Truy cập nội dung luôn

Nghiệp vụ ngoại giao Nghiệp vụ ngoại giao

Tổng hợp kết quả Hội nghị Bộ trưởng ASEAN 53 và các Hội nghị liên quan

Từ ngày 9-10/9, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN 53 (AMM) và các Hội nghị liên quan như Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao các nước tham gia Cấp cao Đông Á (EAS) lần thứ 10, Hội nghị Bộ trưởng ASEAN +3 (Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc) lần thứ 21,… đã diễn ra theo hình thức trực tuyến. Tại Hội nghị, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN và các nước đối tác đã thảo luận về các biện pháp kiểm soát và quản lý dịch Covid-19, duy trì chuỗi cung ứng trong khu vực, đặc biệt là về vật tư và thiết bị y tế. Cuộc họp đã nhất trí xúc tiến hợp tác để khôi phục nền kinh tế sau Covid-19. Trong bối cảnh tình hình bất ổn và cạnh tranh giữa các siêu cường ngày càng rõ rệt, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN bày tỏ cam kết giải quyết các vấn đề một cách bền vững, trong đó nhấn mạnh việc sử dụng cấu trúc trong khu vực lấy ASEAN làm trung tâm, cụ thể Tầm nhìn của ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AOIP) để thúc đẩy hợp tác cùng có lợi, củng cố lòng tin, giảm bớt đối đầu và thúc đẩy tương tác giữa các cường quốc. Cuộc họp cũng thảo luận về tình hình Biển Đông, tình hình bang Rakhine, di cư bất thường ở Ấn Độ Dương và tình hình ở bán đảo Triều Tiên, đại dịch Covid-19...

Khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 53 (AMM 53). Nguồn: baodantoc.vn

Trước đó, tại Hội nghị EAS, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo thúc giục các nước ASEAN "xem xét lại các mối làm ăn với công ty nhà nước Trung Quốc đang bắt nạt các nước ven biển ASEAN". Ngoại trưởng Vương Nghị nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác khu vực, kêu gọi Mỹ tuân thủ chủ nghĩa đa phương, xử lý đúng đắn quan hệ với Trung Quốc; khẳng định, bất kỳ hành động nào của Mỹ nhằm chèn ép các nước để duy trì vị trí bá quyền của mình chắc chắn sẽ thất bại trong một thế giới mà tất cả các nước đều có mối liên hệ ràng buộc với nhau.

Các nhà quan sát nhận định, những chỉ trích mạnh mẽ của Ngoại trưởng Trung Quốc nhằm vào Mỹ tại cuộc họp với các nước ASEAN chính là sự đáp trả trực diện trước những hành động khiêu khích của Mỹ ở Biển Đông thời gian gần đây. Các cuộc trao đổi cấp cao thường xuyên giữa Trung Quốc và các nước thành viên ASEAN là dấu hiệu cho thấy Trung Quốc ngày càng coi trọng vị thế và phát triển quan hệ với ASEAN. Trung Quốc và ASEAN đã thành công trong việc quản lý bất đồng, đạt kết quả tích cực trong việc ngăn ngừa và kiểm soát dịch bệnh cũng như khôi phục kinh tế. Những thành tựu đó giúp các nước miễn nhiễm với những tiếng ồn từ bên ngoài.

Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Motegi cho biết, Nhật Bản quan ngại sâu sắc về tình trạng tiếp diễn các nỗ lực đơn phương nhằm thay đổi hiện trạng ở Biển Hoa Đông và Biển Đông; yêu cầu các bên hành động mang tính xây dựng để cải thiện tình hình; nhấn mạnh các quyền chính đáng theo luật pháp quốc tế theo UNCLOS, bao gồm quyền tự do hàng hải và hàng không, cần được tôn trọng; Nhật Bản ủng hộ lập trường dựa trên UNLCOS của các nước ASEAN; nhấn mạnh rằng Bộ quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) không được làm phương hại đến quyền của các nước thứ ba và phải tuân thủ UNCLOS. Trước đó, Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia Retno Marsudi cho biết các nước ASEAN không muốn bị rơi vào tình trạng đối đầu nước lớn; khẳng định giữ gìn hòa bình và ổn định ở Biển Đông chỉ đạt được trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Về đại dịch Covid-19, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Thái Lan Don Pramudwinai đã đề nghị ASEAN thành lập "Trung tâm phục hồi SMEs ASEAN" nhằm tạo cơ chế hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn và thu hồi vốn từ Covid-19. Thái Lan đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường an ninh con người dựa trên hai yếu tố quan trọng là áp dụng công nghệ kỹ thuật số và định hướng phát triển bền vững.

Về phía Trung Quốc, Ngoại trưởng Vương Nghị nhấn mạnh, nhiệm vụ cấp bách, thực tiễn nhất của Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á lần này là đoàn kết chống Covid-19, thúc đẩy khôi phục hợp tác kinh tế, giữ gìn cục diện lớn hòa bình, phát triển trong khu vực.

Bộ trưởng Nhật Bản Motegi cho biết, Nhật Bản hoan nghênh việc thành lập và quyết định đóng góp 01 triệu USD cho "Quỹ ASEAN ứng phó Covid-19" và mong muốn thành lập cơ chế phân phối vắc xin công bằng cho mỗi quốc gia (COVAX). Nhật Bản hoàn toàn ủng hộ việc thành lập Trung tâm Kiểm soát bệnh truyền nhiễm ASEAN. Bên cạnh cung cấp vật tư và thiết bị y tế thông qua các tổ chức quốc tế và hỗ trợ song phương, Nhật Bản cũng hỗ trợ các nước ASEAN thông qua các khoản vay hỗ trợ khẩn cấp bằng đồng Yên để phục hồi kinh tế khu vực và thông qua "Sáng kiến Đầu tư ra nước ngoài và Khoản vay cho ASEAN".

Trong khi đó, Ngoại trưởng Hàn Quốc Kang Kyong các nước ASEAN+3 đã khởi động hệ thống phối hợp đa phương và đối phó một cách hiệu quả. Trong cuộc khủng hoảng Covid-19 lần này, Ngoại trưởng Kang đề xuất các nước phối hợp và hợp tác dựa trên kinh nghiệm hợp tác trong quá khứ. Ngoại trưởng Hàn Quốc cho biết Hàn Quốc đang xúc tiến thành lập cơ chế "Đối thoại y tế Hàn - ASEAN", ủng hộ các nước đẩy mạnh hệ thống cảnh báo sớm trong khu vực về y tế.

Về các vấn đề khu vực và quốc tế, Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia Retno kêu gọi các nước thành viên sớm xử lý vấn đề nhóm thiểu số Hồi giáo Rohingya của Myanmar.Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Malaysia Hishammuddin Hussein cho rằng xung đột kéo dài ở bang Rakhine đe dọa an ninh và ổn định ASEAN, tuyên bố tiếp tục theo dõi sát hoạt động bất thường của người tị nạn Rohingya từ Rakhine và Cox's Baza (Bangladesh) qua tuyến đường bộ và biển.

Bộ trưởng Motegi cho rằng cộng đồng quốc tế lo ngại về tốc độ phát triển tên lửa và hạt nhân của Triều Tiên, nhấn mạnh điều quan trọng là phải thực hiện đầy đủ các Nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, đề nghị các nước tiếp tục hợp tác để sớm giải quyết vấn đề bắt cóc. Bộ trưởng Ngoại giao Motegi cũng nói đến "Triển vọng ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AOIP)" của ASEAN và "Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở" cho rằng quan điểm về khu vực của Nhật Bản dựa trên nhiều điểm cơ bản như cởi mở, minh bạch và pháp quyền. Nhật Bản chia sẻ cùng ASEAN về các giá trị và tái cam kết hỗ trợ đầy đủ AOIP. Ngoài ra, Bộ trưởng Ngọa giao Motegi cũng tỏ quan ngại sâu sắc về tình hình gần đây ở Hồng Công, bao gồm việc ban hành Luật An ninh Quốc gia và những diễn biến tình hình sau đó.

Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Hàn Quốc cho rằng phải sớm nối lại đối thoại giữa Hàn Quốc, Triều Tiên và Mỹ để đạt được tiến triển trong việc phi hạt nhân hóa một cách toàn diện, thiết lập hoà bình vĩnh viễn trên bán đảo Triều Tiên. Hàn Quốc vẫn giữ vững quyết tâm giải quyết vấn đề thông qua đối thoại, do đó, Hàn Quốc kỳ vọng vào sự ủng hộ bền vững của ASEAN nhằm đạt được tiến triển trong hòa bình và hợp tác liên Triều. Bộ trưởng Ngoại giao Kang cũng cho biết trong một năm qua, mặc dù lộ trình hòa bình bán đảo Triều Tiên đang gặp khó khăn, nhưng các bên cần tiếp tục nỗ lực để phi hạt nhân hóa một cách toàn diện, thiết lập hòa bình vĩnh viễn cho bán đảo dựa trên tầm nhìn và phương hướng chiến lược mà lãnh đạo Hàn - Triều - Mỹ đề ra trong Tuyên bố Bàn Môn Điếm ngày 27/4/2018, Tuyên bố chung Bình Nhưỡng 19/9/2018 và Tuyên bố chung Mỹ - Triều 12/6/2018 tại Singapore. Ngoại trưởng Hàn Quốc đề nghị EAS và cộng đồng quốc tế tiếp tục ủng hộ nỗ lực của Chính phủ Hàn Quốc, nhằm thực thi các hạng mục nhất trí, sớm khôi phục lại đối thoại.

Ngoài ra, tại cuộc họp Hội đồng Điều phối đặc biệt của ASEAN về Phát triển Tiểu vùng để thảo luận về vai trò của ASEAN trong hỗ trợ phát triển ở tiểu vùng, Ngoại trưởng Thái Lan nhấn mạnh những mục tiêu then chốt của hội nhập khu vực bao gồm thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các quốc gia, tập trung phát triển nguồn nhân lực theo hướng bền vững giúp thúc đẩy kết nối khu vực.

Bình luận về Hội nghị, báo Asahi cho trong bối cảnh đối đầu Trung - Mỹ đang ngày càng gia tăng, ASEAN được cho là đang đứng trong thế khó về ứng xử với 2 cường quốc trên đồng thời đặt Việt Nam, quốc gia có chủ trương cứng rắn nhất trong căng thẳng tại Biển Đông với Trung Quốc, vào thế khó. Nếu căng thẳng tại Biển Đông tiếp tục gia tăng, ASEAN sẽ phải chịu nhiều ảnh hưởng trên các mặt ngoại giao, an ninh, kinh tế. Theo thông tin từ một kênh ngoại giao, Việt Nam một mặt duy trì quan hệ thân thiết với Mỹ, nhưng cũng luôn giữ cân bằng trong quan hệ với Trung Quốc.

Báo Nikkei nhận định Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN khai mạc vào ngày 9/9 có 18 nước tham dự bao gồm ASEAN, Nhật, Trung, Mỹ, Nga, Hàn Quốc, Ấn Độ, New Zealand. Các cuộc họp cấp cao trong khuôn khổ hội nghị dự kiến sẽ tập trung vào đối đầu Trung - Mỹ tại Biển Đông. Kể từ khi Mỹ khẳng định tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc tại Biển Đông là hoàn toàn vi phạm luật pháp vào tháng 7/2020, đây là lần đầu tiên Mỹ - Trung trao đổi ý kiến xoay quanh vấn đề Biển Đông.

Trung Quốc đã có sự chuẩn bị kỹ càng cho Hội nghị này với các động thái vận động sự ủng hộ của Indonesia, Malaysia, Singapore, Myanmar trước đó thông qua các cam kết về hợp tác kinh tế, hỗ trợ vắc xin. Cả 4 quốc gia này đều ít có đối đầu với Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông, nếu tính cả Lào và Campuchia vốn là hai quốc gia thân Trung Quốc thì số quốc gia ủng hộ Trung Quốc hiện đạt quá bán trong ASEAN.

Mỹ cũng tăng cường can dự trong vấn đề Biển Đông thông qua phê phán Trung Quốc tại Biển Đông, áp dụng chế tài với các doanh nghiệp san lấp của Trung Quốc tại Biển Đông, cử tàu sân bay vào Biển Đông. Các quốc gia ASEAN, ngoài Việt Nam, hiện đều thận trọng trong việc đưa ra các phê phán và đối đầu với Trung Quốc.

Báo chí Trung Quốc bình luận, quan hệ Trung Quốc - ASEAN có sức sống mạnh mẽ nhất, nội hàm phong phú nhất trong số quan hệ đối tác đối thoại của ASEAN. Bất chấp ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19, hợp tác kinh tế, thương mại Trung Quốc - ASEAN vẫn duy trì tăng trưởng, kim ngạch thương mại song phương 8 tháng đầu năm 2020 đạt 2.930 tỷ NDT, tăng 7% so với cùng kỳ, đầu tư trực tiếp trong lĩnh vực phi tài chính từ Trung Quốc vào các nước ASEAN nửa đầu năm 2020 tăng 53,1% so với cùng kỳ; đáng chú ý, ASEAN đã lần đầu tiên vượt qua châu Âu, trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc. Hợp tác "Vành đai, Con đường" đạt kết quả nổi bật, nhiều dự án lớn như đường sắt Trung - Lào, đường sắt cao tốc Jakarta - Bandung, đường cao tốc Phnompenh - Cảng Xihanouk được thúc đẩy ổn định./.

Sở Ngoại vụ tổng hợp tin các báo


Tin liên quan
Vị trí ASEAN trong cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc    20/10/2020
Hội thảo trực tuyến “Trái cây và Lương thực”: Cơ hội giao thương mới cho Việt Nam và Ấn Độ    20/10/2020
Tân Thủ tướng Nhật Bản chọn Việt Nam là quốc gia đầu tiên đến thăm sau nhậm chức    20/10/2020
Tăng trưởng GDP của Việt Nam sắp vượt Philippines    19/10/2020
Nhật Bản lựa chọn chính sách: Chủ nghĩa đa phương có nguyên tắc    19/10/2020
IMF đưa ra triển vọng về kinh tế thế giới năm 2020 - 2021    19/10/2020
Bộ tứ các cường quốc hạng trung có thể định hình một khuôn khổ an ninh mới    19/10/2020
SẢN PHẨM OCOP: “Số hóa” để được bảo vệ và mở rộng thương mại    15/10/2020
Tọa đàm giữa Đoàn các Đại sứ, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại các nước với các tỉnh, thành phía Nam    15/10/2020
Chính phủ Ấn Độ hỗ trợ 04 tỉnh khu vực ĐBSCL khắc phục thiệt hại từ đợt hạn mặn năm 2019-2020    15/10/2020

Liên kết Liên kết