Truy cập nội dung luôn

Chi tiết tin

Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 23/6/2020)

VỤ TỔNG HỢP KINH TẾ

-----------

BẢN TIN NGOẠI GIAO KINH TẾ

(Thứ Ba, ngày 23/6/2020)

***

Tin vắn

IMF sẽ điều chỉnh theo hướng giảm dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Morgan Stanley nhận định làn sóng dịch Covid-19 lần 2 sẽ không tác động nghiêm trọng đến các nền kinh tế tại khu vực Châu Á.

  • Goldman Sachs điều chỉnh dự báo tăng trưởng kinh tế Mỹ.
  • Quan hệ Trung-Mỹ vẫn còn tồn tại nhiều khác biệt sâu sắc.
  • Mỹ cân nhắc hạ tiêu chuẩn hàng miễn thuế nhập vào Mỹ.
  • Bloomberg: Trung Quốc sẽ tăng nhập nông sản Mỹ sau cuộc gặp ở Hawaii.
  • Sản lượng công nghiệp của Trung Quốc tăng tháng thứ hai liên tiếp.
  • EU và Trung Quốc cam kết hoàn tất Thỏa thuận đầu tư song phương toàn diện trong năm 2020.
  • Nhật Bản tăng quy mô gói hỗ trợ kinh tế từ lên tới 1.000 tỷ USD.
  • Tỷ lệ nợ hộ gia đình trên GDP tại Hàn Quốc tăng với tốc độ đáng báo động.
  • Samsung Vina công bố di dời phần lớn dây chuyền sản phẩm màn hình máy tính từ Trung Quốc về Tp. Hồ Chí Minh.

Bài phân tích/Tin chuyên sâu

  • "Toàn cầu hóa suy yếu, Chủ nghĩa đa phương tăng cường" (Project Syndicate, 10/6)

A. KINH TẾ THẾ GIỚI

  • Người phát ngôn IMF Gerry Rice cho biết IMF sẽ có thể điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu trong Báo cáo Triển vọng kinh tế thế giới cập nhật dự kiến công bố ngày 24/6. Nguyên nhân do tình trạng phong tỏa để ngăn Covid-19 lây lan tiếp diễn, tốc độ phục hồi của kinh tế thế giới có thể chậm hơn.  Cũng theo ông Gerry Rice, nền kinh tế Trung Quốc đang dần lấy lại đà tăng trưởng với số liệu cho thấy đầu tư và dịch vụ tăng vượt kỳ vọng trong tháng 5, song nhìn chung, cán cân rủi ro vẫn đang nghiêng về phía giảm (IMF, 18/6)
  • Ngân hàng Morgan Stanley nhận định, sự bùng phát lần 2 của đại dịch Covid-19 sẽ không gây tác động nghiêm trọng đến các nền kinh tế tại khu vực Châu Á như đợt bùng phát hồi đầu năm nay. Bà Deyi Tan, Giám đốc điều hành Morgan Stanley, nhận định sự bùng phát của đại dịch Covid-19 lần 2 tại khu vực Châu Á sẽ không gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng như đợt dịch lần 1 mặc dù Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan, Hồng Kông đang ghi nhận sự gia tăng trở lại số ca nhiễm bệnh. Theo bà Tan, nếu làn sóng dịch thứ 2 xảy ra, các quốc gia sẽ trong khu vực sẽ dễ dàng kiểm soát thiệt hại hơn do đã học được những kinh nghiệm xử lý từ đợt dịch đầu năm nay. Morgan Stanley dự báo tăng trưởng kinh tế khu vực Châu Á (ngoại trừ Nhật Bản) sẽ đạt mức 0,1% trong năm 2020 và bật tăng mạnh lên mức 8,5% trong năm 2021 (CNBC, 17/6)

1. Mỹ

  • Ngân hàng Goldman Sachs nhận thấy một cú hích của kinh tế Mỹ trong quý II và quyết định điều chỉnh dự báo GDP từ mức giảm -36% lên mức 33%. Riêng đối với quý III/2020, ngân hàng này kỳ vọng sự phục hồi mạnh mẽ, từ đó nâng triển vọng GDP cả năm lên mức -4,2% so với dự báo trước đó (-5,2%). Tỷ lệ thất nghiệp cũng được nhận định sẽ dao động ở mức 9,5% vào cuối năm 2020, giảm so với dự báo trước đó 10%. Tuy nhiên, Goldman Sachs vẫn cảnh báo về những rủi ro đáng kể như chính sách tài khoá và khả năng dịch bệnh bùng phát lần thứ 2 sẽ khiến tăng trưởng GDP của Mỹ sẽ khó có thể trở lại mức trước dịch Covid-19 cho đến giữa năm 2021, dự báo GDP của Mỹ sẽ tăng 5,8% vào năm tới. (ĐSQ VN tại Mỹ, Forbes, 18/6)
  • Trong hai ngày 16-17/6, Ngoại trưởng Mỹ Pompeo đã có cuộc gặp với ông Dương Khiết Trì, Uỷ viên Bộ Chính trị, Chủ nhiệm Uỷ ban Công tác Đối ngoại Đảng Cộng sản Trung Quốc tại Mỹ. Tuyên bố của mỗi bên sau các cuộc đàm phán cho thấy vẫn còn nhiều khác biệt sâu sắc trong quan hệ Trung-Mỹ. Phía Mỹ khẳng định cuộc đàm phán nhấn mạnh sự cần thiết của các thoả thuận về thương mại, an ninh và ngoại giao; kêu gọi Trung Quốc cần minh bạch và chia sẻ nhiều thông tin hơn về đại dịch Covid-19. Ngược lại, phía Trung Quốc cho rằng Mỹ đã can thiệp quá sâu vào các vấn đề liên quan đến Đài Loan, luật An ninh Quốc gia đối với Hồng Công; bày tỏ sự bất bình đối với việc Tổng thống Trump ký dự luật liên quan tới người Duy Ngô Nhĩ. Các chuyên gia cho rằng cuộc gặp cho thấy hai bên đều ít có khả năng chấp nhận thoả hiệp về các vấn đề như Đài Loan, Hồng Công, chạy đua vũ trang, công nghệ cao, ứng phó với dịch Covid-19, hệ tư tưởng và sức mạnh mềm; chỉ riêng việc duy trì trao đổi ngoại giao là chưa đủ để bảo đảm cải thiện quan hệ song phương một cách có ý nghĩa. Trung Quốc cũng bày tỏ lo ngại Tổng thống Trump sẽ áp dụng các biện pháp cứng rắng hơn và huỷ bỏ thoả thuận thương mại, thực thi áp dụng thuế quan quy mô lớn hơn đối với Trung Quốc. (SCMP, Wall Street Journal, 18,6)
  • Trong cuộc điều trần trước Quốc hội ngày 17/6, Đại diện Thương mại Mỹ Lighthizer cho biết chính quyền Mỹ sẽ tiếp tục thúc đẩy cải cách WTO do WTO có cách hành xử thiên vị, "gây bất lợi cho Mỹ và hệ thống thương mại quốc tế". Theo các quy định của WTO, các nước khác đã áp thuế nhập khẩu "cao hơn rất nhiều" so với thuế mà Mỹ áp dụng với các nước. Chính quyền Mỹ cũng cho biết đang cân nhắc việc hạ tiêu chuẩn hàng miễn thuế nhập vào Mỹ với mức 800$. Theo văn bản giải trình, mức miễn thuế mà EU áp dụng là $150, Trung Quốc là $7 hàng hoá có giá trị vượt ngưỡng đó sẽ phải chịu thuế. Sự thiếu công bằng này đã khiến các nhà xuất khẩu của Mỹ bị rơi vào thế bất lợi.(ABC News, 22/6)

2. Trung Quốc

  • Sau các cuộc đàm phán thương mại ở Hawaii diễn ra đầu tháng 6, nguồn tin thân cận của Bloomberg cho biết Trung Quốc sẽ đẩy mạnh thu mua mọi mặt hàng, từ đậu tương đến ngô và xăng ethanol sau khi quá trình thực thi thỏa thuận thương mại bị gián đoạn vì dịch Covid-19. Một nguồn tin khác cũng cho biết chính phủ Trung Quốc đã yêu cầu các công ty thu mua nông sản quốc doanh cố gắng hết sức để đáp ứng các yêu cầu theo thỏa thuận giai đoạn một. Theo thỏa thuận thương mại giai đoạn 1, Trung Quốc cam kết mua 36,5 tỷ USD nông sản Mỹ, tăng so với con số 24 tỷ USD nông sản mà nước này nhập từ Mỹ năm 2017 – năm trước khi chiến tranh thương mại nổ ra. Tuy nhiên, trong 4 tháng đầu năm 2020 Trung Quốc mới chỉ mua 4,65 tỷ USD giá trị hàng hóa, bằng 13% mục tiêu mà thỏa thuận đề ra và thấp hơn gần 40% so với cùng kỳ năm 2017. Các chuyên gia Trung Quốc lại cho rằng việc thực hiện các nội dung thoả thuận không liên quan đến cuộc gặp ở Hawaii, nhiều thoả thuận trước đó chưa thực hiện được do trở ngại của đại dịch. (ĐSQVN tại Trung Quốc, Bloomberg, 19/6)
  • Dữ liệu mới nhất của Chính phủ Trung Quốc cho thấy sản lượng công nghiệp trong tháng 5/2020 của nước này đã tăng nhanh 4,4% so với cùng kỳ năm 2020, đánh dấu tháng thứ hai liên tiếp ghi nhận sự gia tăng sản lượng công nghiệp tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Đây cũng là mức tăng trưởng cao nhất mà khối sản xuất công nghiệp tại Trung Quốc ghi nhận kể từ tháng 12/2019. Tuy nhiên, mức gia tăng sản lượng công nghiệp trong tháng 5/2020 vẫn thấp hơn mức dự báo tăng 5% được giới phân tích tham gia khảo sát của hãng tin Reuters đưa ra trước đó. Điều này có thể cho thấy nền kinh tế Trung Quốc vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn để quay trở lại quỹ đạo như trước khi đại dịch Covid-19 diễn ra. Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) cho biết các tác động của đại dịch Covid-19 đến nền kinh tế nước này nghiêm trọng hơn các dự báo và sẽ cần thêm nhiều chính sách hỗ trợ để giúp nền kinh tế vượt qua các khó khăn do dịch bệnh gây ra. (CNBC, 18/6)

3. Châu Âu

  • Hãng Nokia (Phần Lan) dự định cắt giảm 1.233 nhân viên (tương ứng ⅓ lực lượng lao động) công ty con Alcatel-Lucent ở Pháp. Đây là đợt cắt giảm nhân công thứ 4 của Nokia tại cơ sở sản xuất cứng Alcatel-Lucent kể từ khi hãng mua lại công ty này vào năm 2016. Theo Nokia, kế hoạch cắt giảm nhân viên nói trên sẽ tập trung vào bộ phận nghiên cứu và hỗ trợ ở Alcatel-Lucent, như một phần trong nỗ lực cắt giảm chi phí toàn cầu của Nokia từ cuối năm 2018. Hiện nay, nỗ lực xâm nhập vào thị trường thiết bị 5G của Nokia đang gặp nhiều khó khăn do sự cạnh tranh khốc liệt từ các đối thử Huawei và Ericsson. (AFP, 22/6)
  • Liên minh châu Âu (EU) và Trung Quốc cam kết hoàn tất Thỏa thuận đầu tư song phương toàn diện trong năm 2020. Ngày 22/6, các nhà lãnh đạo Trung Quốc và các quan chức cấp cao của EU đã đưa ra tuyên bố trên tại Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 22 diễn ra bằng hình thức trực tuyến. Tại hội nghị, Thủ tướng Lý Khắc Cường và các nhà lãnh đạo EU đã ghi nhận những tiến triển đã đạt được trong các cuộc đàm phán về thỏa thuận trên và tái khẳng định cả hai bên đều cam kết hoàn tất Thỏa thuận đầu tư toàn diện Trung Quốc - EU trong năm 2020. Lãnh đạo EU và Trung Quốc đều hướng tới việc đạt được một thỏa thuận tham vọng và nhất trí triển khai mọi nỗ lực để sớm đạt được sự đồng thuận về những quy tắc liên quan tới cạnh tranh công bằng. Mặc dù hội nghị không có tuyên bố chung, song phía EU nhấn mạnh sự kiện giúp đẩy nhanh tiến trình đàm phán chậm chạp về thỏa thuận đầu tư giữa hai bên vốn khởi động từ năm 2013. (CNBC, 22/6)
  • Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) Andrew Bailey ngày 22/6 cho biết, ngân hàng này sẽ bắt đầu dừng chương trình nới lỏng có định lượng thông qua việc mua tài sản trước khi tăng lãi suất trên cơ sở bền vững, đi ngược với chính sách lâu nay của BoE. Trong tháng 3/2020, BoE đã cắt giảm lãi suất chủ chốt xuống mức thấp kỷ lục 0,1%. Tuy nhiên, ông Bailey cho biết việc mua tài sản của BoE không phải lúc nào cũng là một lựa chọn tốt. Theo ông, đã đến lúc BoE cần rút bớt chương trình kích thích kinh tế bằng cách xem xét điều chỉnh mức trái phiếu dự trữ và không cần chờ tăng lãi suất. Ông Bailey cũng cho biết BoE muốn xem xét vai trò của các quỹ tài chính trên thị trường tiền tệ và những rủi ro mà họ đã đặt ra cho thị trường tài chính vào thời khắc đỉnh điểm của sự bất ổn gần đây, khi đại dịch COVID-19 bắt đầu bùng phát mạnh trên toàn cầu. (Reuters, 23/6)

4. Nhật Bản và Hàn Quốc

  • Trong tháng 5/2020, kim ngạch xuất khẩu của Nhật Bản đã giảm 28,3% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn khoảng 4.180 tỷ Yen. Đây là tháng thứ 18 liên tiếp xuất khẩu giảm và là tháng có tỷ lệ giảm mạnh nhất kể từ tháng 9/2009. Các mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu giảm mạnh gồm: ô tô (giảm 64,1%, mức giảm lớn nhất kể từ sau thảm họa động đất và sóng thần hồi tháng 3/2011 ở khu vực Đông Bắc Nhật Bản) và phụ tùng xe ô tô (giảm 57,6%). Xuất khẩu sang Mỹ, thị trường chủ chốt của Nhật Bản, giảm 50%, ghi nhận mức giảm lớn nhất kể từ tháng 3/2009 do xuất khẩu ô tô và phụ tùng ô tô giảm mạnh 70%. Trong khi đó, xuất khẩu của Nhật Bản sang Trung Quốc chỉ giảm 1,9% so với mức giảm 4% trong tháng 4/2020. Xuất khẩu sang thị trường châu Á, chiếm hơn 50% xuất khẩu của Nhật Bản, đã giảm 12% và xuất khẩu sang thị trường châu Âu cũng giảm 33,8%. Kim ngạch nhập khẩu giảm 26,2% xuống còn 5.020 tỷ Yen, chủ yếu do nhập khẩu năng lượng và máy bay suy giảm.(Reuters, 16/6)
  • Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã tăng quy mô gói hỗ trợ kinh tế từ 75.000 tỉ Yen (700 tỉ USD) lên tới 110.000 tỉ Yen (hơn 1.000 tỉ USD) nhằm đối phó với đại dịch COVID-19. Mặc dù không thay đổi lãi suất, song BOJ tuyên bố có khả năng kéo dài các biện pháp hỗ trợ đến tháng 3 năm sau. Kế hoạch của BOJ là cho các ngân hàng khác vay tiền với lãi suất bằng 0 nếu các ngân hàng này tăng cường các khoản vay hỗ trợ doanh nghiệp, với mục đích ngăn chặn thiếu hụt tiền tệ. (Market Insider, 17/6)
  • Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) ngày 21/6 công bố số liệu cho thấy, tỷ lệ nợ hộ gia đình trên Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Hàn Quốc đã tăng với tốc độ nhanh nhất trong số 43 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới trong năm 2019.Theo đó, tỷ lệ nợ hộ gia đình trên GDP của Hàn Quốc đạt 95,5% trong quý IV/2019, tăng 1,6 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước đó. Khu hành chính đặc biệt Hong Kong (Trung Quốc) có cùng tỷ lệ này với Hàn Quốc và cũng là khu vực có tỷ lệ nợ hộ gia đình trên GDP tăng nhanh nhất trong số 43 nền kinh tế, trong đó có cả Mỹ, Trung Quốc và Nhật Bản. (Korea Herald, 21/6)

5. ASEAN

  • Liên đoàn Lúa gạo Campuchia (CRF) và Ngân hàng Quốc gia Campuchia (NBC) đang thảo luận việc sử dụng đồng nhân dân tệ và đồng riel trong các hợp đồng mua bán gạo giữa Trung Quốc và Campuchia. Theo thống kê từ CRF, tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của Campuchia sang Trung Quốc trong 5 tháng đầu năm nay đạt 71 triệu USD. Việc sử dụng đồng nhân dân tệ và đồng riel cho các giao dịch qua biên giới sẽ có lợi cho cả hai phía, cũng như thúc đẩy việc mở rộng mặt hàng gạo qua xay sát của Campuchia sang thị trường Trung Quốc (Khmer Times, 18/6)
  • Thống đốc Jakarta, ông Anies Baswedan, cho biết Chính phủ Indonesia đã phê chuẩn gói ngân sách trị giá 700 tỷ rupiah (gần 50 triệu USD) nhằm hỗ trợ dịch vụ vận tải hành khách bằng tàu điện ngầm tại thủ đô Jakarata. Theo Thống đốc Jakarta, đây là lần thứ hai Chính phủ Indonesia cung cấp các khoản trợ cấp cho dịch vụ vận tải hành khách bằng tàu điện ngầm tại thủ đô Jakarta. Năm 2019, Chính phủ Indonesia cũng đã cung cấp khoản ngân sách trị giá 672 tỷ rupiah cho loại hình giao thông công cộng này nhằm khuyến khích người dân sử dụng tàu điện ngầm nhiều hơn để góp phần tránh gây tắc nghẽn giao thông tại thủ đô (Jakarta Post, 18/6).
  • Nội các Thái Lan ngày 16/6 đã thông qua gói kích thích du lịch nội địa trị giá 22,4 tỷ baht (khoảng 720 triệu USD) nhằm hồi sinh ngành công nghiệp không khói, vốn được coi là một trong những động lực tăng trưởng của kinh tế Thái Lan trong những năm gần đây. Người phát ngôn Chính phủ Thái Lan Traisuree Taisaranakul cho biết, gói kích thích nói trên do Bộ Du lịch và Thể thao cùng Bộ Tài chính đề xuất và sẽ được thực hiện từ tháng 7 đến tháng 10 năm nay (Bangkok Post, 16/6).
  • Trang mạng The Hindu Business Line ngày 15/6 đưa tin xuất khẩu của Ấn Độ có thể chịu nhiều ảnh hưởng của Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA). Trong đó, các ngành hàng của Ấn Độ ảnh hưởng nhiều nhất là xuất khẩu giày dép, hàng may mặc, thủy hải sản và nội thất khi EU dỡ bỏ thuế quan đối với Việt Nam. Ấn Độ và Việt Nam hiện có thị phần tương đương nhau tại châu Âu đối với mặt hàng may mặc và thủy sản. Kim ngạch xuất khẩu hai mặt hàng trên sang EU của Ấn Độ và Việt Nam đạt lần lượt 7 tỷ USD và 1 tỷ USD. Khi EVFTA có hiệu lực, hàng xuất khẩu của Việt Nam sẽ được hưởng lợi khi thuế nhập khẩu giảm xuống 0%, trong khi Ấn Độ tiếp tục phải chịu mức thuế quan 9% đối với hàng may mặc và 6% đối với hải sản khi xuất khẩu sang EU (Hindu Business Line, 16/6).
  • Tỷ lệ thất nghiệp của Malaysia trong tháng 4/2020 đã lên 5%, mức cao nhất trong 30 năm qua, giữa lúc Lệnh Hạn chế di chuyển (MCO) do chính phủ nước này áp dụng nhằm ngăn chặn sự lây lan của đại dịch COVID-19 đã buộc hầu hết các doanh nghiệp phải đóng cửa, trong đó nhiều doanh nghiệp đã phải cắt giảm nhân công. Cục Thống kê Malaysia ngày 15/6 công bố số liệu cho biết, số lao động thất nghiệp của nước này trong tháng 4/2020 đã tăng 48,8% so với cùng kỳ năm 2019 lên 778.800 người. Dự kiến, tỷ lệ thất nghiệp của Malaysia trong tháng 5/2020 còn tiếp tục tăng và trước khi kinh tế Malaysia khôi phục ổn định trở lại, tỷ lệ thất nghiệp của nước này trong vài tháng tới có thể sẽ lên tới 6% (The Edge Markets, 17/6).

B. KINH TẾ VIỆT NAM

  • Một nhóm nhà đầu tư dẫn đầu là tập đoàn KKR trong đó bao gồm Công ty Temasek đã đã hoàn tất việc mua lại một khoản đầu tư vào Công ty Cổ phần Vinhomes. Theo đó, KKR đã đầu tư ~650 triệu USD, tương đương khoảng 6% cổ phần tại Vinhomes. Việt Nam tiếp tục chứng tỏ là một điểm đến đầu tư an toàn trong khu vực với triển vọng phát triển và tăng trưởng mạnh mẽ. (TLSQVN tại Houston, Báo Đầu tư, 17/6)
  • Samsung Vina vừa chính thức công bố việc di dời phần lớn dây chuyền sản phẩm màn hình máy tính thương hiệu Samsung sẽ được chuyển từ Trung Quốc về nhà máy Samsung HCMC CE Complex (SEHC) tại Tp. Hồ Chí Minh trong năm 2020. Theo đó, Việt Nam sẽ trở thành nhà cung cấp màn hình máy tính Samsung với quy mô hàng đầu trên thế giới. Hiện tại, đã có hơn 40 sản phẩm màn hình máy tính được các kỹ sư nghiên cứu để hoàn thiện dây chuyền sản xuất tại Việt Nam. (Cafeland, 20/6)
  • Bộ Tài chính đề xuất trong dự thảo Nghị định thi hành Luật Chứng khoán cho phép Ủy ban Chứng khoán ngắt mạch giao dịch khi thị trường biến động quá mạnh. Đi kèm đề xuất này, Bộ Tài chính cho biết trong trường hợp tạm ngừng hoặc đình chỉ hoạt động giao dịch, trong vòng 24 giờ, Sở Giao dịch Chứng khoán phải công bố thông tin trên trang thông tin điện tử của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. (Saigontimes, 20/6)
  • Theo Ngân hàng Chính sách xã hội, sau hơn một tháng triển khai, đến nay chưa doanh nghiệp nào vay được gói tín dụng 16.000 tỉ đồng với lãi suất 0%/năm để trả lương cho người lao động. Thiết kế chính sách không phù hợp, thủ tục rườm rà khiến doanh nghiệp không mặn mà tiếp cận gói hỗ trợ này. (Saigontime, 18/6)

C. BÀI PHÂN TÍCH/TIN CHUYÊN SÂU

"Toàn cầu hóa suy yếu, Chủ nghĩa đa phương tăng cường"(Kemal Devis-Project Syndicate, 10/6)

Trong bối cảnh dịch bệnh hiện nay, "đảo ngược toàn cầu hóa" (deglobalization) ở một chừng mực nào đó được cho là phát huy tác dụng trong kiềm chế dịch bệnh, song quá trình này cũng tiềm ẩn những rủi ro nghiêm trọng như xung đột địa chính trị, gia tăng chi phí sản xuất… Biện pháp duy nhất giúp loại bỏ những rủi ro này đó là thông qua tăng cường hơn nữa hợp tác đa phương.

Tác động của đại dịch Covid-19 đã góp phần làm bộc lộ những lỗ hổng của nền kinh tế toàn cầu siêu kết nối ở thời điểm hiện tại. Một làn sóng rút khỏi xu thế toàn cầu hóa là điều không thể tránh khỏi. Ở một mức độ nào đó, điều này có thể đem lại kết quả có lợi cho các quốc gia. Tuy nhiên, kịch bản mới tích cực đến đâu sẽ còn phụ thuộc vào khả năng xây dựng và thúc đẩy chủ nghĩa đa phương toàn diện, sâu sắc và hiệu quả trên toàn cầu.

Một trong những nguyên nhân lớn nhất dẫn đến những điều chỉnh trong xu thế toàn cầu hóa đến từ lỗ hổng của các mô hình sản xuất dựa trên chuỗi cung ứng toàn cầu với quy mô lớn và phức tạp. Việc phụ thuộc quá nhiều vào các nhà cung ứng trên phạm vi toàn cầu, và giải pháp thay thế cũng bị hạn chế đã khiến nhiều nhà sản xuất gặp khó khăn trong việc duy trì dòng chảy của chuỗi giá trị. Cuộc khủng hoảng Covid-19 đã chứng minh rằng chuỗi cung ứng có thể đứt gãy bất cứ lúc nào, kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng.

Điều này đặc biệt đúng với Trung Quốc, quốc giavốn được biết đến như một trung tâm của chuỗi cung ứng toàn cầu. Ngoài sản xuất các mặt hàng tiêu dùng phổ biến như điện thoại di động, hàng gia dụng, Trung Quốc còn là nhà cung cấp các thành phần chế biến dược phẩm lớn nhất thế giới. Do đó, dịch bệnh bùng phát từ quốc gia này đã làm gián đoạn nguồn cung sản xuất các sản phẩm y tế trên thế giới.

Hiển nhiên, các sắc lệnh phong tỏa và tạm đóng cửa kinh tế của Trung Quốc đã có ảnh hưởng đến sản xuất toàn cầu. May mắn thay, việc cơ bản khống chế được dịch đã giúp Trung Quốc dần trở lại nhịp sống bình thường, khôi phục được phần nào sản xuất trong nước. Tuy nhiên, không có gì đảm bảo chắc chắn sự gián đoạn trong giai đoạn tới – nếu có thể xảy ra – sẽ không nghiêm trọng hơn hoặc kéo dài hơn. Một sự gián đoạn như vậy có thể đến từ một dịch bệnh hay thảm họa tự nhiên nào đó, ví dụ như dịch Covid-19, hoặc cũng có thể đến từ các quyết định chính trị. Điều này thậm chí đã nhen nhóm ngay từ trước khi dịch Covid-19 bùng phát khi Mỹ đã viện cớ về các mối lo ngại an ninh quốc gia để ngăn chặn sự mở rộng thị trường của tập đoàn viễn thông khổng lồ đến từ Trung Quốc - Huawei. Chính phủ các nước cũng đang tăng cường kiểm tra các khoản đầu tư nước ngoài, đẩy mạnh các hoạt động chiến lược nhằm hồi hương các chuỗi cung ứng sản xuất.

Nhiều nhà hoạt động môi trường cũng đang kêu gọi đẩy mạnh sản xuất hàng hóa tại chỗ. Theo số liệu của Tổ chức Hàng hải Quốc tế, các hoạt động vận chuyển hàng hóa trên toàn cầu đã thải ra 796 triệu tấn CO2 vào năm 2012. Đã có nhiều ý kiến ủng hộ việc áp dụng thuế biên giới trong phát thải khí CO2 để khắc phục một phần hiện tượng này. Cách tiếp cận này sẽ tăng cường khuyến khích việc chuyển đổi sản xuất hàng hóa về các địa phương, thay vì tập trung tại một quốc gia, lãnh thổ nào đó. Tuy nhiên những sự điều chỉnh này cũng đem đến những rủi ro nghiêm trọng, từ chi phí sản xuất tăng vọt cho đến xung đột địa chính trị.

Gia tăng chi phí sản xuất là điều không thể tránh khỏi bởi nhiều quốc gia đang cố gắng đa dạng hóa chuỗi cung ứng và ít nhiều sẽ gây ra hiện tượng dư thừa. Điều này có thể không quá khó khăn với các nền kinh tế lớn, song các nền kinh tế vừa và nhỏ sẽ phải chịu áp lực chi phí rất lớn. Bên cạnh đó, các quốc gia cố gắng dự trữ nguồn cung hàng hóa quan trọng cũng sẽ gặp khó khăn về chi phí.

Những lo ngại về khí hậu và các khoản thuế, phí môi trường có thể làm căng thẳng thêm quan hệ thương mại quốc tế, thể hiện rõ nhất qua các động thái trả đũa lẫn nhau. Viện lý do an ninh quốc gia để giảm thương mại và đầu tư nước ngoài có thể dẫn tới căng thẳng chính trị, kéo nhiều nền kinh tế đi vào suy thoái.

Giải pháp cho vấn đề này có thể đến từ các hình thức hợp tác đa phương mang tính tích cực. Ví dụ, một hệ thống cảnh báo sớm đại dịch nên được phát triển, với sự giám sát của WHO, cùng với các chính sách san sẻ chi phí, dự trữ thiết bị y tế… Các cách thức triển khai cùng gói tài chính hỗ trợ trong phát triển vắc-xin cũng cần được thỏa thuận và cập nhật liên tục. Điều này sẽ cung cấp một nền tảng vững chắc hơn cho các quốc gia trong đối phó với dịch bệnh ở quy mô toàn cầu, thay vì cách đối phó mang tính cá nhân, đơn lẻ của mỗi quốc gia.

Trên khía cạnh an ninh, các quốc gia cần đẩy mạnh hợp tác trên không gian mạng, quản trị dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và kỹ thuật sinh học. Những thỏa thuận như vậy sẽ ngăn chặn một cuộc đua phát triển vũ khí dựa vào các công nghệ mới, đồng thời khuyến khích đổi mới, giúp tăng phúc lợi và an ninh cho người dân.

Kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới Carmen Reinhart nhận định dịch Covid-19 đang làm lộ rõ những bất ổn của xu thế toàn cầu hóa. Tuy nhiên, ở mức độ nào đó, điều này không tương đồng với một thảm họa về kinh tế. Sự đổi mới liên tục và tăng cường hiệu quả hợp tác toàn cầu sẽ góp phần giảm thiểu các chi phí và tối đa hóa nhiều lợi ích (an ninh, phát triển bền vững, tăng trưởng) cho các quốc gia. Xây dựng chủ nghĩa đa phương mới không phải điều đơn giản, thậm chí đó có thể được xem là một nhiệm vụ bất khả thi, ít nhất là do thái độ thiếu hợp tác của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tuy nhiên, sớm hay muộn sẽ xuất hiện một chính quyền mới tại Mỹ, và trong bất cứ hoàn cảnh nào, thử nghiệm luôn là một lựa chọn giải pháp cho vấn đề này./.

 

Tin liên quan
Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 27/10/2020)    28/10/2020
Việt Nam sẽ trở thành “con hổ Châu Á” tiếp theo sau Trung Quốc    28/10/2020
Định hình mới về chính sách Trung Quốc đối với 5 nước ASEAN sau chuyến thăm của Ngoại trưởng Vương Nghị    23/10/2020
Tổng lãnh sự Trung Quốc tại Thành phố Hồ Chí Minh đến thăm và trao tặng nhà tình nghĩa cho tỉnh Tiền Giang    23/10/2020
Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 20/10/2020)    23/10/2020
Viện Nghiên cứu Lowy xếp Việt Nam vượt New Zealand về Chỉ số Quyền lực Châu Á    22/10/2020
Mỹ sẽ tiếp tục hỗ trợ các nước hạ nguồn sông Mê Kông    21/10/2020
Năm 2020 GDP Việt Nam dự kiến ​​sẽ vượt qua Singapore và trở thành nền kinh tế lớn thứ 4 trong ASEAN    21/10/2020
Vị trí ASEAN trong cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc    20/10/2020
Tọa đàm giữa Đoàn các Đại sứ, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại các nước với các tỉnh, thành phía Nam    15/10/2020

Liên kết Liên kết

Thống kê truy cập Thống kê truy cập

  Đang truy cập : 2
  Hôm nay: 27
  Tổng lượt truy cập: 104570