Truy cập nội dung luôn

Chi tiết tin

Tiền Giang trong tiến trình 25 năm Việt Nam gia nhập ASEAN: Phát triển nhanh, gắn kết và ngày càng thích ứng

Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) được thành lập ngày 8/8/1967 bởi Tuyên bố Bangkok, Thái Lan. Khi mới thành lập, ASEAN chỉ bao gồm 5 nước: Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan. Sau đó, lần lượt qua các năm, ASEAN đã kết nạp thêm các thành viên mới: Năm 1984 kết nạp Brunei, thành viên thứ 6; năm 1995 Việt Nam trở thành thành viên thứ 7; năm 1997 - Lào và Myanmar, thành viên thứ 8, 9; năm 1999, Campuchia trở thành thành viên thứ 10, hoàn thành ý tưởng về một ASEAN bao gồm tất cả các quốc gia Đông Nam Á.

ASEAN có diện tích hơn 4,5 triệu km2 với dân số khoảng 650 triệu người; GDP khoảng 3.200 tỷ USD và tổng kim ngạch xuất khẩu 2.800 tỷ USD (Số liệu năm 2019). Các nước ASEAN có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú và hiện đang đứng hàng đầu thế giới về một số nguyên liệu cơ bản như: cao su, thiếc, dầu thực vật, gỗ, gạo, đường, dầu thô, dứa... ASEAN là khu vực có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao so với các khu vực khác trên thế giới, và được coi là tổ chức khu vực thành công nhất của các nước đang phát triển. Tuy nhiên mức độ phát triển kinh tế giữa các nước ASEAN không đồng đều. Myanmar hiện là nước có thu nhập quốc dân tính theo đầu người thấp nhất trong ASEAN, khoảng 200 USD/năm. Indonesia là nước đứng đầu về diện tích và dân số trong ASEAN, nhưng thu nhập quốc dân tính theo đầu người khoảng 600 USD/năm. Trong khi đó, Singapore và Brunei là hai quốc gia nhỏ nhất về diện tích và dân số  lại có thu nhập theo đầu người cao nhất trong ASEAN, vào khoảng 30.000 USD/năm.

Về cơ cấu tổ chức của ASEAN: (1) Hội nghị Cấp cao ASEAN: Đây là cơ quan quyền lực cao nhất của ASEAN, họp chính thức 3 năm một lần và họp không chính thức ít nhất 1 lần trong khoảng thời gian 3 năm đó; (2) Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN; (3) Hội nghị Bộ trưởng kinh tế ASEAN; (4) Hội nghị Bộ trưởng các ngành; (5) Các hội nghị bộ trưởng khác; (6) Hội nghị liên Bộ trưởng; (7) Tổng thư ký ASEAN:  Được những Người đứng đầu Chính phủ ASEAN bổ nhiệm theo khuyến nghị của Hội nghị AMM với nhiệm kỳ là 3 năm và có thể gia hạn thêm, nhưng không quá một nhiệm kỳ nữa; (8) Ủy ban thường trực ASEAN; (9) Cuộc họp các quan chức cao cấp; (10) Cuộc họp các quan chức kinh tế cao cấp; (11) Cuộc họp các quan chức cao cấp khác; (12) Cuộc họp tư vấn chung; (13) Các cuộc họp của ASEAN với các Bên đối thoại: (14) Ban thư ký ASEAN quốc gia; (15) Ủy ban ASEAN ở các nước thứ ba; (16) Ban thư ký ASEAN.

Về các nguyên tắc làm nền tảng cho quan hệ giữa các Quốc gia thành viên và với bên ngoài: Trong quan hệ với nhau, các nước ASEAN luôn tuân theo 5 nguyên tắc chính đã được nêu trong Hiệp ước thân thiện và hợp tác ở Đông Nam Á (Hiệp ước Ba-li): (1) Cùng tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng, toàn vẹn lãnh thổ và bản sắc dân tộc của tất cả các dân tộc; (2) Quyền của mọi quốc gia được lãnh đạo hoạt động của dân tộc mình, không có sự can thiệp, lật đổ hoặc cưỡng ép của bên ngoài; (3) Không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau; (4) Giải quyết bất đồng hoặc tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, thân thiện; (5) Không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực; (6) Hợp tác với nhau một cách có hiệu quả.

Các nguyên tắc điều phối hoạt động của Hiệp hội:

 a/ Nguyên tắc nhất trí (consensus), tức là một quyết định chỉ được coi là của ASEAN khi được tất cả các nước thành viên nhất trí thông qua. Nguyên tắc này đòi hỏi phải có quá trình đàm phán lâu dài, nhưng bảo đảm được lợi ích của tất cả các nước thành viên. Đây là một nguyên tắc bao trùm trong các cuộc họp và hoạt động của ASEAN .

 b/ Nguyên tắc bình đẳng: thể hiện trên 2 mặt. Thứ nhất, các nước ASEAN, không kể lớn hay nhỏ, giàu hay nghèo đều bình đẳng với nhau trong nghĩa vụ đóng góp cũng như chia sẻ quyền lợi. Thứ hai, hoạt động ASEAN được duy trì trên cơ sở luân phiên, tức là các chức chủ tọa các cuộc họp của ASEAN từ cấp chuyên viên đến cấp cao, cũng như địa điểm cho các cuộc họp đó được phân đều cho các nước thành viên trên cơ sở luân phiên theo vần A,B,C của tiếng Anh.

 c/ Để tạo thuận lợi và đẩy nhanh các chương trình hợp tác kinh tế ASEAN, trong Hiệp định khung về tăng cường hợp tác kinh tế ký tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 4 ở Singapore tháng 2/1992, các nước ASEAN đã thỏa thuận nguyên tắc 6-X, theo đó hai hay một số nước thành viên ASEAN có thể xúc tiến thực hiện trước các dự án ASEAN nếu các nước còn lại chưa sẵn sàng tham gia, không cần phải đợi tất cả mới cùng thực hiện. 

Năm 2020 là năm có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với Việt Nam, đánh dấu 1/4 thế kỷ chúng ta chính thức gia nhập ASEAN (ngày 28/7/1995). Đặc biệt năm nay, lễ kỷ niệm sự kiện đáng nhớ này trùng với thời điểm Việt Nam đảm nhiệm trọng trách Chủ tịch luân phiên lần thứ hai của Hiệp hội. Việc Việt Nam gia nhập ASEAN năm 1995 là một trong những dấu mốc quan trọng nhất trong lịch sử đối ngoại của Việt Nam kể từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945. Sự kiện lịch sử này cũng có ý nghĩa quan trọng với khu vực, đưa Đông Nam Á từ đối đầu sang đối thoại, từ nghi kỵ sang tin cậy, từ chia rẽ sang đoàn kết.

Với ASEAN, việc kết nạp Việt Nam trở thành thành viên thứ 7, giúp đẩy nhanh quá trình mở rộng Hiệp hội ra cả 10 nước trong khu vực, qua đó giúp củng cố hòa bình, ổn định ở một khu vực có tầm quan trọng đặc biệt về địa - chính trị, địa - kinh tế; và là trung tâm kết nối Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Khi Việt Nam gia nhập ASEAN, vị thế, vai trò và quy mô kinh tế của ASEAN vẫn còn khá khiêm tốn. Song 25 năm qua, thế giới đã chứng kiến sự đổi thay mạnh mẽ của Hiệp hội; và đến nay, 10 nước ASEAN trở thành một Cộng đồng thống nhất với uy tín ngày càng cao ở khu vực và trên thế giới.        

Trên nền tảng Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác (TAC), cùng với sự hình thành Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) và Hiệp ước về khu vực Đông Nam Á không có vũ khí hạt nhân (SEANWFZ), ASEAN dần trở thành một khu vực phát triển năng động và có sức hút đối với nhiều nước trên thế giới. Việc thành lập Khu vực Mậu dịch tự do ASEAN (AFTA) cùng với việc ký kết các Hiệp định Thương mại tự do (FTA) giữa ASEAN với hàng loạt các nền kinh tế chủ chốt trên thế giới đã góp phần tạo nên phồn vinh cho ASEAN, đưa ASEAN trở thành một trong những khu vực phát triển kinh tế năng động nhất trên thế giới.

Để đưa ASEAN trở thành một cộng đồng gắn kết về chính trị, liên kết về kinh tế và sẻ chia trách nhiệm xã hội, ngày 31/12/2015 các nước trong Hiệp hội đã thống nhất thành lập Cộng đồng ASEAN dựa trên 3 trụ cột chính: Cộng đồng Chính trị - An ninh (APSC), Cộng đồng Kinh tế (AEC) và Cộng đồng Văn hóa - Xã hội (ASCC). Theo đó, ASEAN phấn đấu tạo dựng một môi trường hòa bình và an ninh cho phát triển ở khu vực; một thị trường chung duy nhất và cơ sở sản xuất thống nhất; có sự lưu chuyển tự do của hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, vốn và lao động có tay nghề; từ đó, nâng cao tính cạnh tranh và thúc đẩy sự thịnh vượng chung cho cả khu vực; tạo sự hấp dẫn giới đầu tư - kinh doanh từ bên ngoài; một xã hội chia sẻ, đùm bọc, có trách nhiệm và hướng tới người dân trong khu vực. Quá trình xây dựng Cộng đồng cũng tạo thêm xung lực mới cho những nỗ lực duy trì hòa bình, ổn định, tăng cường liên kết kinh tế nội khối, khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

(Ảnh: Sưu tầm)

Với Việt Nam, việc gia nhập ASEAN cũng được xem là cột mốc quan trọng đánh dấu bước tiến rất quan trọng của Việt Nam trên con đường hội nhập khu vực và quốc tế. Chúng ta đã từng bước hội nhập với tâm thế ngày càng tự tin, ngày càng tích cực, chủ động, không ngừng phát huy vai trò là một đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộng đồng các nước Đông Nam Á nói riêng và cộng đồng quốc tế nói chung. Nhìn lại chặng đường 25 năm qua, chúng ta được gì khi gia nhập ASEAN? Theo đánh giá của các chuyên gia, Việt Nam đã đạt được nhiều lợi ích quan trọng và thiết thực như sau:

- Thứ nhất, ASEAN là một trong những nền tảng quan trọng để chúng ta từng bước hội nhập quốc tế, tạo môi trường quốc tế thuận lợi cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. 25 năm qua, Việt Nam đã cùng các nước ASEAN xây dựng khu vực Đông Nam Á hữu nghị, hợp tác, không có chiến tranh. Đi đôi với thúc đẩy hợp tác ASEAN, chúng ta đã thiết lập các khuôn khổ đối tác chiến lược, đối tác toàn diện với các nước láng giềng, khu vực, các nước lớn và nhiều đối tác quan trọng khác. Vai trò ngày càng tăng trong ASEAN giúp ta tranh thủ sự ủng hộ quốc tế để bảo vệ các lợi ích an ninh và phát triển, trong đó có vấn đề Biển Đông.

- Thứ hai, tham gia ASEAN giúp chúng ta hội nhập quốc tế sâu rộng hơn, huy động các nguồn lực, nhất là vốn FDI phục vụ phát triển và nâng cao sức mạnh tổng hợp. Tính đến cuối tháng 7/2020, vốn FDI đăng ký của các nhà đầu tư từ ASEAN vào Việt Nam đạt gần 82,2 tỷ USD, chiếm 21,6 % tổng vốn FDI đăng ký đầu tư vào Việt Nam. Quy mô bình quân một dự án đầu tư của các nước ASEAN vào Việt Nam là 19,9 triệu USD, cao hơn mức trung bình các dự án FDI từ các quốc gia khác vào Việt Nam. Theo Bộ Công Thương, sau 25 năm Việt Nam gia nhập ASEAN, khu vực này đã trở thành một trong những đối tác kinh tế - thương mại quan trọng hàng đầu của Việt Nam. So với thời điểm bắt đầu tham gia Khu vực thương mại tự do ASEAN (AFTA), tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và khu vực ASEAN đã tăng hơn 17 lần, từ 3,3 tỷ USD năm 1995 lên gần 57 tỷ USD đến cuối năm 2019. Trong đó kim ngạch xuất khẩu là 24,96 tỷ USD và kim ngạch nhập khẩu là 32,09 tỷ USD. Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang các thị trường ASEAN là điện thoại và linh kiện; máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; sản phẩm dệt may...Trong khi đó nước ta nhập khẩu chủ yếu là máy móc thiết bị; xăng dầu; máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện...

Tiếp sau quá trình tham gia ASEAN, Việt Nam đã chủ động tham gia Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), Diễn đàn Hợp tác Á - Âu (ASEM), Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), các FTAs thế hệ mới như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) giúp Việt Nam đẩy mạnh cải cách, mở rộng thị trường, tăng cường xuất khẩu, thu hút đầu tư, ODA, qua đó giúp cho kinh tế tăng trưởng cao trong nhiều năm.

- Thứ ba, hội nhập ASEAN giúp Việt Nam từng bước nâng tầm ngoại giao đa phương, nâng cao vị thế quốc tế của đất nước. Thành công trong tham gia ASEAN đã và đang giúp Việt Nam thực hiện tốt nhiều nhiệm vụ đối ngoại đa phương quan trọng như Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (nhiệm kỳ 2008-2009, 2020-2021), đăng cai Hội nghị Cấp cao APEC (năm 2006, năm 2017), tích cực tham gia xây dựng các "luật chơi" quốc tế, hợp tác đối phó với các thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, đối phó với đại dịch Covid-19...

- Thứ tư, quá trình tham gia ASEAN 25 năm qua đã rèn luyện, đào tạo và nâng cao trình độ của đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế từ Trung ương đến các địa phương; giúp chúng ta ngày càng tự tin, vững vàng hơn khi "vươn ra biển lớn", hội nhập toàn cầu.

(Ảnh: sưu tầm)

Đối với Tiền Giang, quá trình hội nhập quốc tế cũng diễn ra khá sớm, ngay từ những năm cuối của thập niên 80 thế kỷ trước, khi lần đầu tiên Quốc hội Việt Nam thông qua Luật Đầu tư nước ngoài vào cuối năm 1987, cho phép nhà đầu tư nước ngoài được thành lập doanh nghiệp sở hữu 100% vốn. Tuy nhiên, việc phát triển của tỉnh chỉ thật sự diễn ra nhanh chóng kể từ khi Việt Nam chính thức gia nhập ASEAN vào năm 1995. Những thành tựu mà tỉnh đạt được trong 25 năm qua có thể "sờ thấy" qua những con số dưới đây, minh chứng cho quá trình phát triển đầy năng động và tích cực của tỉnh:

- Trước hết là tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP). Giai đoạn từ những năm cuối của thập niên 90 thế kỷ trước đến năm 2010, tốc độ tăng trưởng của tỉnh khá cao, bình quân khoảng 8-9%/năm, luôn đứng trong tốp đầu các tỉnh khu vực ĐBSCL. Tuy nhiên, sau đó do qui mô nền kinh tế của tỉnh ngày càng lớn và chỉ số ICOR cũng ở mức cao, do đó tốc độ tăng trưởng GRDP của tỉnh giai đoạn 2011-2015 và 2015 - 2020 có giảm xuống, đạt bình quân lần lượt là 7,4% và 7,3%, tuy nhiên vẫn thuộc nhóm phát triển cao ở ĐBSCL.

- Điểm sáng thứ hai trong phát triển kinh tế của tỉnh là thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Tính đến cuối tháng 6 năm 2020 toàn tỉnh thu hút được 129 dự án FDI với tổng vốn đăng ký là 2,68 tỷ USD. Trong đó vốn đầu tư từ các nước ASEAN khoảng 361 triệu USD, chiếm 13,47% tổng mức chung. Một số quốc gia trong khu vực có vốn đầu tư cao lần lượt là Malaysia - 200,7 triệu USD, Singapore - 105,8 triệu USD, Thái Lan - 51,4 triệu USD và Philippines - 3,2 triệu với các ngành nghề chủ yếu là chế biến nông thủy sản, thức ăn chăn nuôi các loại, nước giải khát...

- Về xuất nhập khẩu: Đây là chỉ tiêu tăng trưởng rất ấn tượng trong các năm qua. Tính đến cuối năm 2019, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa toàn tỉnh đạt khoảng 3,25 tỷ USD, trong đó xuất khẩu vào các nước ASEAN khoảng 800 triệu USD, chiếm khoảng 24% tổng kim ngạch xuất khẩu chung của tỉnh. Các mặt xuất khẩu chủ yếu: dệt may, da giày, ống đồng, lúa gạo, trái cây, thủy sản. Cùng với xuất khẩu, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa từ các nước ASEAN cũng tăng đều qua các năm. Năm 2019, tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hóa của tỉnh đạt khoảng 1,94 tỷ USD, trong đó nhập khẩu từ các nước ASEAN khoảng 303,2 triệu USD, chiếm 15,6% tổng kim ngạch nhập khẩu chung của tỉnh. Các mặt hàng nhập khẩu chủ yếu: nguyên liệu phục vụ chế biến kim loại, nguyên phụ liệu dệt may, da giày, túi xách, máy móc thiết bị, phụ tùng, thức ăn gia súc, nguyên liệu dược phẩm...

- Về khách du lịch: Tổng lượt khách du lịch đến tỉnh năm 2019 đạt khoảng 2,1 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế 850 ngàn lượt. Trong số khách quốc tế đến tỉnh tham quan du lịch, khách đến từ các nước ASEAN đạt khoảng 200 ngàn lượt, chiếm 23,6%. Riêng về khách du lịch Việt Nam đến các nước ASEAN ngày càng tăng mạnh qua các năm do lợi thế về khoảng cách địa lý, thủ tục đi lại dễ dàng, có nhiều nét tương đồng về văn hóa, lịch sử...

- Về hợp tác quốc tế cấp địa phương: Thời gian qua, thực hiện chủ trương của Trung ương, tỉnh Tiền Giang không ngừng đẩy mạnh quan hệ hợp tác với các nước ASEAN, nhất là các quốc gia láng giềng. Tính đến thời điểm hiện nay, tỉnh đã thiết lập quan hệ hợp tác kết nghĩa với tỉnh Pursat - Vương quốc Campuchia (năm 2012) và tỉnh Khăm Muộn - Lào (năm 2015) và đang trong giai đoạn bàn về việc hợp tác với một tỉnh của Indonesia. Ngoài ra, hàng năm tỉnh cũng tổ chức các đợt đi chúc Tết các cơ quan lãnh sự và tham gia các ngày lễ quốc khánh, kỷ niệm và các sự kiện ngoại giao do các đại diện ngoại giao các nước ASEAN tổ chức tại TP. HCM.

- Về giao lưu nhân dân và các hợp tác khác: Cùng với hợp tác về kinh tế và thương mại, hoạt động giao lưu nhân dân giữa các nước ASEAN với nhân dân trong tỉnh cũng diễn ra ngày càng phong phú và đa dạng. Điển hình như Singapore thường cử các đoàn học sinh, sinh viên đến tỉnh tìm hiểu về tình hình thực tế địa phương và giao lưu với học sinh, sinh viên của tỉnh. Năm 2017, UBND tỉnh cử 02 đoàn cán bộ là thủ trưởng các sở, ngành tỉnh và Chủ tịch của UBND các huyện, thành phố và thị xã đến Singapore để học tập kinh nghiệm về cải cách hành chính. Tổng Lãnh sự Thái Lan tại TP. HCM tổ chức một số chuyến khảo sát thực tế dọc sông Mê Kông để kết nối hợp tác về nông nghiệp và du lịch cho lãnh đạo các tỉnh ĐBSCL... Còn rất nhiều hợp tác khác trong lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản, phòng chống biến đổi khi hậu... giữa các đối tác ASEAN và tỉnh không thể kể hết trong phạm vi bài viết này.

Như đã nêu trên, năm 2020 chúng ta kỷ niệm đúng 25 năm gia nhập Hiệp hội. Việt Nam cùng các nước ASEAN đã xác định chủ đề chung cho năm là "Gắn kết và Chủ động thích ứng". Trong bảy tháng qua, những nỗ lực của Việt Nam với vai trò Chủ tịch ASEAN đã thể hiện đúng tinh thần trên. Cùng với sự đoàn kết, gắn kết giữa các nước thành viên ASEAN và sự ủng hộ, hợp tác chặt chẽ của các đối tác, ASEAN đã đảm bảo triển khai hiệu quả các mục tiêu hợp tác, liên kết ASEAN trong năm 2020, vượt lên các khó khăn, thách thức, bước đầu kiểm soát đại dịch Covid-19, đồng thời sớm tiến hành khắc phục hậu quả dịch bệnh, phục hồi và phát triển.

Trong toàn bộ tiến trình đó, Tiền Giang sẽ luôn sát cánh cùng cả nước, tăng cường đẩy mạnh hợp tác với các đối tác ASEAN trên cả 3 trụ cột của Cộng đồng, phấn đấu xây ASEAN ngày càng vững mạnh đúng như ý kiến phát biểu của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc "...các nỗ lực đơn lẻ cần được gắn kết lại, vượt tầm quốc gia, trở thành hành động chung của cả Cộng đồng ASEAN"./.

L.P

 

Tin liên quan
Vị trí ASEAN trong cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc    20/10/2020
Hội thảo trực tuyến “Trái cây và Lương thực”: Cơ hội giao thương mới cho Việt Nam và Ấn Độ    20/10/2020
Tân Thủ tướng Nhật Bản chọn Việt Nam là quốc gia đầu tiên đến thăm sau nhậm chức    20/10/2020
Tăng trưởng GDP của Việt Nam sắp vượt Philippines    19/10/2020
Nhật Bản lựa chọn chính sách: Chủ nghĩa đa phương có nguyên tắc    19/10/2020
IMF đưa ra triển vọng về kinh tế thế giới năm 2020 - 2021    19/10/2020
Bộ tứ các cường quốc hạng trung có thể định hình một khuôn khổ an ninh mới    19/10/2020
SẢN PHẨM OCOP: “Số hóa” để được bảo vệ và mở rộng thương mại    15/10/2020
Tọa đàm giữa Đoàn các Đại sứ, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại các nước với các tỉnh, thành phía Nam    15/10/2020
Chính phủ Ấn Độ hỗ trợ 04 tỉnh khu vực ĐBSCL khắc phục thiệt hại từ đợt hạn mặn năm 2019-2020    15/10/2020

Liên kết Liên kết

Thống kê truy cập Thống kê truy cập

  Đang truy cập : 1
  Hôm nay: 51
  Tổng lượt truy cập: 99909