Truy cập nội dung luôn

Nội dung bài viết

ASEAN cân bằng ảnh hưởng của 02 siêu cường Mỹ - Trung
05/04/2022

​Các nước ASEAN lo ngại về tác động phụ có thể xảy ra của sự cạnh tranh Trung-Mỹ, chẳng hạn như vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực của khu vực đang bị xói mòn. Cho đến gần đây, các thể chế lấy ASEAN làm trung tâm đã đóng vai trò là nền tảng chính để thảo luận về sự phát triển kinh tế, chính trị và an ninh của khu vực.

Tuy nhiên, trong vài năm trở lại đây, Washington đang thành lập các liên minh đa phương mới có thể tác động nghiêm trọng đến cấu trúc an ninh và hệ thống kinh tế khu vực. Các hiệp hội mới này có tác động tiêu cực làm lu mờ “vai trò trung tâm của ASEAN”.

Washington không chỉ tăng cường các mối quan hệ đồng minh truyền thống với Thái Lan và Philippines mà còn tích cực mở rộng quan hệ đối tác với Singapore, Malaysia và Indonesia. Một thành phần quan trọng trong chính sách của Washington là chương trình nghị sự dân chủ được đặt làm cơ sở cho sự tập hợp lực lượng của phương Tây chống lại Trung Quốc phi dân chủ. Tuy nhiên, chương trình nghị sự dân chủ khó có thể được coi là một công cụ trong kho vũ khí chung của Washington với các đối tác ASEAN để hình thành một liên minh nhằm kiềm chế Trung Quốc. ASEAN vẫn được đại diện rộng rãi bởi các chế độ phi dân chủ, thường không có khuynh hướng đặt các giá trị dân chủ lên hàng đầu.

Thay vào đó, họ được hướng dẫn bởi các lợi ích chiến lược và nhu cầu đảm bảo an ninh của chính họ. Các nước trong khu vực ASEAN được thúc đẩy để hợp lực với Washington trong vấn đề kiềm chế Trung Quốc, không phải vì họ chia sẻ các giá trị dân chủ, mà vì họ lo ngại về việc tăng cường sức mạnh quân sự và kinh tế của Trung Quốc trong bối cảnh các tranh chấp lãnh thổ chưa được giải quyết và sự quyết đoán của Bắc Kinh đã góp phần làm sâu sắc thêm nỗi sợ hãi và bất mãn của các nước trong khu vực, và đã trở thành những lập luận mạnh mẽ ủng hộ các đánh giá lại chính sách liên quan đến Trung Quốc và tình đoàn kết với Washington.

ASEAN cân bằng ảnh hưởng của 02 siêu cường Mỹ - Trung. Ảnh: The Economist

Hầu hết các quốc gia trong khu vực vẫn không muốn đưa ra lựa chọn giữa Mỹ và Trung Quốc. Họ tìm cách đa dạng hóa các quan hệ đối ngoại và đối tác an ninh, duy trì vị thế trung lập trong cuộc đối đầu Trung-Mỹ và giữ quyền tự chủ chiến lược của mình. Indonesia, Singapore, Việt Nam, Philippines, Malaysia và Thái Lan thuộc nhóm các quốc gia vẫn duy trì sự bình đẳng chiến lược với Mỹ và Trung Quốc. Tuy nhiên, có một nhóm nhỏ các nước nghèo trong khu vực (Myanmar, Campuchia và Lào) phụ thuộc nhiều vào viện trợ kinh tế, đầu tư và các ưu đãi kinh tế khác nhau của Trung Quốc. Các nước này dường như đã đưa ra lựa chọn của mình, trở thành người dẫn dắt các lợi ích của Trung Quốc trong khu vực và tại các địa điểm khác nhau của ASEAN.

Washington, vốn thường xuyên nhấn mạnh rằng họ không buộc các nước trong khu vực phải chọn bên trong cuộc đối đầu Trung-Mỹ, đã bắt đầu công khai gây áp lực lên “những người bạn” của Trung Quốc. Ví dụ, vào ngày 8/12 /2021, Mỹ áp đặt lệnh cấm vận vũ khí và hạn chế xuất khẩu sang Campuchia do ảnh hưởng ngày càng tăng của lực lượng quân sự Trung Quốc tại quốc gia đó.

Về mặt này, khi sự cạnh tranh gia tăng và xung đột giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng sâu sắc, việc duy trì quyền tự chủ chiến lược và khoảng cách bình đẳng với các cường quốc đối lập sẽ trở thành một nhiệm vụ ngày càng khó khăn đối với các nước ASEAN. Đối với các quốc gia vốn vẫn giữ quyền tự chủ chiến lược, nếu buộc phải lựa chọn giữa Mỹ và Trung Quốc, họ rất có thể sẽ thích Washington hơn trong cuộc xung đột với Trung Quốc. Có lẽ ngoại trừ Myanmar, Campuchia và Lào, những nước đã đưa ra lựa chọn chiến lược./.

Sở Ngoại vụ tổng hợp từ các báo

Liên kết Liên kết