Truy cập nội dung luôn

Nội dung bài viết

Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 14/9/2021)
17/09/2021

VỤ TỔNG HỢP KINH TẾ

   -----------

BẢN TIN NGOẠI GIAO KINH TẾ
(Thứ Ba, ngày 14/9/2021)

***

Tin vắn:

-       OPEC dự báo nhu cầu dầu mỏ toàn cầu năm 2022 vượt mức đạt trước đại dịch.

-       Ngành vận tải biển toàn cầu vẫn đang chìm sâu trong khủng hoảng.

-       Chính phủ Mỹ dự định nâng thuế suất doanh nghiệp.

-       Trung Quốc muốn Australia ủng hộ gia nhập CPTPP.

-       Nga hoàn thành Dự án “Dòng chảy phương Bắc 2”.

-       Hàn Quốc đề xuất ký Hiệp ước thương mại kỹ thuật số với ASEAN.

-       Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN bàn về các biện pháp khôi phục kinh tế sau đại dịch.

-       Thái Lan mở cửa cho du lịch quốc tế tại một số địa điểm từ ngày 1/10.

-       HSBC Việt Nam đánh giá tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2021 đạt 5-5,5%.

Tin phân tích:

Cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung có thể mở rộng sang mặt trận mới (The Oriental Daily, 12/9)

A. KINH TẾ THẾ GIỚI

     Trong báo cáo hàng tháng về thị trường dầu mỏ ngày 13/9 , Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) dự báo nhu cầu dầu mỏ toàn cầu vào năm 2022 sẽ vượt mức từng đạt được trước khi bùng phát đại dịch COVID-19 nhờ nỗ lực tiêm vaccine và sự phục hồi kinh tế. Nhờ các hoạt động kinh tế được đẩy mạnh, OPEC hy vọng nhu cầu dầu mỏ toàn cầu sẽ tăng trung bình 4,2 triệu thùng/ngày trong năm 2022, cao hơn 0,9 triệu thùng/ngày so với dự báo đưa ra hồi tháng trước, và sẽ đưa lượng cầu về dầu mỏ toàn cầu lên mức trung bình 100,83 triệu thùng/ngày vào năm tới, cao hơn trước khi xảy ra dịch COVID-19. Dự báo lạc quan trên được đưa ra trong bối cảnh các nước thành viên OPEC và các nước đối tác (còn gọi là nhóm OPEC+) đang bắt đầu nâng sản lượng để đáp ứng kịp nhu cầu dầu mỏ đang gia tăng. (TTXVN, 14/9)

     Gần 18 tháng kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát, ngành vận tải biển toàn cầu vẫn chìm sâu trong khủng hoảng. Container rỗng nằm rải rác khắp châu Âu và Bắc Mỹ, trong khi tình trạng trì hoãn trong chuỗi cung ứng đòi hỏi phải có nhiều container hơn để vận chuyển hàng hóa. Ngoài ra, các container đang được lưu thông bị giữ lại lâu hơn bình thường trung bình 15-20%, đồng nghĩa với việc gia tăng nhu cầu về container để vận chuyển cùng một lượng hàng hóa. Tình trạng thiếu hụt container là một lý do khiến chi phí mua và đặt container đang tăng lên chóng mặt. Lý do khác là giá nguyên vật liệu sản xuất container cũng tăng. Các chuyên gia cho rằng tình hình này sẽ không được giải quyết trong ngắn hạn và càng gây thêm áp lực cho các doanh nghiệp, vốn đang cân nhắc liệu về việc tăng giá hàng hóa để bù đắp tổn thất về vận tải. (VietnamPlus, 10/9)

1. Mỹ

     Theo dự thảo tăng thuế mới của Hạ viện ngày 13/9, Chính phủ dự định nâng thuế suất doanh nghiệp từ 21% lên 26,5%, áp thuế phụ thu 3% đối với cá nhân có thu nhập trên 5 triệu USD và tăng thuế thu nhập vốn, nhưng thay đổi về thuế di sản. Nếu có hiệu lực, dự thảo sẽ góp phần sẽ tạo ra hơn 2 nghìn tỷ USD để mở rộng chương trình Medicare, giãn thời gian thu thuế năng lượng tái tạo và xây dựng chương trình nghỉ có lương quốc gia... Đảng Dân chủ cũng đang nghiên cứu chương trình nghị sự cắt giảm thuế với hy vọng Chính phủ có thể tiết kiệm 700 tỷ USD từ thay đổi chính sách định giá thuốc kê đơn và góp phần tiết kiệm 600 tỷ USD ngân sách thông qua đẩy nhanh tăng trưởng kinh tế (WSJ, 13/9).

     Ngày 08/9, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen cho biết “các biện pháp bất thường” của Bộ Tài chính nhằm cấp kinh phí tạm thời cho Chính phủ có thể sẽ cạn kiệt vào tháng 10/2021. Ngày 10/9, Trung tâm Nghiên cứu Lưỡng đảng (BPC) cảnh báo Chính phủ liên bang nhiều khả năng chạm mức nợ trần và vỡ nợ sớm nhất vào giữa tháng 10 tới, nhấn mạnh rằng chỉ có hành động lập pháp kịp thời mới có thể giải quyết những rủi ro kinh tế nghiêm trọng liên quan đến việc Mỹ không thực hiện tốt các cam kết (AFP, Vietnam+, 11/9).

     Chỉ số giá sản xuất của Mỹ tháng 8/2021 tăng 0,7% so với tháng trước liền kề, thấp hơn mức tăng 1% của tháng 7 nhưng tăng 8,3% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng cao nhất theo năm kể từ tháng 11/2010 trong bối cảnh nguyên liệu đầu vào tăng giá vì khan hiếm do đứt gãy chuỗi cung ứng dưới ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 (CNBC, 10/9).

2. Trung Quốc

     Trung Quốc đang vận động Australia ủng hộ việc Bắc Kinh gia nhập Hiệp định CPTPP bất chấp những căng thẳng gần đây trong quan hệ song phương. Những vấn đề căng thẳng này không được đề cập đến trong nội dung mà Trung Quốc gửi tới cuộc thu thập ý kiến của Australia về mở rộng CPTPP. Trung Quốc chỉ nói nước này nên được gia nhập CPTPP do có nhiều sáng kiến về tăng cường nhập khẩu, cải thiện quyền tiếp cận thị trường cho vốn đầu tư nước ngoài và tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. “Nền kinh tế Trung Quốc và nền kinh tế Australia có mức độ bổ sung cao cho nhau, với tiềm năng hợp tác kinh tế lớn”, Đại sứ quán Trung Quốc ở Canberra viết trong thư thu thập ý kiến. Năm nay, Trung Quốc đã đàm phán kỹ thuật với Australia, Malaysia, New Zealand và có thể còn có những quốc gia khác nữa về việc nước này gia nhập CPTPP. (VnEconomy, 10/9)

     Theo công bố của Tổng cục Hải quan Trung Quốc và chính quyền tỉnh Quảng Tây ngày 11/9, chỉ Chỉ số thương mại Trung Quốc-ASEAN năm 2029 là 241,09 điểm, tăng 19,64% so với năm 2019 và tới 141,09% so với năm 2010. Năm 2021 là kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ đối thoại Trung Quốc-ASEAN. Trong 30 năm qua, kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai bên đã tăng 85 lần, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của ASEAN trong 12 năm liên tiếp. ASEAN cũng lần đầu tiên vượt qua Liên minh châu Âu (EU) trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong năm 2020. Chỉ số thương mại Trung Quốc-ASEAN đánh giá các khía cạnh như độ đóng cửa thương mại, chất lượng, tiềm năng, sức sống và môi trường thương mại. (BNews, 12/9)

     Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) đã nâng hạn mức cho vay của ngân hàng trung ương thêm 300 tỷ nhân dân tệ (46,44 tỷ đô la Mỹ) để hỗ trợ thêm cho các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs) đang gặp khó khăn. Khoản tiền này sẽ được chuyển đến các ngân hàng được thành lập trong nước đủ điều kiện với lãi suất ưu đãi trong bốn tháng tới. Đổi lại, điều này sẽ khuyến khích các ngân hàng phát hành nhiều khoản vay hơn cho các doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ (MSB) và các doanh nghiệp tự doanh với lãi suất trung bình khoảng 5,5%, do đó đẩy chi phí tài chính của MSB xuống, PBOC cho biết trong một tuyên bố. (Xinhua, 12/9)

 

3. Châu Âu

     Ngân hàng trung ương châu Âu (ECB) đã nâng dự báo tăng trưởng kinh tế cho khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) năm 2021 trong bối cảnh khu vực này đang dần hồi phục sau khi các quốc gia nới lỏng nhiều biện pháp hạn chế nhằm ngăn chặn đại dịch COVID-19 lây lan. Theo dự báo mới của ECB, kinh tế Eurozone sẽ tăng trưởng 5% trong năm 2021, cao hơn mức 4,6% được đưa ra trong dự báo trước đó. Trong khi đó, ECB hạ mức dự báo tăng trưởng kinh tế khu vực vào năm 2022 xuống 4,6% từ mức 4,7% trong dự báo trước. Dự báo tăng trưởng kinh tế Eurozone năm 2023 không thay đổi, vẫn ở mức 2,1%. (ecb.europa.eu, 9/9)

     Ngày 10/9, Chủ tịch Tập đoàn năng lượng Gazprom của Nga Alexei Miller xác nhận hoàn thành dự án xây dựng đường ống dẫn khí đốt “Dòng chảy phương Bắc 2”. “Dòng chảy phương Bắc 2” trị giá 11 tỷ USD, cùng với tuyến đường ống Dòng chảy phương Bắc hiện nay đi qua biển Baltic, cho phép Nga vận chuyển khí đốt tới châu Âu không cần trung chuyển qua Ucraina, vốn là tiêu điểm căng thẳng trong quan hệ giữa Nga và Mỹ. Các chính quyền Mỹ gần đây đều áp đặt lệnh trừng phạt nhằm vào các bên tham gia dự án này nhưng vẫn không ngăn được dự án hợp tác năng lượng giữa Nga và Đức. Tuyến đường ống “Dòng chảy phương Bắc 2” dài 1.230 km chạy từ Nga sang Đức dưới đáy biển Baltic với công suất 55 tỷ m3 khí mỗi năm. (TTXVN, 10/9)

     Theo báo cáo của Văn phòng Thống kê Liên bang Đức ngày 10/9, hàng hoá và dịch vụ ở Đức trở nên đắt đỏ hơn trong tháng 8 qua khi giá cả trung bình tăng 3,9% so với cùng kỳ năm ngoái, Đây là mức lạm phát cao nhất cao nhất trong 28 năm qua kể từ tháng 12/1993, thời điểm tỷ lệ lạm phát lên tới 4,3%. Trong tháng 7, tỷ lệ lạm phát đã lên mức 3,8% và tháng 6 là 2,3%. Các chuyên gia cho rằng tỷ lệ lạm phát trong những tháng tới sẽ tăng lên mức 4-5%, song đây chỉ là hiện tượng tạm thời và sẽ giảm dần vào năm 2022. Một trong những nguyên nhân chính khiến giá cả tăng cao là hiệu ứng cơ bản khi khung thuế giá trị gia tăng vốn giảm trong 6 tháng cuối năm 2020 được áp đặt trở lại, bên cạnh đó là việc thuế khí thải CO2 cũng bắt đầu áp dụng từ đầu năm nay. (BNews, 10/9)

4. Nhật Bản và Hàn Quốc

     Nhật Bản: (i) Theo Ngân hàng Nhật Bản (BOJ) ngày 13/9, chỉ số giá bán buôn tăng 6 tháng liên tiếp vào tháng 8, tăng 5,5% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong 13 năm do tăng giá nhập khẩu nguyên liệu bằng đồng Yên, tạo áp lực lên giá bán lẻ của doanh nghiệp cho người tiêu dùng, đặc biệt với hàng hóa chất, thép và gỗ. Tuy nhiên, theo giới chức BOJ, triển vọng vẫn chưa rõ ràng vì giá nguyên liệu thô nhạy cảm với tình hình dịch COVID-19 trên cả thế giới (Reuters, 13/9); (ii) Theo Văn phòng nội các ngày 13/9, tổng nợ của doanh nghiệp cuối năm 2020 lên tới gần 5,7 nghìn tỷ USD, bằng 116% GDP của toàn quốc trong bối cảnh dịch COVID-19 kéo dài. Con số này cao hơn nhiều so với 85% của Mỹ, 80% của Anh và 73% của Đức, phản ánh ngày càng nhiều doanh nghiệp tận dụng các khoản cho vay không lãi suất và không thế chấp của Chính phủ trong khuôn khổ các biện pháp hỗ trợ kinh tế liên quan đến COVID-19 nhằm có vốn lưu động hoặc nguồn tiền mặt để khắc phục ảnh hưởng của đại dịch (NHK, 13/9).

     Hàn Quốc: (i) Ngày 13/9, Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc nhận định đại dịch COVID-19 khiến tiềm năng tăng trưởng của nước này giảm 0,2% còn 2%. Đại dịch đã làm giảm khả năng tăng trưởng của Hàn Quốc vốn đã giảm liên tục trong những năm gần đây do giảm dân số trong độ tuổi lao động và nợ hộ gia đình tăng cao. IMF ước tính tiềm năng tăng trưởng của Hàn Quốc trong giai đoạn 2020-2022 là 1,8%, trong khi OECD dự báo khoảng 2,4%. Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc đang nỗ lực tăng tỷ lệ việc làm cho phụ nữ và thanh niên nhằm hồi phục tiềm năng tăng trưởng (Yonhap, 13/9); (ii) Ngày 13/9, Bộ trưởng kinh tế Hàn Quốc đã họp trực tuyến với Bộ trưởng Kinh tế các nước ASEAN và đề xuất ký Hiệp ước thương mại kỹ thuật số mới với khu vực Đông Nam Á nhằm ứng phó với sự thay đổi môi trường kinh doanh toàn cầu và làm sâu sắc thêm mối quan hệ kinh tế với khu vực này. Hai bên nhất trí tăng cường mối quan hệ thương mại chặt chẽ để vượt qua khủng hoảng kinh tế do đại dịch gây ra, và cam kết cùng nỗ lực ứng phó với sự lây lan của các biến chủng mới. Tổng kim ngạch thương mại giữa Hàn Quốc và khối Đông Nam Á trong 6 tháng đầu năm đạt 92,5 tỉ USD, tăng 18% so với cùng kỳ năm trước (Yonhap, 13/9).

5. ASEAN và các nền kinh tế mới nổi

     Ngày 13/9, Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN đã thảo luận về những biện pháp nhằm khôi phục nền kinh tế của khối ASEAN sau đại dịch COVID-19, đồng thời đánh giá quá trình triển khai Kế hoạch chi tiết AEC 2025. Các Bộ trưởng nhất trí thúc đẩy áp dụng mô hình kinh tế số bền vững nhằm khôi phục nền kinh tế khu vực sau đại dịch và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nhiều người tiêu dùng hơn. Hội nghị cũng nhấn mạnh vai trò của Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) đối với việc hồi sinh thương mại và đầu tư. Danh sách các mặt hàng thiết yếu của ASEAN được miễn hoặc chịu mức thuế thấp hơn sẽ được mở rộng thêm 107 mặt hàng, nâng tổng cộng lên 257 mặt hàng, bao gồm nhiều mặt hàng nông sản và thực phẩm. (TTXVN, 13/9)

     Ngày 10/9, Tổng cục Du lịch Thái Lan thông báo từ 1/10, khách quốc tế đã tiêm phòng COVID-19 đầy đủ có thể đến thăm Bangkok và 4 tỉnh Chiang Mai, Chon Buri, Phetchaburi và Prachuap Khiri Khan mà không phải cách ly 2 tuần. Các địa phương này dự kiến sẽ áp dụng mô hình “Hộp cát” du lịch như đã được thí điểm tại Phuket từ tháng 7. Theo chương trình, các du khách phải ở trong một khu vực nhất định trong vòng 7 ngày sau khi đến nơi và làm các xét nghiệm kiểm dịch. Thái Lan cũng đã lên kế hoạch mở rộng triển khai chương trình cho 21 địa điểm khác. Tuy nhiên, do dịch vẫn chưa được khống chế hoàn toàn tại Thái Lan nên cơ quan quản lý cảnh báo các kế hoạch có thể thay đổi. (Vietnamnet, 11/9)

 

B. KINH TẾ VIỆT NAM

     Giám đốc điều hành Phòng Thương mại Hoa Kỳ (AmCham) tại Hà Nội Adam Sitkoff nhận định COVID-19 đã gây gián đoạn nhưng không làm trệch hướng vai trò ngày càng gia tăng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu, cũng như triển vọng tăng trưởng của kinh tế Việt Nam. Ông Sitkoff tin tưởng Việt Nam sẽ tiếp tục thu hút đầu tư, bao gồm đầu tư dịch chuyển khỏi Trung Quốc. Mục tiêu của AmCham ở thời điểm này là đảm bảo rằng các chính sách chống dịch của Việt Nam “gây gián đoạn ít nhất có thể đối với hoạt động kinh doanh” trong bối cảnh các công ty đang tìm cách giao hàng trơn tru trước mùa mua sắm cuối năm. (Bloomberg, 07/9)

     Ngày 9/9/2021, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 105/NQ-CP về hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh trong bối cảnh dịch Covid-19. Mục tiêu của Nghị quyết là tập trung khôi phục, phát triển hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh gắn với bảo đảm an toàn phòng, chống dịch Covid-19; hỗ trợ, tháo gỡ kịp thời các khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn cản trở hoạt động sản xuất, kinh doanh, giảm thiểu tối đa số doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh tạm ngừng hoạt động, giải thể, phá sản do tác động bởi dịch Covid-19. Nghị quyết đặt mục tiêu đến hết năm 2021 có ít nhất khoảng 1 triệu lượt đơn vị được hưởng chính sách tín dụng, được gia hạn nộp thuế, miễn giảm thuế phí, tiền thuê đất, giảm tiền điện, nước, chính sách hỗ trợ người lao động. (VnEconomy, 10/9).

     Tổng giám đốc Ngân hàng HSBC Việt Nam Tim Evans đánh giá tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2021 nằm trong ngưỡng 5-5,5%, phụ thuộc vào tiến độ và mức hiệu quả của chương trình tiêm vaccine, việc mở cửa lại nền kinh tế cùng với khả năng phục hồi và khởi động lại các thị trường xuất khẩu lớn trong bối cảnh nhiều thách thức do biến chủng Delta. Khi đợt dịch lắng xuống, hoạt động tiêu dùng sẽ khôi phục mạnh mẽ, các khó khăn của chuỗi cung ứng cũng sẽ sớm được giải quyết, đơn hàng sẽ lại đổ về và FDI cũng phục hồi do Việt Nam vẫn là điểm đến hấp dẫn các nhà đầu tư trong trung hạn. Trong trường hợp khác, nếu chương trình tiêm vaccine triển khai không đủ nhanh trong khi giãn cách còn kéo dài, nền kinh tế sẽ chịu thêm nhiều tác động nặng nề và thêm áp lực lên chuỗi cung ứng, thì GDP sẽ có khả năng chỉ tăng trưởng ở mức 3,5-4% (VnExpress, 13/9).

C. BÀI PHÂN TÍCH/TIN CHUYÊN SÂU

Cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung có thể mở rộng sang mặt trận mới (The Oriental Daily, 12/9)

Theo nhật báo The Oriental Daily (Đông Phương) của Malaysia, để ứng phó với biến đổi khí hậu, các quốc gia trên thế giới đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch, cho phép lĩnh vực năng lượng mới tiếp tục tăng trưởng bất chấp “bóng ma” đại dịch COVID-19. Minh chứng là trong đại dịch, doanh số bán xe ô tô chạy bằng điện và sản lượng điện mặt trời vẫn tăng mạnh.

Tuy nhiên, khi năng lượng sạch bùng nổ, nhu cầu tiêu thụ các loại khoáng sản chủ chốt cần thiết cho năng lượng sạch như lithium, nickel, cobalt, mangan, đất hiếm… cũng tăng mạnh, không chỉ đẩy giá các loại khoáng sản này leo thang, mà còn có thể tác động đến các yếu tố địa chính trị.

Trước đó vào năm 2019, Tổ chức Năng lượng tái sinh quốc tế (IRENA) đưa ra báo cáo “Thế giới mới: Nhân tố địa chính trị trong chuyển đổi năng lượng”, trong đó cho rằng lĩnh vực năng lượng toàn cầu đang trong giai đoạn chuyển đổi. Nguồn gốc năng lượng bắt đầu chuyển đổi dần dần từ việc lệ thuộc vào năng lượng hoá thạch như than đá, dầu mỏ kể từ khi bắt đầu Cách mạng Công nghiệp tới nay sang sử dụng năng lượng sạch, có thể tái sinh như năng lượng gió, năng lượng mặt trời, năng lượng nước…

Điều này không chỉ tạo ra sự thay đổi về nguồn cung năng lượng toàn cầu, mà còn tác động tới quá trình bố trí quyền lực quốc tế, dẫn tới biến đổi về cục diện địa chính trị. Từ đó, chuyển đổi năng lượng trở thành vấn đề an ninh quốc gia và bố trí chiến lược của các nước. Ví dụ, khi tầm quan trọng của nhiên liệu hóa thạch giảm xuống, vai trò chiến lược của các khu vực có tài nguyên dầu khí phong phú như Trung Đông hoặc những tuyến hàng hải vận chuyển tài nguyên dầu khí như Eo biển Malacca cũng dần giảm xuống.

Tuy nhiên, nguồn cung trên toàn cầu về các loại khoáng sản này lại không thể theo kịp sự gia tăng của nhu cầu. Trong Báo cáo “Vai trò của các loại khoáng sản chủ chốt trong chuyển đổi năng lượng sạch” gần đây, Cơ quan Năng lượng quốc tế (IAE) nhận định trong quá trình chuyển đổi năng lượng sạch toàn cầu, nếu không thể ứng phó hiệu quả với những rủi ro về cung-cầu của các loại khoáng sản chủ chốt thì không chỉ các mục tiêu trung hoà carbon theo Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu bị ảnh hưởng, mà thậm chí còn có thể gây ra các xung đột địa chính trị mới. Báo cáo chỉ ra, nhằm thực hiện mục tiêu của Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu là kiểm soát sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu ở mức dưới 2 độ C, tổng nhu cầu của các nước trên thế giới đối với các loại khoáng sản chủ chốt cho việc phát triển năng lượng sạch tới năm 2040 sẽ tăng ít nhất 4 lần.

Bên cạnh đó, vấn đề cung-cầu nêu trên còn do mức độ tập trung của chuỗi cung ứng các loại khoáng sản cần thiết cho việc phát triển năng lượng sạch là quá cao, khiến các loại khoáng sản có thể trở thành tâm điểm tranh giành giữa các quốc gia, giống như dầu khí trước đây. Theo Báo cáo của IEA, phân bố địa lý của các loại khoáng sản chủ chốt cho phát triển năng lượng sạch còn tập trung cao hơn cả dầu khí.

Thống kê cho thấy ba nước sản xuất dầu mỏ hàng đầu thế giới là Mỹ, Saudi Arabia và Nga chỉ chiếm 43% tổng sản lượng dầu mỏ toàn cầu, ba nước sản xuất khí thiên nhiên lớn nhất toàn cầu là Mỹ, Nga và Iran chỉ chiếm 46% tổng sản lượng toàn cầu, tất cả đều chưa quá 50%. Tuy nhiên, trên phương diện khoáng sản thiết yếu như lithium, cobalt và đất hiếm, ba nước đứng đầu thế giới lần lượt chiếm tới 80%, 90% và 85%. Trong đó, sản lượng ở một số nước còn chiếm hơn 50% toàn cầu như vào năm 2019, sản lượng cobalt của Congo và đất hiếm của Trung Quốc lần lượt chiếm 70% và 60% thế giới.

Xu thế tập trung không chỉ diễn ra ở lĩnh vực khai thác mà còn cả ở lĩnh vực tinh luyện như trên phương diện tinh luyện lithium và đất hiếm, sản lượng của ba nước hàng đầu thế giới chiếm 95% tổng sản lượng toàn cầu. Trong đó, Trung Quốc đóng vai trò chủ đạo đối với nhiều khoáng sản thiết yếu. Trung Quốc chiếm gần 90% sản lượng đất hiếm tinh luyện, trên 50% sản lượng lithium và 35% sản lượng nickel toàn cầu. Đồng thời, Trung Quốc cũng đầu tư lớn và bố trí sớm đối với các lĩnh vực liên quan tới các loại khoáng sản chủ chốt ở Australia, Congo, Indonesia…

Theo bài viết, những gì đang diễn ra có thể khiến Mỹ dần cảm thấy nguy cơ với Trung Quốc trong lĩnh vực khoáng sản phục vụ cho phát triển năng lượng sạch. Những năm gần đây, Washington và đồng minh đã tích cực thiết lập chuỗi cung ứng đất hiếm để đối phó với vị thế thống trị của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng khoáng sản chủ chốt toàn cầu.

Do đó, tranh giành địa chính trị để chiếm lĩnh các khoáng sản chủ chốt có thể sẽ trở thành một mặt trận, một chiến trường mới trong tương lai trong cuộc cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc, vốn đã rất quyết liệt trong các lĩnh vực thương mại, khoa học-công nghệ... trong thời gian gần đây./.

 

Liên kết Liên kết