Truy cập nội dung luôn

Nội dung bài viết

Đối ngoại cần làm gì để kết nối sự phát triển của địa phương với các mô hình phát triển kinh tế - xã hội của các nước
08/07/2021

Từ nghìn xưa, ngay từ khi xã hội loài người hình thành chế độ nhà nước, vai trò của đối ngoại là hết sức quan trọng. Các hoạt động đi sứ, triều cống, giao lưu, kết nối mua bán, thăm viếng lẫn nhau,... giữa các quốc gia không chỉ góp phần giữ gìn độc lập, chủ quyền, thống nhất của một đất nước; tạo dựng môi trường hòa bình, hữu hảo giữa các quốc gia; mà còn góp phần thúc đẩy giao thương hàng hóa, trao đổi kinh nghiệm để phát triển đất nước, phòng chống thiên tai...

Nhìn lại tiến trình phát triển của thế giới, trong các giai đoạn phát triển khác nhau, ngay từ cái nôi đầu tiên của nền văn minh nhân loại - Ai Cập cổ đại, đến văn minh Trung Hoa, sự trỗi dậy của các nước phương Tây cho đến tận ngày hôm nay, chính nhờ mở cửa nền kinh tế, học hỏi, tiếp thu và vận dụng sáng tạo kinh nghiệm bên ngoài vào trong nước mà các quốc gia đã trở thành hùng mạnh và thịnh vượng, điển hình như:

- Nước Nga Sa hoàng dưới thời Pi-ốt Đại đế. Trong những năm 1697-1698, ông đi vòng quanh Tây Âu, học những điều mới lạ ở đó và truyền vào Nga. Dưới triều ông, nước Nga có nền kinh tế phát triển và thành lập thể chế nghị viện. Trong quá trình xây dựng đất nước, Pi-ốt thường tham vấn những cố vấn tài ba người nước ngoài. Nhờ vậy, dưới triều đại ông (1696-1725), nước Nga đã trở thành một đế quốc hùng cường trên thế giới thời đó. Hải quân Nga được thành lập, người Nga đã có đủ sức giành chiến thắng trước hai cựu thù vào thời đó là đế quốc Ottoman và Thụy Điển, nhằm tái chiếm các lãnh thổ đã mất và lấy đường thông ra biển.

- Nước Nhật dưới thời Minh Trị Thiên Hoàng từ năm 1867 -1912 đã cho xây dựng đường sắt; cải cách ruộng đất; gửi hàng ngàn sinh viên đến Hoa Kỳ và Châu Âu và đã thuê hơn 3.000 người Phương Tây đến Nhật để dạy khoa học hiện đại, toán học, công nghệ và ngoại ngữ; cử các chính trị gia hàng đầu của Nhật Bản đi thăm Châu Âu và Mỹ để học hỏi kinh nghiệm và cách làm của họ. Kết quả Nhật Bản nhanh chóng bắt kịp sự phát triển của Phương Tây và trở thành cường quốc thế giới vào cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20. 

- 04 con rồng Châu Á (Hàn Quốc, Đài Loan, Hồng Kông, Singapore), cũng nhờ thực hiện chính sách mở cửa và hội nhập với bên ngoài, nền kinh tế của 04 quốc gia và vùng lãnh thổ này đã trải qua quá trình công nghiệp hóa thần tốc, đồng thời duy trì được tốc độ tăng trưởng đặc biệt cao trong những năm từ thập niên 1960 cho đến tận ngày hôm nay.

Tất cả các quốc gia như nêu trên thành công phần lớn nhờ vào các chính sách đối ngoại phù hợp của họ, học cái hay của các nước và về áp dụng lại trong nước, mở cửa giao thương để thúc đẩy sự phát triển phồn thịnh. Trong tham luận tại Đại hội Đại biểu lần thứ XIII của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao (MOFA) Bùi Thanh Sơn đã khẳng định rõ Việt Nam cần tiếp tục kiên trì đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ vì hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa và hội nhập quốc tế toàn diện và sâu rộng. Theo đó, công tác đối ngoại cần tập trung vào 8 nhiệm vụ trọng tâm sau:

- Một là, tiếp tục phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong việc tạo lập và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, huy động các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước, nâng cao vị thế và uy tín của đất nước.

- Hai là, đối ngoại phải bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc, trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản Hiến chương Liên Hợp quốc và luật pháp quốc tế, bình đẳng và cùng có lợi.

- Ba là, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, giải quyết tốt mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế; hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, linh hoạt, hiệu quả vì lợi ích quốc gia - dân tộc, bảo đảm độc lập, tự chủ, chủ quyền quốc gia.

- Bốn là, về đối ngoại song phương cần tiếp tục đưa các mối quan hệ ngoại giao song phương đi vào chiều sâu, đồng thời cần “tạo thế đan xen lợi ích” và “tăng độ tin cậy”. Đối ngoại đa phương cần chủ động tham gia, tích cực đóng góp, nâng cao vai trò của Việt Nam trong xây dựng, định hình các thể chế đa phương và trật tự chính trị - kinh tế quốc tế, và trong những vấn đề, các cơ chế quan trọng, có tầm chiến lược đối với lợi ích Việt Nam, phù hợp với khả năng và điều kiện cụ thể.

- Năm là, đối ngoại được giao trọng trách tham gia cùng quốc phòng, an ninh và cả hệ thống chính trị vào việc bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định của đất nước, giữ nước từ sớm, từ xa.

- Sáu là, tiếp tục hỗ trợ để người Việt Nam ở nước ngoài có địa vị pháp lý vững chắc, phát triển kinh tế và đời sống, hội nhập xã hội nước sở tại. Nâng cao hiệu quả công tác bảo hộ công dân, có chính sách thu hút nguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài đóng góp tích cực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

- Bảy là, xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại với ba trụ cột là đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân.

- Tám là, tiếp tục nâng cao bản lĩnh, phẩm chất, năng lực, tính chuyên nghiệp, hiện đại, đổi mới sáng tạo của đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế; chủ động thích ứng trước những chuyển biến của tình hình.

Sau một thập kỷ nỗ lực không ngừng, Việt Nam và EU đã ký Hiệp định EVFTA vào 30/6/2019. (Ảnh: Sưu tầm)

Đối với Việt Nam, thực tế đã chứng minh sau hơn 35 năm thực hiện đường lối đổi mới, mở cửa với bên ngoài, đối ngoại đã giới thiệu rất nhiều mô hình phát triển hay của các nước để vận dụng vào trong thực tiễn của Việt Nam. Nhìn từ góc độ địa phương, một số mô hình nổi bật của các nước đã và đang áp dụng ở Tiền Giang và mang lại nhiều thành quả tích cực cho sự phát triển của Tiền Giang trong thời gian qua. Cụ thể như sau:

1. Mô hình xây dựng nông thôn mới của Hàn Quốc (Saemaul Undong):

Sau Hội nghị lần thứ 7 của Ban Chấp hành Trung ương khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và Chính phủ ban hành Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020, nhiều địa phương trong cả nước, trong đó có Tiền Giang cảm thấy còn nhiều lúng túng và chưa hình dung hết những việc phải làm. Thời điểm này, thông qua Tổng Lãnh sự quán Hàn Quốc tại TP. HCM và Viện trao Văn hóa Hàn Quốc tại TP. HCM, trong các năm 2011, 2012, 2013 Sở Ngoại vụ đã tham mưu UBND tỉnh cử lần lượt 03 đoàn, mỗi đoàn đều do một Phó Chủ tịch UBND tỉnh dẫn đầu, cùng lãnh đạo các sở, ban, ngành tỉnh và UBND các huyện sang Hàn Quốc để học hỏi về phong trào Saemaul Undong, được khởi xướng dưới thời của Tổng thống Park Chung-Hee. Trên cơ sở các kinh nghiệm học hỏi được và với sự nỗ lực của các cấp chính quyền, đến nay toàn tỉnh đã có 118/143 xã đạt chuẩn nông thôn mới, chiếm 82,5% tổng số xã; 03 thành phố, thị xã hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới và 02 huyện đạt chuẩn huyện nông thôn mới. Theo kế hoạch đến năm 2025 sẽ hoàn thành 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Hình ảnh của phong trào Saemaul Undong năm 1970. (Ảnh: Sưu tầm)

2. Mô hình “Mỗi làng một sản phẩm” (OCOP) của Nhật Bản:

Thông qua MOFA và các bộ, ngành Trung ương giới thiệu về mô hình này của Nhật Bản, Tiền Giang cũng đã áp dụng vào tỉnh và đạt được nhiều kết quả hết sức tích cực. Theo báo cáo tổng hợp của Sở Công Thương tỉnh, đến thời điểm hiện nay, trên địa bàn tỉnh đã có 53 sản phẩm đạt OCOP cấp tỉnh theo bộ tiêu chí đánh giá và phân hạng sản phẩm; trong đó có 40 sản phẩm 4 sao và 13 sản phẩm 3 sao. Chương trình OCOP hiện nay được xem là giải pháp thiết thực, hiệu quả, phù hợp với nguồn lực của địa phương để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở nông thôn; và như một cấu phần quan trọng, tích hợp với Chương trình xây dựng nông thôn mới của tỉnh. Bên cạnh đó, tỉnh cũng đã đưa thông tin sản phẩm OCOP của tỉnh lên sàn giao dịch thương mại điện tử http://postmart.vn để có thêm một kênh phân phối hàng hóa hiện đại, chuyên nghiệp và hiệu quả trên phạm vi toàn quốc và vươn ra thị trường ngoài nước, phù hợp với tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay.

3. Mô hình tưới nhỏ giọt của Israel:

Tiền Giang cũng như các tỉnh ở vùng ĐBSCL, sản xuất nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu kinh tế chung của vùng. Trong những năm gần đây, do tác động của hạn, mặn nên sản xuất lúa gạo, rau quả, nuôi trồng thủy hải sản,... gặp rất nhiều khó khăn; và dự báo trong tương lai tác động của hiện tượng biến đổi khí hậu toàn cầu sẽ còn gay gắt hơn. Thêm nữa, vấn đề tiêu thụ nông sản cũng gặp không ít thách thức do yêu cầu về chất lượng, giá cả, vệ sinh an toàn thực phẩm ngày càng cao của các nước nhập khẩu. Chính vì vậy việc tìm ra mô hình sản xuất mới tiết kiệm, sạch và đáp ứng đòi hỏi của các nhà nhập khẩu là nỗi trăn trở nhiều năm của bà con nông dân vùng ĐBSCL thời gian qua.

Ở Tiền Giang, thông qua Đại sứ quán Việt Nam tại Israel và Bộ Nông nghiệp - Phát triển nông thôn, từ năm 2015 tỉnh đã cử nhiều đoàn sang học tập nghiên cứu mô hình sản xuất nông nghiệp và các mô hình hợp tác xã của Israel, trong đó có 01 đoàn do Bí thư Tỉnh ủy dẫn đầu và 02 đoàn do Chủ tịch UBND tỉnh sang khảo sát thực tế. Kết quả, hiện nay, tại một số huyện trong tỉnh, các doanh nghiệp, HTX và người dân đã áp dụng mô hình trồng dưa lưới, cà chua bi, rau ăn trong nhà lưới áp dụng công nghệ tưới nhỏ giọt của Israel; công nghệ tưới tiết kiệm nước và điện cho vùng trồng thanh long tại huyện Chợ Gạo; mô hình trồng thanh long theo hàng...

Tất nhiên, nếu tính trên phạm vi cả nước, còn rất nhiều mô hình phát triển kinh tế - xã hội của các nước, thông qua hoạt động đối ngoại và HTQT đã và đang được áp dụng hiệu quả ở nhiều tỉnh, thành trong cả nước. Với những đóng góp tích cực này của đối ngoại, để tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được và đẩy mạnh việc kết nối sự phát triển của địa phương với các mô hình phát triển của các nước, Bộ Ngoại giao và các cơ quan ngoại vụ địa phương cần phải làm gì trong những năm sắp tới?

1. Trước hết là vai trò của MOFA và các cơ quan đại diện của ta ở bên ngoài.

Ngay trong nhiệm vụ đầu tiên trong 8 nhiệm vụ trọng tâm của đối ngoại, Bộ trưởng MOFA đã nói rõ các hoạt động đối ngoại phải huy động các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước. Theo tinh thần đó, MOFA với hệ thống hùng mạnh hơn 90 cơ quan đại diện của ta ở bên ngoài tiếp tục là cầu nối với các bộ, ngành Trung ương và các tỉnh, thành trong cả nước trong việc tìm hiểu và giới thiệu các mô hình phát triển hay của các nước, có thể vận dụng vào trong thực tiễn Việt Nam. Nếu được, trong báo cáo hàng năm của mình, ngoài những nội dung báo cáo theo nhiệm vụ được giao, MOFA nên có phụ lục giới thiệu về các mô hình phát triển tiên tiến của các nước hoặc có thể đăng tải các mô hình hay qua Bản tin tổng hợp kinh tế của Bộ.

- Lãnh đạo Bộ dành nhiều thời gian hơn để đi tìm hiểu thực tế phát triển của các địa phương, từ đó tổng hợp thông tin và nhu cầu cần hợp tác với các nước và giao các cơ quan đại diện của ta ở bên ngoài làm cầu nối giới thiệu với các nước.

- Liên quan công tác xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch, MOFA nên tiếp tục đầu tư mở thêm các Vietnam House tại các địa bàn trọng điểm để giới thiệu về các nhu cầu, sản phẩm chủ lực của các địa phương trong nước đến các đối tác nước ngoài. Trên các trang web của các cơ quan đại diện của ta ở nước ngoài nên mở thêm chuyên mục giới thiệu về các nhu cầu hợp tác, các sản phẩm của các tỉnh, thành Việt Nam muốn được xuất khẩu đến các nước.

- Bộ Ngoại giao tiếp tục tranh thủ sự hỗ trợ của bà con người Việt Nam định cư ở các nước bằng những kế hoạch, đề án cụ thể trên cơ sở đề nghị của các tỉnh, thành và các bộ, ngành Trung ương.

2. Về vai trò của cơ quan ngoại vụ địa phương trong công tác tham mưu cho Tỉnh ủy và UBND tỉnh

Với vai trò là cánh tay nối dài của Bộ Ngoại giao, đồng thời là cơ quan tham mưu cho Tỉnh ủy và UBND tỉnh trong công tác đối ngoại và HNQT, các cơ quan ngoại vụ địa phương cần làm tốt 03 việc sau:

- Một là, làm cầu nối giữa MOFA và các cơ quan đại diện của Việt Nam tại các nước trong việc chuyển tải thông tin, nhu cầu phát triển của địa phương và giới thiệu các mô hình hay của các nước về áp dụng trong điều kiện thực tế của địa phương; xúc tiến kêu gọi đầu tư vào tỉnh và đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm của tỉnh đến các nước. Nếu làm tốt việc này thì các cơ quan ngoại vụ địa phương mới có được vị trí và vai trò mạnh trong hệ thống chính trị của địa phương.

- Hai là, làm cầu nối giữa chính quyền địa phương với các cơ quan đại diện ngoại giao các nước tại Việt Nam, chính quyền các tỉnh, thành nước ngoài và các tổ chức quốc tế trong việc hợp tác, ứng dụng các mô hình hay và các kinh nghiệm tốt... vào giải quyết các nút thắt trong phát triển của địa phương; và đương nhiên trong đó có việc kêu gọi đầu tư và xúc tiến thương mại - du lịch, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ yêu cầu phát triển dài hạn của tỉnh trong tương lai.

- Ba là, tranh thủ sức mạnh của người Việt Nam định cư ở nước ngoài để chuyển các mô hình phát triển phù hợp về địa phương mình và làm cầu nối trong hợp tác với các nước.

Những kiến nghị này không có gì mới, chỉ muốn khẳng định thêm những việc mà đối ngoại đã làm được  và thực sự đã mang lại nhiều hiệu quả thiết thực cho sự phát triển của địa phương thời gian qua./.

L.P

 

Liên kết Liên kết