Truy cập nội dung luôn

Chi tiết tin

Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 16/6/2020)

VỤ TỔNG HỢP KINH TẾ

-----------

BẢN TIN NGOẠI GIAO KINH TẾ

(Thứ Ba, ngày 16/6/2020)

***

Tin vắn

 - OECD dự báo 2 kịch bản tăng trưởng KTTG, dao động từ -6% đến -7,6%.

- Thiệt hại của ngành du lịch sẽ ảnh hưởng lâu dài đến kinh tế toàn cầu

- FED có kế hoạch hỗ trợ nhiều năm cho nền kinh tế Mỹ do tác động từ Covid-19.

- Sản lượng công nghiệp khu vực Eurozone giảm mạnh vào tháng 4/2020.

- Kinh tế Anh dự báo sụt giảm 8% trong năm 2020, và khó có thể hồi phục nền kinh tế hoàn toàn cho tới năm 2023.

- Giá trị xuất khẩu của Hàn Quốc tăng nhẹ trong tháng 5/2020.

- ASEAN và Trung Quốc sẽ tăng cường hợp tác trong lĩnh vực kinh tế số.

- Quốc hội Việt Nam thống nhất chưa điều chỉnh các mục tiêu kinh tế - xã hội.

- Thị trường chứng khoán Việt Nam lần đầu tiên ghi nhận một phiên giao dịch có giá trị 1 tỷ USD.

Bài phân tích/Tin chuyên sâu

 - Trung Quốc bày tỏ quan tâm CPTPP trong bối cảnh căng thẳng với Mỹ gia tăng.

A. KINH TẾ THẾ GIỚI

·OECD cảnh báo, đại dịch Covid-19 được dự báo sẽ gây ra suy thoái nghiêm trọng nhất trong thời bình trong 100 suốt năm qua. Tình trạng phong tỏa và hạn chế đi lại do các nước áp đặt trên toàn thế giới khiến thương mại toàn cầu suy giảm nghiêm trọng. Các chuỗi cung ứng toàn cầu đã bị gián đoạn, bất bình đẳng và nợ công gia tăng trong khi lòng tin sụt giảm. Trong báo cáo công bố ngày 10/6, OECD đưa ra hai kịch bản dự báo về tăng trưởng toàn cầu – có và không có làn sóng lây nhiễm Covid lần thứ hai. Theo đó, với kịch bản thứ nhất, trong trường hợp dịch bệnh được kiểm soát, năm nay nền kinh tế toàn cầu sẽ giảm 6%; nền kinh tế Mỹ có thể (-7,3%); Nhật Bản (-6%); khu vực đồng Euro (-9%); nền kinh tế Trung Quốc và Ấn Độ bị ảnh hưởng tương đối ít.   Trong trường hợp thứ 2, nền kinh tế thế giới sẽ giảm 7,6% trong năm nay; Mỹ (-8,5%), Nhật Bản (-7,3), khu vực đồng Euro (-11,5%).(ĐSQVN tại Trung Quốc, CNBC, 10-11/6)

·Theo các chuyên gia kinh tế thuộc Morgan Stanley, kinh tế toàn cầu đang bắt đầu hồi phục sau khi nhiều nước dỡ bỏ phong tỏa, đem lại hy vọng rằng tình trạng suy thoái nặng nề do đại dịch có thể được vãn hồi nhanh chóng. "Đợt suy thoái này sâu hơn nhưng cũng ngắn hơn. Các dữ liệu tăng trưởng mới và các phản ứng chính sách đã gia tăng niềm tin của chung tôi rằng đây sẽ là đợt suy thoái theo hình chữ V sâu" kinh tế trưởng Chetan Ahya của ngân hàng này cho biết. Ông Ahya cho biết sự khác biệt nằm ở chỗ tình trạng của kinh tế thế giới trước khủng hoảng đang tương đối cân bằng, và thế giới không chịu áp lực nợ lớn như trong khủng hoảng tài chính 2008-2009, trong chính phủ các nước đã có nhiều biện pháp hỗ trợ nền kinh tế. (Telegraph ngày 15/6)

·Các chuyên gia kinh tế cảnh báo, thiệt hại của ngành du lịch sẽ ảnh hưởng lâu dài đến kinh tế toàn cầu do các khu vực có nguồn thu phụ thuộc vào du khách phải vật lộn để điều chỉnh nền kinh tế. Đóng góp của du lịch vào kinh tế toàn cầu đã tăng nhanh trong thập niên vừa qua do sự tăng trưởng của tầng lớp trung lưu, nhất là châu Á. Theo Hội đồng Du lịch Quốc tế, 5 năm qua, cứ 4 việc làm mới được tạo ra trên toàn cầu thì có 1 đến từ du lịch, và 10% GDP toàn cầu do du lịch đóng góp. Ở một số nước Châu Á, du lịch đóng góp tới 30% quy mô nền kinh tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, ưu thế đó đã trở thành điểm dễ tổn thương của các nước này. Ước tính tổng số du khách toàn cầu đã giảm 57% trong tháng 3 so với cùng kỳ năm 2019. Con số này giảm tới 94%, theo thống kê của tổ chức IATA. (Financial Times, 14/6).

1. Mỹ

  • Ngày 10/6, sau cuộc họp định kỳ, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cho biết Fed có kế hoạch hỗ trợ kéo dài nhiều năm cho nền kinh tế Mỹ sau tác động từ đại dịch Covid-19. Fed vẫn giữ mức lãi suất gần bằng 0 và cho biết có kế hoạch tăng lãi suất. Đến nay, Quốc hội Mỹ đã phê duyệt khoảng 3 nghìn tỷ USD để hỗ trợ thông qua các hình thức như trợ cấp, bảo hiểm thất nghiệp. Gói cứu trợ này sẽ hết hạn vào ngày 31/7 và các nhà lập pháp tại Quốc hội Mỹ hiện chưa đạt được bất kỳ thỏa thuận nào về một gói kích thích khác vì đảng Dân chủ đang yêu cầu tập trung hỗ trợ cho các bang có ngân sách bị sụt giảm. Các nhà hoạch định chính sách dự báo kinh tế Mỹ sẽ giảm 6,5% trong năm 2020 và tỷ lệ thất nghiệp sẽ ở mức 9,3% vào cuối năm. Tỷ lệ thất nghiệp có thể giảm xuống 6,5% vào cuối năm 2021 và 5,5% vào cuối năm 2022 (ĐSQVN tại Mỹ, Reuters, 11/6).
  • Ngày 15/6, Chủ tịch Fed cho biết nền kinh tế Mỹ vào quý 2 sẽ trải qua một cuộc suy thoái lớn trước khi bắt đầu hồi phục và tỷ lệ thất nghiệp vẫn tiếp tục tăng cao vào cuối năm 2020. GDP trong quý 2 được dự báo giảm 35% đến 40% so với cùng kỳ năm trước và sẽ bắt đầu hồi phục vào cuối năm. Tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ có thể đã đạt đỉnh và sẽ bắt đầu giảm dần trong mùa hè, tuy nhiên vẫn sẽ đạt mức cao gần 8% trong cuối năm nay. (Reuters, 15/6).
  • Theo tờ Wall Street Journal, sau khi chạm đáy vào tháng 4, các số liệu cho thấy hoạt động kinh tế tại Mỹ đã tiếp tục tăng vào đầu tháng 6, một số hoạt động trước đây bị đóng cửa để ngăn chặn sự lây lan của Covid-19 đã được khôi phục lại, chi tiêu của người tiêu dùng tăng đáng kể. Trong tháng 4, doanh số bán lẻ đã giảm 16%, mức giảm lớn nhất trong một tháng, vào tháng 5/2020 con số này đã tăng 7,9%. Các chuyên gia kinh tế tại Goldman Sachs ước tính rằng chi tiêu tiêu dùng hiện ở mức 90% so với trước khi có dịch, tăng từ 74% - mức thấp nhất vào giữa tháng 4/2020; hàng xuất khẩu đã ổn định trong tháng 5 sau khi sụt giảm vào tháng 3 và tháng 4. JPMorgan nhận định với mức tiêu thụ mạnh mẽ hơn, GDP quý IV có thể chỉ giảm 4,8% so với mức 6,3% dự kiến trước đó (ĐSQVN tại Mỹ, WJS, 15/6).
  • Chính quyền Tổng thống Trump đang chuẩn bị một đề xuất đầu tư cơ sở hạ tầng trị giá một nghìn tỉ USD nhằm nỗ lực thúc đẩy nền kinh tế lớn nhất thế giới hoạt động bình thường trở lại. Đề xuất này sẽ dành phần lớn đầu tư vào các hạng mục cơ sở hạ tầng truyền thống như cầu, đường và dành một phần đầu tư xây dựng hạ tầng không dây 5G và băng thông rộng ở khu vực nông thôn. Đạo luật FAST về gói đầu tư hạ tầng giao thông hiện tại trị giá 305 tỷ USD sẽ hết hạn vào ngày 30/9 tới đây và sẽ được các nhà lập pháp Mỹ gia hạn hoặc thay thế bởi các đề xuất về dài hạn khác (Bloomberg, 16/6).

2. Trung Quốc

  •  Theo ông Wang Jian, Chủ tịch Viện Kinh tế Vĩ mô Trung Quốc, hiện giờ là thời điểm Trung Quốc cần hướng nội để tạo động lực cho tăng trưởng khi mà môi trường thế giới bên ngoài ngày càng trở nên khó đoán định. Tác động của đại dịch đối với chuỗi cung ứng quốc tế và nhu cầu bên ngoài rất khó có thể được đánh giá đầy đủ, do đó, Trung Quốc cần mở rộng tối đa cầu nội địa, đây là đòi hỏi bức thiết cho sự phát triển của Trung Quốc trong tương lai. Để chuyển hướng sang dựa nhiều hơn vào kinh tế trong nước, Trung Quốc cần phải có chiến lược đẩy mạnh đô thị hóa mới, biến lực lượng dân số là lao động di cư và nông thôn trở thành những người tiêu dùng thành phố; tái sắp xếp lại số lượng vài trăm triệu dân ở các vùng nông thôn lên các thành phố, từ đó hỗ trợ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đất nước (South China Morning Post, ngày 10/6).
  • Theo báo cáo mới nhất của Clarkson Research Services Ltd. (Anh), nhà cung cấp dữ liệu về lĩnh vực vận tải biển và đóng tàu hàng đầu thế giới, Trung Quốc là nước giành được phần lớn các đơn đặt hàng đóng tàu trong năm nay, chiếm 62% đơn đặt hàng mới trên toàn cầu. Trong 5 tháng đầu năm 2020, các nhà máy đóng tàu của Trung Quốc đã giành được tổng số đơn hàng 2,88 triệu CGT (đơn vị tấn trọng tải thô chuyển đổi), đóng 121 tàu, Hàn Quốc đứng thứ 2 với tổng đơn đặt hàng 900 nghìn CGT, đóng 32 tàu. Chỉ riêng trong tháng 5/2020, các nhà máy đóng tàu Trung Quốc đã nhận được tổng đơn đặt hàng 270 nghìn CGT (13 tàu). Các xưởng đóng tàu của Hàn Quốc đứng thứ 2, đã nhận được đơn hàng cho 230 nghìn CGT (8 tàu). Đứng thứ 3 là Nhật Bản, với khối lượng đơn đặt hàng mới là 50 nghìn CGT (2 tàu). Báo cáo cho biết trong 3 năm qua, các đơn đặt hàng đóng tàu mới trên toàn cầu đã giảm mạnh: đạt 15,82 triệu CGT vào năm 2018, 12,17 triệu CGT vào năm 2019 và dự kiến đạt 4,69 triệu CGT vào năm 2020 (ĐSQVN tại Bắc Kinh, ngày 11/6/2020).

3. Châu Âu

  • Văn phòng Thống kê của Liên minh châu Âu (EU) - Eurostat cho biết sản lượng công nghiệp tại 19 nền kinh tế sử dụng chung đồng Euro đã giảm mạnh vào tháng 4/2020, giảm 17,1% so với tháng Ba, giảm 28% so với cùng kỳ năm trước, đồng thời là mức giảm kỷ lục kể từ năm 1991. Với các quốc gia cụ thể: sản lượng công nghiệp của Đức – nền kinh tế lớn nhất EU – đã giảm 30.2% so với cùng kỳ năm trước, trong khi con số đó của Pháp, Italia, Tây Ban Nha lần lượt là 34,9%, 42,5% và 34,3% (Reusters, 12/6).
  • Đức: Theo đề xuất từ Brussels, mức đóng góp hàng năm của Đức vào EU dự kiến sẽ tăng 42% (tăng 13 tỷ Euro) trong bối cảnh Brexit. Lãnh đạo các nước EU sẽ cuộc họp trực tuyến vào ngày 19/6 để thảo luận về vấn đề này (Reuters, 15/6).
  • Anh: Các nhà kinh tế dự báo nền kinh tế Anh sẽ sụt giảm 8% trong năm nay, và khó có thể hồi phục nền kinh tế hoàn toàn cho tới năm 2023; cho biết đây có thể là cuộc suy thoái nặng nề nhất trong ba thế kỉ qua.Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế còn dự đoán nền kinh tế Anh sẽ suy giảm hơn bất kỳ quốc gia phát triển nào khác khi các doanh nghiệp sẽ gặp rất nhiều khó khăn để phục hồi sau đại dịch. Ước tính GDP của quốc gia này sẽ giảm 11,5% vào năm 2020 hoặc 14% nếu dịch bệnh Covid 19 quay trở lại và đất nước tiếp tục tình trạng phong tỏa (ĐSQVN tại Anh, The Guardian, 15/6).
  • Pháp: Theo dự báo của Ngân hàng Trung ương Pháp, GDP nước này sẽ sụt giảm 11% trong 2020, khoảng 1 triệu việc làm bị mất,  tỷ lệ thất nghiệp tăng 11,5% vào giữa năm 2021 và quốc gia này chỉ phục hồi về mức trước đại dịch vào giữa năm 2022 (Thelocal.fr, 9/6)

4. Nhật Bản và Hàn Quốc:

  • Nhật Bản: (i) Thủ tướng Shinzo Abe cam kết Nhật Bản sẽ tiếp tục công cuộc cải cách chính sách tài khóa ngay khi quốc gia này vượt qua khủng hoảng của đại dịch Covid-19. Phát biểu của ông Abe được đưa ra trong bối cảnh nền kinh tế Nhật Bản đang rơi vào suy thoái (Reuters, 15/6); (ii) Tổ chức OECD vào ngày 10/6 đã dự báo hai kịch bản với nền kinh tế Nhật Bản. Nếu dịch Covid-19 được kiểm soát, kinh tế Nhật sẽ giảm 6% trong năm nay và đạt mức tăng 2.1% trong 2021. Trong trường hợp đợt dịch thứ hai diễn ra, mức giảm của Nhật sẽ là 7,3% năm 2020 và giảm 0,5% trong năm tiếp theo. Dự báo cho biết nhiều khả năng các gói hỗ trợ khổng lồ của Chính phủ Nhật sẽ mất tác dụng trong năm 2021 (NHK World Japan, 10/6).
  • Hàn Quốc: (i) Theo OECD, nền kinh tế Hàn Quốc được dự báo tăng trưởng âm -1,2% trong năm nay do ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 và các biện pháp đóng cửa tác động mạnh mẽ tới kinh tế và tiêu dùng toàn cầu. Dự báo này của OECD ảm đạm hơn nhiều so với dự báo tăng trưởng âm -0,2% của Ngân hàng trung ương Hàn Quốc (BOK) đưa ra trước đó (Yonhap News, 10/6); (ii) Giá trị xuất khẩu của Hàn Quốc tháng 5 đã tăng nhẹ so với tháng trước đó. Theo số liệu của BOK chỉ số giá trị xuất khẩu bằng đồng nội tệ đã đạt 94,61%, tăng 0,6 điểm % so với chỉ số của tháng 4 (94%). Sự tăng nhẹ này một phần là do đồng won đã giảm giá tương đối so với đồng USD do đó giá trị xuất khẩu tính bằng đồng won đã tăng lên tương đối. Theo số liệu mới nhất của Tổng cục thống kê Hàn Quốc, xuất khẩu trong 10 ngày đầu tháng 6 đã tăng 20,2% so với cùng kỳ năm trước đạt trị giá 12,3 tỉ USD, điều này tăng hi vọng cho sự hồi phục của thương mại toàn cầu khi nhiều quốc gia bắt đầu tháo bỏ các lệnh đóng cửa (Yonhap News, Arirang News, 16/6); (iii) Bộ Tài chính Hàn Quốc cho biết nước này sẽ gia hạn áp thuế chống phá giá lên các mặt hàng thép không gỉ của Nhật Bản trong vòng 3 năm tiếp theo. Hàn Quốc đã áp thuế chống bán phá giá 13,17% lên mặt hàng này của Nhật Bản kể từ năm 2011 với lý do bảo vệ ngành công nghiệp nội địa (Yonhap News, 16/6).

5. ASEAN:

  • ASEAN và Trung Quốc sẽ tăng cường hợp tác trong lĩnh vực kinh tế số trong năm nay. Đây là cam kết được đưa ra lễ khai mạc Năm Hợp tác kinh tế số Trung Quốc-ASEAN được tổ chức trực tuyến ngày 12/6/2020. Tới năm 2025, nền kinh tế số ASEAN dự báo tăng trưởng tương đương 8,5% GDP cả khối. Trung Quốc là quốc gia tiên phong phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật số và là đối tác lớn của ASEAN trong thúc đẩy kinh tế số trong khu vực. Trung Quốc luôn đi đầu trong việc phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật số và là đối tác có giá trị của ASEAN trong việc thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế kỹ thuật số trong khu vực. Trong 5 tháng đầu năm, ASEAN là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc, với thương mại tăng 4,2% so với năm ngoái lên 1,7 nghìn tỷ nhân dân tệ (khoảng 241 tỷ đô la Mỹ), chiếm 14,7% tổng số giao dịch ngoại thương của Trung Quốc. (Khmertimes, 14/6)
  • Trong báo cáo Triển vọng kinh tế thế giới (tháng 6/2020), Ngân hàng Thế giới (WB) hạ mức dự báo GDP của Thái Lan năm 2020 xuống còn -5% (từ mức 2,7% trước đây) do ảnh hưởng của Covid-19 gây gián đoạn chuỗi cung ứng và các biện pháp đóng cửa phòng chống dịch bệnh. WB dự báo kinh tế Thái Lan sẽ tăng trở lại ở mức 4,1% trong năm 2021. Trong khi đó, Ủy ban thương mại Thái Lan (BoT) khuyến nghị Chính phủ có thể lựa chọn tham gia CPTPP hoặc ký một FTA với EU sớm nhất có thể trước khi các nhà đầu tư nước ngoài bắt đầu chuyển đầu tư vào các nước khác như Việt Nam. Phó Chủ tịch BoT Buntoon Wongseelashote cảnh báo Thái Lan sẽ gặp nhiều khó khăn nếu gia nhập CPTPP sau khi Mỹ tham gia Hiệp định này; cho rằng nếu Joe Biden đánh bại Trump trong cuộc bầu cử sắp tới, có thể Biden sẽ ép Thái Lan trong vấn đề sáng chế và quyền sở hữu trí tuệ đối với thuốc nếu Thái Lan không là thành viên của CPTPP. (Bangkok Post, 15/6)
  • Bắt đầu từ ngày 19/6 tới, Singapore sẽ bước vào giai đoạn hai của quá trình mở cửa nền kinh tế sau hơn 2 tuần thực hiện mở cửa giai đoạn 1 từ ngày 2/6. Trong giai đoạn 2 này, hầu hết các hoạt động xã hội và kinh doanh sẽ được nối lại như kinh doanh bán lẻ, cửa hàng ăn uống, các cuộc tập trung ngoài xã hội theo nhóm nhỏ từ 5 người trở xuống. Tuy nhiên, một số hoạt động có số lượng lớn người tham gia như các dịch vụ tôn giáo, các địa điểm văn hóa lớn như thư viện và bảo tàng, các sự kiện quy mô lớn như hội nghị, triển lãm, hội trợ và các địa điểm giải trí như quán bar, rạp chiếu phim và câu lạc bộ đêm… vẫn bị đóng cửa. Trong giai đoạn này, người dân vẫn phải tiếp tục thực hiện giữ khoảng cách an toàn ít nhất 1m và đeo khẩu trang khi ra ngoài và tại nơi làm việc. Một số lĩnh vực có thể làm việc được tại nhà vẫn được duy trì. Tại nơi làm việc, các biện pháp giữ an toàn hiện nay tiếp tục được áp dụng. (TTXVN)

B. KINH TẾ VIỆT NAM

  • Quốc hội thống nhất chưa điều chỉnh các mục tiêu kinh tế - xã hội năm 2020, trong đó có chỉ tiêu GDP tăng 6,8%.  Kết luận phiên thảo luận kinh tế xã hội chiều 15/6, Phó chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển nói "Quốc hội thống nhất chưa điều chỉnh các mục tiêu kinh tế, xã hội 2020" theo Nghị quyết của Quốc hội, phấn đấu đạt mức cao nhất các chỉ tiêu kinh tế xã hội năm 2020. Nói trước Quốc hội, ông Nguyễn Chí Dũng - Bộ trưởng Kế hoạch & Đầu tư cho biết, việc không điều chỉnh này cũng là kết luận của Bộ Chính trị ngày 5/6 sau khi đánh giá tình hình. Thay vào đó, Chính phủ sẽ chủ động điều hành các chính sách tiền tệ, tài khoá, thương mại, đầu tư và các chính sách khác để giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn và bảo đảm an sinh xã hội. Ngân sách Nhà nước, kế hoạch đầu tư công phù hợp với thực tế. VnExpress ngày 16/6.
  • Theo các chuyên gia kinh tế trong nước, triển vọng phục hồi kinh tế Việt Nam sau dịch Covid-19 khá tươi sáng, với mức tăng trưởng vẫn dự báo đạt 5% trong năm 2020. Việt Nam có dư địa và đòn bẩy để kích thích kinh tế giai đoạn hậu Covid-19. Sau khi bị ảnh hưởng bởi giãn cách xã hội trong tháng 4/2020, chỉ số sản xuất công nghiệp (IPP) tháng 5 bật tăng 11% so với tháng 4. Doanh số bán lẻ cũng phục hồi mạnh. Vận tải hành khách và hàng hóa tăng lần lượt 116% và 32% trong tháng 5 so với tháng 4. 5 tháng đầu năm tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt gần 197 tỷ USD. Việt Nam tiếp tục có mức xuất siêu 1,9 tỷ USD, cao hơn nhiều so với con số thâm hụt 256 triệu USD cùng kỳ năm ngoái. Kinhtedothi.vn ngày 15/6.
  • Lần đầu tiên trong lịch sử, thị trường chứng khoán Việt Nam ghi nhận một phiên giao dịch có giá trị 1 tỷ USD. Dòng vốn ngoại vẫn đổ vào thị trường và là điểm tựa cho các cổ phiếu có triển vọng dài hạn tốt.  Trước đó, thị trường cũng từng ghi nhận phiên giao dịch ngày 7/11/2017 đạt gần 20,5 ngàn tỷ đồng, trong đó có giao dịch thỏa thuận 16 ngàn tỷ đồng cổ phiếu Vincom Retail (VRE). Dòng tiền quốc tế tham gia tích cực trong phiên này. Mặc dù giao dịch đạt kỷ lục mới, nhưng thị trường đóng cửa giảm mạnh. Chỉ số VN-Index mất hơn 31 điểm trong phiên đầu tuần với hàng loạt các mã blue-chips giảm mạnh như Vingroup, Vinhomes, Bảo Việt, Vinamilk, Masan, Vietinbannk, VPBank, MBBank… Vietnamnet ngày 16/6

C. BÀI PHÂN TÍCH/TIN CHUYÊN SÂU

Trung Quốc bày tỏ quan tâm CPTPP trong bối cảnh căng thẳng với Mỹgia tăng. (South China Morning Post - 10/6)

 Tại họp báo kết thúc Kỳ họp thứ ba Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc Trung Quốc khóa 13, Thủ tướng Lý Khắc Cường khẳng định quan tâm của Trung Quốc về việc tham gia CPTPP. Theo nghiên cứu của Viện kinh tế học quốc tế Peterson, sự tham gia của Trung Quốc sẽ đem lại những lợi ích kinh tế to lớn cho Trung Quốc và các quốc gia thành viên, làm thương mại mở rộng 50% và thu nhập toàn cầu tăng 76,7% đạt 632 tỷ USD. Với các chính phủ tiền nhiệm của ông Trump, TPP đóng vai trò quan trọng trong chiến lược chuyển hướng về Châu Á - Thái Bình Dương thông qua tăng cường ảnh hưởng lên tiến trình hợp tác kinh tế khu vực và ngăn chặn sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Thái độ của Trung Quốc đối với CPTPP thay đổi qua thời gian từ nghi ngờ về động cơ chính trị cho đến tư duy mở với những cân nhắc thận trọng về lợi và hại của thỏa thuận. Khẳng định vừa qua của Thủ tướng Lý Khắc Cường là nhắc lại cách tiếp cận tư duy mở, nhưng chưa đi quá lập trường nguyên tắc hiện nay. Việc tham gia CPTPP cũng phù hợp với mục tiêu phát triển và chính sách kinh tế của Trung Quốc, thúc đẩy cải cách theo định hướng thị trường, tạo cơ hội để Trung Quốc có thể gây ảnh hưởng đến việc định hình lại các nguyên tắc và chuẩn mực thương mại toàn cầu cho thế hệ kế tiếp. Trung Quốc không còn phải lo ngại thỏa thuận này là công cụ ngăn chặn có động cơ chính trị do Mỹ đã không còn là thành viên. Tuy nhiên, tiêu chuẩn cao của CPTPP và những khó khăn của cải cách trong nước bảo đảm phù hợp với tiêu chuẩn là điều làm Trung Quốc lo lắng. Ngoài việc đẩy cao mức độ tự do hóa thương mại, thỏa thuận cũng động chạm đến nhiều lĩnh vực quan trọng như doanh nghiệp nhà nước (SOEs), cạnh tranh, bảo vệ sở hữu trí tuệ, lao động, thương mại số và tiêu chuẩn môi trường…

Trong 18 tháng qua, môi trường bên trong và bên ngoài của Trung Quốc đã thay đổi mạnh mẽ, là thời điểm tốt để Trung Quốc cân nhắc cách tiếp cận tích cực hơn. Trong nước, Trung Quốc tiến hành những bước đi tiệm tiến trong cải cách kinh tế và mở cửa như mở rộng tiếp cận thị trường cho nước ngoài đối với khu vực chế tạo và tài chính, bảo đảm bảo vệ và đối xử công bằng với nhà đầu tư nước ngoài, bảo vệ sở hữu trí tuệ, thiết lập cảng thương mại tự do Hải Nam để mở rộng và làm sâu sắc mức độ tự do hóa; về vĩ mô, khẳng định cam kết xây dựng kinh tế thị trường thông qua giảm thiểu sự can thiệp của nhà nước vào thị trường, áp dụng các quy định và thực tiễn quốc tế trong quá trình ra quyết định, làm sâu sắc cải cách các SOEs, bảo đảm môi trường bình đẳng cho các doanh nghiệp. Những bước đi này tạo nền tảng để Trung Quốc thực hiện những điều chỉnh tham vọng đáp ứng các yêu cầu làm thành viên CPTPP.

Ở góc độ quốc tế, việc Trung Quốc gia nhập CPTPP có thể đem đến giải pháp cho căng thẳng thương mại Trung - Mỹ và khủng hoảng trong WTO. Mô hình phát triển và cấu trúc kinh tế dẫn dắt bởi nhà nước của Trung Quốc từ lâu là vấn đề nổi cộm trong hệ thống thương mại toàn cầu dẫn đến lo ngại về tính hiệu quả của các nguyên tắc trong WTO và sự điều chỉnh chính sách thương mại của Mỹ theo hướng tiến hành các hành động đơn phương với Trung Quốc. Thỏa thuận thương mại giai đoạn một có một số khiếm khuyết như thể chế hóa cách đối phó đơn phương khi giải quyết các xung đột thương mại, chưa xử lý các vấn đề có tính hệ thống hơn (như SOEs, trợ cấp…), tạo ra những xung khắc về quy định với WTO. Những bất cập này có thể kích hoạt căng thẳng song phương và xung đột thương mại khi các quốc gia khác bị tước bỏ những lợi ích kinh tế từ những cam kết chưa từng có tiền lệ của Trung Quốc với Mỹ. Gia nhập CPTPP tạo cơ hội giải quyết các vấn đề này. Một mặt, thỏa thuận tạo cơ sở để các đối tác thương mại lớn dựa vào đó thương lượng những nghĩa vụ tương tự như Trung Quốc cam kết trong thỏa thuận với Mỹ. Kết quả thương lượng sẽ là sự thỏa hiệp chấp nhận được cho tất cả các nước thành viên CPTPP do đó giảm khả năng dẫn đến các hành động trả đũa hoặc khiếu nại trong WTO. Mặt khác, trở thành thành viên của CPTPP sẽ cho thấy Trung Quốc sẵn sàng và có năng lực đáp ứng các quy định và chuẩn mực khắt khe hơn về SOEs và cạnh tranh, từ đó xử lý một số vấn đề căn bản gây tranh cãi nhất với Mỹ vốn được hai bên để lại cho vòng đàm phán tiếp theo.

Phần lớn các quốc gia thành viên đều bày tỏ thiện chí kết nạp Trung Quốc vào CPTPP. Các nước như Nhật Bản và Australia đã dần bớt quan ngại về việc này. Ngoài lợi thế thị trường tiêu thụ rộng lớn, Trung Quốc cũng đang triển khai thỏa thuận thương mại tự do với Australia và thúc đẩy đàm phán thương mại ba bên với Nhật Bản và Hàn Quốc. Đàm phán gia nhập CPTPP của Trung Quốc cũng giúp Australia hàn gắn quan hệ ngoại giao hiện đang bị ảnh hưởng bởi căng thẳng thương mại giữa hai nước. Tuy nhiên, việc Trung Quốc gia nhập CPTPP cũng có một số khó khăn.

Thứ nhất, Điều 32.10 của Thỏa thuận Mỹ - Mexico - Canada mới (USMCA) yêu cầu một quốc gia thành viên phải thông báo trước ít nhất 3 tháng cho các quốc gia thành viên còn lại về ý định đàm phán thỏa thuận thương mại tự do với một nước không có nền kinh tế thị trường cũng như toàn văn thỏa thuận trước khi ký. Điều này cho phép Mỹ gây ảnh hưởng đến quá trình Canada hoặc Mỹ đàm phán thỏa thuận thương mại mới với Trung Quốc trong đó có CPTPP.

Thứ hai, quan hệ của Canada với Trung Quốc thời gian qua bị ảnh hưởng bởi vụ việc bắt giữ Giám đốc tài chính Tập đoàn Hoa Vi của Trung Quốc Mạnh Vãn Chu. Do đó, Canada có thể chưa mặn mà đàm phán với Trung Quốc do có thể phải đối mặt với sự phản kháng ở trong nước.

Thứ ba, Trung Quốc cũng có những e ngại nhất định. Ngoài các vấn đề chính trị, về mặt kinh tế, CPTPP không có sự tham gia của Mỹ không có khả năng cung cấp một thị trường đủ lớn cho Trung Quốc.

Tuy nhiên, trong bối cảnh có những bất ổn định trong quan hệ thương mại Trung - Mỹ, Trung Quốc có thể đang đẩy mạnh tìm kiếm các thị trường xuất khẩu thay thế và thị trường các nước CPTPP có thể là một điểm khởi đầu hấp dẫn. Dù quá trình điều chỉnh trong nước còn nhiều phức tạp và tốn nhiều thời gian, nhưng điều đó không thể ngăn cản Trung Quốc tiến hành cách tiếp cận tham vọng hơn thông qua việc đề xuất tham gia CPTPP. Động thái này sẽ dưa ra một thông điệp mạnh mẽ về việc Trung Quốc cam kết với chủ trương chuyển đổi kinh tế theo hướng thị trường và đóng vai trò có trách nhiệm hơn đối với cộng đồng toàn cầu trong những thời khắc khủng hoảng./.

 

 

 

 

Tin liên quan
Triển khai thực hiện Quyết định số 1191/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt mục tiêu nâng cao năng lực công tác thông tin tuyên truyền và thông tin đối ngoại    24/09/2020
Thủ tướng Chính phủ làm việc với các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long về Phòng chống hạn mặn mùa khô năm 2020 - 2021    23/09/2020
Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 15/9/2020)    21/09/2020
Diễn đàn An ninh Khu vực ASEAN lần thứ 27 và điểm nóng là vấn đề Biển Đông    16/09/2020
Tổng hợp kết quả Hội nghị Bộ trưởng ASEAN 53 và các Hội nghị liên quan    15/09/2020
Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 08/9/2020)    11/09/2020
Cần một Bộ Quy tắc ứng xử cho Biển Đông (COC) với sự tham gia của các nước có lợi ích liên quan    08/09/2020
ASEAN ngày càng thu hút sự quan tâm của Hoa Kỳ    07/09/2020
Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án Bồi dưỡng nghiệp vụ đối ngoại và ngoại ngữ, biên phiên dịch cho công chức, viên chức ngoại vụ địa phương giai đoạn 2021 - 2025    07/09/2020
20 năm nhìn lại những kết quả tích cực từ Hiệp ước biên giới trên bộ Việt Nam - Trung Quốc    03/09/2020

Liên kết Liên kết

Thống kê truy cập Thống kê truy cập

  Đang truy cập : 1
  Hôm nay: 241
  Tổng lượt truy cập: 93530