Truy cập nội dung luôn

Nghiệp vụ ngoại giao Nghiệp vụ ngoại giao

Ủy hội sông Mê Kông sẽ tăng cường quản lý nguồn nước sông Mê Kông

Vài tuần gần đây đã xuất hiện những diễn biến mới trong bối cảnh căng thẳng gia tăng về sông Mê Kông và nguồn nước. Thái Lan đã tuyên bố đang xem xét lại quyết định mua điện từ dự án Sanakham, một đập thủy điện lớn trên dòng chính sông Mê Kông tại Lào. Trung Quốc tuyên bố bắt đầu chia sẻ dữ liệu thủy văn quanh năm đoạn thượng nguồn sông Mê Kông, một động thái phục vụ quan hệ công chúng, sau nhiều năm bị chỉ trích về các quyết định đơn phương trong vấn đề nước và những nghiên cứu mới đây phê bình các chính sách quản lý nguồn nước gây tranh cãi của Trung Quốc. Ủy hội sông Mê Kông đã công bố kế hoạch mới về quản lý nguồn nước sông Mê Kông, dù vẫn còn phải đợi xem liệu chương trình nghị sự này có ý nghĩa như thế nào đối với các hệ sinh thái và các cộng đồng đang đấu tranh ở lưu vực con sông.

Tình trạng hạn hán nghiêm trọng tại hồ chứa Mae Chang ở miền Bắc Thái Lan. Ảnh: wsj.com

Sông Mê Kông đã ở ngưỡng cửa của các cuộc khủng hoảng sinh thái từ nhiều năm nay, với những hậu quả to lớn đối với nguồn cung thực phẩm, sinh kế và gần như toàn bộ các phương diện của cuộc sống của hơn 60 triệu người dựa vào con sông. Hồ Tonle Sap, nguồn thủy sản nội địa lớn nhất thế giới, gần như sụp đổ chủ yếu vì mực nước sông thấp. Năm 2020, Mê Kông cũng trở thành vấn đề chính sách đối ngoại nổi bật khi Mỹ tìm cách hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc và việc Trung Quốc đôi khi sử dụng một cách thù địch quyền lực mềm tại Đông Nam Á.

Cuối tháng 11/2020, Cơ quan Quốc gia Quản lý Tài nguyên nước của Thái Lan đã tuyên bố có thể rút lại sự ủng hộ đối với dự án Sanakham do một công ty nhà nước Trung Quốc xây dựng, do thiếu thông tin về tác động của dự án. Ông Somkiat Prajamwong, Tổng thư ký của Cơ quan này đã phát biểu là "Thái Lan không đồng ý dự án này". Thái Lan và tập đoàn nhà nước EGAT từ lâu đóng vai trò chủ chốt trong kế hoạch của chính phủ Lào trở thành "bình điện Đông Nam Á". Các báo cáo đánh giá tác động của dự án bị coi là sao chép từ dự án Pak Lay, cách Sanakham 50 km về phía thượng nguồn; bản thân báo cáo về dự án Pak Lay cũng bị cho là sao chép từ dự án Pak Beng cách đó 180km. Dự án Sanakham đã bị chỉ trích rộng rãi bởi các chuyên gia môi trường và các tổ chức xã hội dân sự. Tuyên bố xem xét lại của Thái Lan cho thấy có thể có không gian cho việc đảo ngược lập trường của nước này trong việc mua điện từ thủy điện. Những phản đối xây đập thủy điện lưu ý rằng có nhiều lựa chọn rẻ hơn, tác động ít hơn và bền vững hơn so với các đập thủy điện lớn. Riêng đầu năm 2019, Việt Nam đã thêm được 4.400MW công suất điện mặt trời, theo tổ chức Cứu sông Mê Kông.

Tuyên bố từ Hội nghị thượng đỉnh Ủy hội sông Mê Kông mới đây cho biết tổ chức này sẽ chuyển trọng tâm từ chia sẻ kiến thức sang hợp tác toàn diện về quản lý và phát triển tài nguyên nước, bao gồm chiến lược quản lý môi trường đầu tiên tại hạ nguồn sông Mê Kông. Ủy hội sông Mê Kông cũng sẽ phát động các chương trình quản lý phù sa toàn châu thổ và đánh giá hiệu quả sinh thái - những lợi ích mà người dân có được từ hệ sinh thái của con sông. Tuy nhiên, nhiều ý kiến từ các cộng đồng dọc theo con sông và các nhà môi trường cho rằng kế hoạch của Ủy hội sông Mê Kông sẽ không đóng góp đáng kể trong việc chống lại các thảm họa sinh thái. Tổ chức WWF Fresh Water Lead tuyên bố người dân các nước hạ nguồn Mê Kông không trông đợi MRC có thêm các nghiên cứu, đánh giá; họ cần các hành động khẩn cấp để tăng cường sức mạnh của dòng sông, nền tảng của xã hội và kinh tế của các nước này. Mặc dù những lời hứa của Ủy hội sông Mê Kông có thể chưa đáp ứng được mong đợi, song Phó Thủ tướng Thái Lan Prawit Wongsuwon có vẻ đã bắn tín hiệu rằng Thái Lan mong muốn cân bằng quyền lực của Trung Quốc trong vấn đề nguồn nước Mê Kông với tuyên bố: Bất kỳ các cuộc thảo luận nào cũng cần được tiến hành trên nguyên tắc "Một Mê Kông, một tinh thần" để cân bằng giữa người dân, tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường. Chúng tôi sẽ không để ai rớt lại phía sau.

Ngày 1/12, Trung Quốc tuyên bố khai trương nền tảng chia sẻ dữ liệu thủy văn quanh năm với 5 nước hạ nguồn Mê Kông, hỗ trợ công tác dự báo mực nước, hạn hán và lũ lụt. Trung Quốc bắt đầu việc chia sẻ này từ năm 2003, song chỉ trong mùa mưa từ tháng 10 đến tháng 6. Bắc Kinh coi thay đổi này là sự chuyển biến to lớn trong hợp tác của mình. Hồi đầu năm, khi Trung Quốc hứa chia sẻ dữ liệu quanh năm, Ủy hội sông Mê Kông đã đề nghị Bắc Kinh tận dụng các cơ chế sẵn có, với nền tảng MRC đã thiết lập theo Hiệp định Mê Kông năm 1995. Động thái mới của Trung Quốc diễn ra sau một nghiên cứu hồi tháng 4/2020 đánh giá 11 con đập của Trung Quốc đã giữ hầu như toàn bộ nước sông Mê Kông trong đợt hạn hán kỷ lục năm 2019. Bắc Kinh đã bác bỏ nghiên cứu này, đồng thời cáo buộc Washington can thiệp vào vấn đề quản trị nguồn nước Mê Kông, phá hoại hợp tác tiểu vùng, khẳng định Trung Quốc sẽ hợp tác với các nước Mê Kông để tăng cường lòng tin chiến lược, theo đuổi hợp tác cùng thắng tại khu vực. Mỹ mới đây cũng công bố thiết lập quan hệ Đối tác Mỹ - Mê Kông, góp phần tăng cường "ổn định, hòa bình, thịnh vượng và phát triển bền vững của tiểu vùng Mê Kông", và có dự án riêng của mình là Sáng kiến dữ liệu nước sông Mê Kông.

Đối với bản thân những cộng đồng Mê Kông, nhiều nhà quan sát cho rằng tương lai của con sông phụ thuộc vào việc các nhà lãnh đạo khu vực có lắng nghe những luận chứng khoa học và tiếng nói của chuyên gia khu vực hay không. Tổ chức WWF khẳng định mô hình hiện nay về chia sẻ nguồn tài nguyên của sông Mê Kông còn xa mới đạt đến sự bền vững, và cần hành động khẩn cấp để xác định tương lai mới cho con sông, điều mà sẽ củng cố chứ không phải là làm xói mòn sự phát triển bền vững của khu vực./.

 

Sở Ngoại vụ tổng hợp tin các báo

 


Tin liên quan
Một tuyến vận tải hàng hóa mới từ Việt Nam đến bờ đông Hoa Kỳ    23/03/2021
World Bank công bố dự báo về kinh tế Việt Nam năm 2021    23/03/2021
Cập nhật tình hình dịch Covid-19 trên toàn thế giới đến ngày 22/3/2021    23/03/2021
Danh mục Dự án kêu gọi viện trợ PCPNN trên địa bàn tỉnh Tiền Giang giai đoạn từ năm 2020 đến hết năm 2025    23/03/2021
Trung Quốc cần cải thiện sức mạnh mềm để tạo niềm tin trong quan hệ với các nước ASEAN    22/03/2021
Cập nhật tình hình dịch Covid-19 trên toàn thế giới đến ngày 19/3/2021    22/03/2021
Cập nhật tình hình dịch Covid-19 trên toàn thế giới đến ngày 18/3/2021    19/03/2021
Cập nhật tình hình dịch Covid-19 trên toàn thế giới đến ngày 17/3/2021    19/03/2021
Cập nhật tình hình dịch Covid-19 trên toàn thế giới đến ngày 16/3/2021    19/03/2021
Xuất khẩu thép của Việt Nam tăng mạnh trong tháng 2/2021    19/03/2021

Liên kết Liên kết