà máy giết mổ, chế biến bị đóng cửa. Tại các nông trại lợn của Mỹ, mỗi 5 ngày lại có thêm 1 triệu con lợn đáng lẽ được xuất chuồng thì lại chẳng có nơi để đi vì không có người mua. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã phải buộc các nhà máy chế biến thịt mở cửa trở lại, nhưng tình hình vẫn chẳng khá hơn là bao khi họ không thể chạy hết công suất vì lo lắng lây nhiễm dịch bệnh.

 

Tin liên quan
Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 30/6/2020)    02/07/2020
Việt Nam đã thể hiện tốt đường lối ngoại giao khôn ngoan và dẫn dắt khu vực qua Hội nghị Cấp cao ASEAN 36    01/07/2020
Hiệu quả từ việc phát triển hệ thống điện mặt trời    01/07/2020
ASEAN tiếp tục gắn kết và chủ động thích ứng    30/06/2020
Tổng hợp kết quả Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN lần thứ 36    30/06/2020
Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 23/6/2020)    29/06/2020
Sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 21/2018/QĐ-UBND ngày 26/10/2018 của Ủy ban nhân dân tỉnh Tiền Giang quy định cho vay đối với người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng từ nguồn ngân sách địa phương ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội trên địa bàn tỉnh Tiền Giang    24/06/2020
Hướng dẫn thực hiện thanh toán trực tuyến trên Cổng dịch vụ công quốc gia và Cổng dịch vụ công tỉnh Tiền Giang    23/06/2020
Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 16/6/2020)    17/06/2020
Kết quả thực hiện một số nhiệm vụ, giải pháp để giảm chi phí tuân thủ pháp luật, nâng xếp hạng chỉ số B1 06 tháng đầu năm 2020 trên địa bàn tỉnh Tiền Giang    15/06/2020

Liên kết Liên kết

Thống kê truy cập Thống kê truy cập

  Đang truy cập : 1
  Hôm nay: 169
  Tổng lượt truy cập: 46627