Truy cập nội dung luôn

Hợp tác thương mại Hợp tác thương mại

Vị trí ASEAN trong cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc

Cuộc cạnh tranh khốc liệt giữa Trung Quốc và Mỹ trong lĩnh vực địa chính trị vẫn đang không ngừng mở rộng. Nếu coi cạnh tranh Trung - Mỹ là thi đấu đường dài thì hiện nay khi cuộc đua mới chính thức bắt đầu, chiến trường đã ở ngay ở Đông Nam Á. Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị thăm chính thức Campuchia, Malaysia, Lào và Thái Lan từ ngày 11 - 15/10, trong khi Mỹ và các đồng minh tập trung vào Indonesia, Việt Nam, Thái Lan và các nước lưu vực sông Mê Công. Các nước Đông Nam Á đang đứng trước thách thức mạnh mẽ của việc "chọn bên", cuộc chiến giữa Trung Quốc và Mỹ bắt đầu bùng cháy ngay trước "cửa nhà" của Trung Quốc.

Trong chuyến thăm của Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tới Thái Lan mới đây, Trung Quốc đã ký hợp đồng xây dựng tuyến đường sắt dài khoảng 252 km với Thái Lan. Tuyến đường sắt nối thủ đô Bangkok của Thái Lan với thành phố Nakhon Ratchasima (Nakhon Ratchasima) ở phía đông bắc, được coi là một phần quan trọng của tuyến đường sắt cao tốc Côn Minh-Singapore trong Kế hoạch đường sắt xuyên Á của Trung Quốc. Kế hoạch đường sắt xuyên Á nhằm chia ba tuyến từ Singapore, Malaysia và Thái Lan qua Campuchia, Việt Nam, Lào và Myanmar để kết nối mạng lưới giao thông đường sắt giữa Trung Quốc và ASEAN, đồng thời thực hiện kết nối cơ sở hạ tầng trong khuôn khổ Sáng kiến "Vành đai,  Con đường". Tuy nhiên, trong quá trình thúc đẩy xây dựng mạng lưới đường sắt ở Đông Nam Á, Trung Quốc đã gặp phải một đối thủ mạnh là Nhật Bản. Trung Quốc và Nhật Bản đã cạnh tranh gay gắt về công nghệ, vốn và ảnh hưởng trong khu vực.

Tháng trước, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Ngụy Phụng Hòa cũng đã thăm 4 nước Đông Nam Á chỉ trong 5 ngày. Một số chuyên gia cho rằng Trung Quốc lo ngại các nước Đông Nam Á sẽ chịu ảnh hưởng từ Mỹ và tham gia liên minh chống Trung Quốc do vấn đề Biển Đông. Vì vậy, các động thái gần đây của Trung Quốc là nhằm ngăn chặn ảnh hưởng của Mỹ. Trung Quốc và Mỹ còn liên tục tranh giành ảnh hưởng trong lĩnh vực kinh tế. Ngày 12/10, Campuchia và Trung Quốc đã ký một hiệp định thương mại tự do, có những bước tiến lớn hơn trong việc giảm thuế quan và hướng tới mức thuế bằng 0.

Tuy nhiên, Mỹ và các đồng minh cũng đang tăng cường đầu tư vào Đông Nam Á và cạnh tranh với Trung Quốc. Đại sứ Mỹ tại Campuchia Patrick Murphy cho biết, trong đại dịch COVID-19, chính phủ Mỹ đã cung cấp 11 triệu USD để giúp Campuchia chống dịch. Tháng trước, Mỹ đã thiết lập quan hệ đối tác Mê Công-Mỹ. Bằng cách cung cấp hỗ trợ cho các dự án khác nhau, Mỹ đã cung cấp 58 triệu USD trợ giúp các nước Mê Công trong năm nay, khiến Mỹ có ảnh hưởng lớn hơn ở Campuchia, Lào, Myanmar, Thái Lan và Việt Nam.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh chủ trì họp báo quốc tế sau Hội nghị AMM-53. Ảnh: tinnhanhchungkhoan.vn

Mỹ đặc biệt coi trọng quan hệ với Việt Nam, vì quan hệ Việt - Trung có những nhạy cảm do vấn đề Biển Đông. Ngày 1/10, Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ về kiểm soát vũ khí Marshall Billingslea đã gặp các quan chức Việt Nam và tham gia một cuộc họp bàn về mối đe dọa của Trung Quốc, đề cập đến vấn đề mở rộng hàng hải, bao gồm cả việc Trung Quốc không ngừng mở rộng kho vũ khí hạt nhân. Thông thường, Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ về kiểm soát vũ khí rất hiếm khi đề cập vấn đề phi hạt nhân hóa với những nước nhỏ hơn. Động thái này cho thấy, Mỹ đang mong muốn lôi kéo Nhật Bản, Hàn Quốc và Việt Nam cùng tham gia kiềm chế Trung Quốc.

Các đồng minh của Mỹ cũng không ngừng gia tăng ảnh hưởng lên Đông Nam Á. Thủ tướng mới đắc cử của Nhật Bản Yoshihide Suga dự kiến ​​thăm Indonesia và Việt Nam trong tháng này. Theo các nhà phân tích, Nhật Bản muốn hỗ trợ các lợi ích địa chính trị của Mỹ, bao gồm cùng với các nước nhỏ chống lại Trung Quốc. Indonesia có dân số 267 triệu người, Việt Nam là Chủ tịch ASEAN trong năm 2020, vì vậy, Nhật Bản coi hai nước là "hai nhà lãnh đạo của ASEAN".

Australia cũng đang chuẩn bị rót hàng trăm triệu đô la nhằm giúp các nước Đông Nam Á thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Kế hoạch đầu tư sẽ tập trung vào các quốc gia dọc theo 4.900 km sông Mê Công, bao gồm Campuchia, Lào và Việt Nam. Mong muốn mở rộng ảnh hưởng của Australia tại Đông Nam Á tất nhiên là do yêu cầu từ Mỹ. Tháng 3 năm nay, Đại sứ Mỹ tại Australia Arthur Culvahouse đã kêu gọi chính phủ Australia mở rộng "Kế hoạch tăng cường chiến lược Thái Bình Dương" sang Đông Nam Á; cảnh báo về ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc trong khu vực; đồng thời bày tỏ, Australia đang "đi đầu trong cuộc cạnh tranh chiến lược lớn của thời đại"; khẳng định, Mỹ sẽ thúc đẩy Australia mở rộng kế hoạch Thái Bình Dương sang Đông Nam Á và chuyển tầm nhìn về phía bắc.

Quan hệ địa lý giữa Trung Quốc và ASEAN ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh căng thẳng Trung-Mỹ hiện nay, đặc biệt là hợp tác kinh tế. Trung Quốc 10 năm liền là đối tác thương mại lớn nhất của ASEAN. ASEAN đã vượt qua EU để trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc.

Tuy nhiên, sự can dự tích cực của Mỹ và các đồng minh đã làm cho mối quan hệ ngoại giao và vai trò địa chính trị của các nước Đông Nam Á trở nên phức tạp hơn. Các nước Đông Nam Á thường tránh chọn bên giữa các nước lớn vì mong muốn đầu tư của Trung Quốc và hỗ trợ quân sự của Mỹ khi cần thiết. Tháng 12/2019, Viện Nghiên cứu Đông Nam Á của Singapore Yusof Issa (ISEAS) đã đặt câu hỏi với hơn 1.300 nhà khoa học, doanh nhân, quan chức chính phủ, đại diện đoàn thể xã hội và giới truyền thông trên khắp Đông Nam Á: Nếu phải lựa chọn giữa Mỹ và Trung Quốc, các nước sẽ chọn ai? Kết quả là không tìm ra được câu trả lời.

Tranh chấp Trung-Mỹ và vấn đề Biển Đông đã trở thành tâm điểm chú ý tại Hội nghị cấp cao ASEAN vào tháng trước. Các nước Đông Nam Á đang cố gắng duy trì sự cân bằng mong manh trong cạnh tranh địa chính trị Trung-Mỹ. Thông cáo chung đưa ra tại hội nghị thượng đỉnh đã không đề cập trực tiếp đến áp lực "chọn bên"; ngược lại, Thông cáo bày tỏ mong muốn tổ chức các hội nghị thượng đỉnh đặc biệt với Trung Quốc và Mỹ để tăng cường quan hệ đối tác. Một số học giả nhận định, ASEAN đã được hưởng lợi từ quan hệ với Trung Quốc và Mỹ, vì vậy không muốn từ bỏ quan hệ với cả Trung Quốc và Mỹ.

Tuy nhiên, khi cạnh tranh Trung - Mỹ diễn ra trên mọi lĩnh vực, sẽ ngày càng có ít lựa chọn trung lập cho các nước ASEAN. Một số chuyên gia cho rằng các nước ASEAN chắc chắn không muốn lựa chọn, nhưng đối với một số vấn đề như 5G, khi nền tảng trung gian biến mất, họ có thể không có lựa chọn./.

 

Sở Ngoại vụ tổng hợp tin các báo

 


Tin liên quan
Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 24/11/2020)    27/11/2020
Liệu ông Biden sẽ đưa Mỹ trở lại CPTPP để đối trọng với Trung Quốc khi có RCEP?    27/11/2020
Dự báo nội các mới của Tổng thống Joe Biden    27/11/2020
Báo chí Nhật Bản nhận định về hai nhân tố lớn thúc đẩy kinh tế Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á    27/11/2020
RCEP và CPTPP: Sự tụt hậu của Mỹ trong cuộc chiến thương mại toàn cầu    27/11/2020
Trung Quốc thúc đẩy các giải pháp để tận dụng RCEP và các FTA    27/11/2020
Việt Nam tiếp tục đề cao hợp tác đa phương tại Hội nghị thượng đỉnh G20    27/11/2020
Quan điểm của các nước tại Hội nghị APEC năm 2020    27/11/2020
Khai giảng lớp bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng đối ngoại tại tỉnh Tiền Giang    27/11/2020
Tổng lãnh sự Nhật Bản tại TP.HCM chào xã giao Lãnh đạo UBND tỉnh Tiền Giang    25/11/2020

Video Video

Tất cả videos

Liên kết Liên kết

Thống kê truy cập Thống kê truy cập

  Đang truy cập : 1
  Hôm nay: 179
  Tổng lượt truy cập: 109169