Truy cập nội dung luôn

Nội dung bài viết

Bản tin Ngoại giao kinh tế (Thứ Ba, ngày 12/10/2021)
14/10/2021

VỤ TỔNG HỢP KINH TẾ

   -----------

BẢN TIN NGOẠI GIAO KINH TẾ
(Thứ Ba, ngày 12/10/2021)

***

Tin vắn:

  • Hội nghị Bộ trưởng Thương mại G20 tập trung thảo luận vấn đề cải cách WTO.
  • OECD tổ chức Hội nghị Hội đồng cấp Bộ trưởng.
  • Giá năng lượng tăng làm tăng lo ngại về lạm phát tại Mỹ.
  • Phe Cộng hoà nhượng bộ, trần nợ Mỹ tạm thời được nâng.
  • Nga sẽ tăng cường khí đốt cho châu Âu.
  • Tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc dự kiến sẽ chậm lại.
  • Tân Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida cam kết thực hiện “chủ nghĩa tư bản mới”.
  • Việt Nam và Australia tổ chức cuộc họp lần hai Đối tác Kinh tế Australia - Việt Nam .

 

Tin phân tích:

Một số khó khăn, thách thức trong phát triển kinh tế Việt Nam những tháng cuối năm 2021

 

A. KINH TẾ THẾ GIỚI

  • Cải cách Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) nhằm vực dậy chủ nghĩa đa phương sẽ là trọng tâm chương trình nghị sự tại Hội nghị Bộ trưởng Thương mại Nhóm Các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20), dự kiến diễn ra ngày 12/10 tại Sorrento, Italia. Phát biểu trước thềm hội nghị, Ngoại trưởng Italia Luigi Di Maio nêu rõ: “Một hệ thống thương mại đa phương được củng cố, dựa trên các quy tắc, sự minh bạch và không phân biệt đối xử, với WTO làm trung tâm, là điều cần thiết để giảm thiểu tác động lâu dài của đại dịch COVID-19 và đạt được sự phục hồi tốt hơn”. Ông cho biết mục tiêu của Hội nghị Bộ trưởng Thương mại G20 là hướng đến một kết quả tích cực tại Hội nghị Bộ trưởng WTO vào cuối tháng 11 và “tạo động lực chính trị cho việc cải tổ WTO” làm nền tảng cho các vấn đề quan trọng khác. (TTXVN, 11/10)
  • Trong hai ngày 5-6/10, OECD tổ chức Hội nghị Hội đồng cấp Bộ trưởng (MCM)  với chủ đề “Giá trị chung: Xây dựng tương lai xanh và hòa nhập”. Tại Hội nghị, các đại biểu đã thảo luận các giải pháp phục hồi kinh tế toàn cầu sau đại dịch, giải quyết các thách thức hậu đại dịch trong trung và dài hạn, trong đó tập trung vào cuộc khủng hoảng khí hậu và thúc đẩy chuyển đổi sang nền kinh tế không phát thải, nhằm giúp xây dựng một tương lai xanh hơn và bao trùm hơn bằng cách thúc đẩy chuyển đổi kỹ thuật số và tạo ra các cơ hội cho tất cả mọi người. (BNews, 7/10)
  • Ngày 11/10,  Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres và các quốc gia đang phát triển đã yêu cầu phân phối vắc xin ngừa COVID-19 trên toàn cầu một cách công bằng hơn và nhận được tài trợ nhiều hơn từ các nước giàu để giúp những quốc gia nghèo đối phó với dịch COVID-19. Tại cuộc họp kỷ niệm 60 năm Phong trào Không liên kết (NAM), thành viên sáng lập Ghana đã chỉ trích các cường quốc toàn cầu về việc không chia sẻ vắc xin một cách công bằng, cho thấy các quốc gia nghèo đang phải chịu “sự thương xót” từ các quốc gia hùng mạnh đang tích trữ nguồn cung cấp. (Reuters, 12/10)

1. Mỹ

  • Các nhà máy và nhà cung cấp năng lượng tại Mỹ đang được yêu cầu tăng sản lượng trong khi nguồn cung về dầu và khí tự nhiên bị hạn chế, khiến kinh tế Mỹ đối mặt thách thức về giá năng lượng tăng cao. Giá dầu thô đã tăng 64% trong năm nay; giá khí tự nhiên tăng gấp đôi trong vòng 6 tháng qua. Giá điện đã tăng 5.2% trong tháng 8 so với năm ngoái, mức tăng lớn nhất từ năm 2014. Nhiều nhà phân tích cho rằng giá năng lượng tăng sẽ thúc đẩy lạm phát trong thời gian tới; làm giảm chi tiêu của người tiêu dùng và làm giảm tốc độ phát triển của kinh tế Mỹ. Lịch sử cho thấy, mỗi khi giá năng lượng tăng cao là thời kỳ giảm phát bắt đầu. (ĐSQVN tại Mỹ, 10/10)
  • Ngày 7/10, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Nhà Trắng Brian Deese cho biết chính quyền Tổng thống Biden đang muốn giúp các nước đang phát triển xây dựng cơ sở hạ tầng nhằm tạo ra nhiều cơ hội xuất khẩu hơn cho các nhà sản xuất công nghệ năng lượng sạch của Mỹ. Ông Brian Deese dự đoán thị trường công nghệ năng lượng sạch, bao gồm xe điện, năng lượng mặt trời, gió sẽ tăng trưởng mạnh mẽ từ này đến 2035 và hầu hết việc tăng trưởng về quy mô thị trường lại đang diễn ra bên ngoài nước Mỹ. Việc Mỹ có thể tích cực tham gia xây dựng cơ sở hạ tầng ở các nước đang phát triển và xây dựng các thị trường đó theo hướng có lợi cho Mỹ sẽ giúp tạo cơ hội xuất khẩu cho các doanh nghiệp Mỹ và việc làm cho người lao động Mỹ. (Inside Trade, 7/10)
  • Ngày 7/10, thủ lĩnh phe đa số tại Thượng viện, nghị sỹ Dân chủ Chuck Schumer nói rằng Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hoà đã đạt một thoả thuận nâng trần nợ đến đầu tháng 12. Thủ lĩnh phe thiểu số tại Thượng viện, nghị sỹ Cộng hoà Mitch McConnell cũng cho rằng cuộc đàm phán diễn ra “trong một tinh thần tốt đẹp”. Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Janet Yellen gần đây đã nhiều lần cảnh báo nước Mỹ sẽ vỡ nợ nếu trần nợ không được nâng trước ngày 18/10. Nợ công của Mỹ hiện ở mức khoảng 28 nghìn tỷ USD, trong khi trần nợ là 28,4 nghìn tỷ USD. Những đề xuất nâng trần nợ mà Đảng Dân chủ đưa ra gần đây đều bị Đảng Cộng hoà phản bác. Dự luật nâng trần nợ tạm thời vẫn cần được thông qua ở cả Thượng viện và Hạ viện Mỹ. Đến đầu tháng 12, khi hết hạn dự luật vừa đạt được, Quốc hội Mỹ lại phải giải quyết vấn đề trần nợ để không xảy ra một cuộc vỡ nợ cấp quốc gia. (CNBC, 7/10)

2. Trung Quốc

  • Theo khảo sát của 29 nhà kinh tế do Nikkei và Nikkei Quick News thực hiện, tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc dự kiến sẽ chậm lại ở mức 5% trong giai đoạn từ tháng 7-9 năm nay. Các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt liên quan đến đại dịch COVID-19 và tình trạng thiếu điện được coi là những nguyên nhân chính cản trở đà phát triển của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Các nhà kinh tế tham gia khảo sát trên đưa ra ước tính về tăng trưởng kinh tế Trung Quốc trong quý III vừa qua dao động từ 2,5%-6%, thấp hơn mức tăng trưởng 7,9% ghi nhận trong quý II/2021. Hơn 1/3 trong số các nhà kinh tế này dự đoán Trung Quốc sẽ chứng kiến sự suy giảm kinh tế trong quý III/2021 sau khi các số liệu được điều chỉnh theo mùa. (Nikkei Asia Review, 7/10)
  • Sáng 9/10, Đại diện Thương mại Mỹ Katherine Tai đã có cuộc điện đàm với Phó Thủ tướng Trung Quốc Lưu Hạc, trao đổi về quan hệ thương mại Mỹ - Trung. Đây là cuộc điện đàm thứ hai giữa bà Katherine Tai và ông Lưu Hạc. Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ cho biết tại cuộc điện đàm, quan chức hai nước “đã đánh giá việc thực thi Thỏa thuận Kinh tế và thương mại Mỹ - Trung và nhất trí rằng sẽ tiếp tục tham vấn về các vấn đề còn tồn tại”. Trước cuộc điện đàm trên, một quan chức thương mại cho biết bà Katherine Tai sẽ căn cứ vào phản ứng của Trung Quốc trong cuộc điện đàm này để đưa ra đánh giá trong tương lai, nhưng bà sẽ không tìm kiếm các cuộc đàm phán thương mại Giai đoạn hai với Trung Quốc về các vấn đề trợ cấp và cấu trúc. (TTXVN, 9/10)
  • Ngày 8/10, Chính quyền Khu hành chính đặc biệt Hong Kong (Trung Quốc) công bố “Kế hoạch hành động khí hậu Hong Kong 2050”, theo đó sẽ đầu tư khoảng 240 tỷ HKD (khoảng 30,8 tỷ USD) trong vòng 15-20 năm tới để thực hiện các biện pháp khác nhau về giảm thiểu và thích ứng với biến đổi khí hậu. Kế hoạch có tầm nhìn “Không phát thải carbon, Thành phố xanh, Phát triển bền vững”, đồng thời đề ra các chiến lược và mục tiêu cho Hong Kong để ứng phó với biến đổi khí hậu và thực hiện trung hòa carbon. (TTXVN, 9/10)

3. Châu Âu

  • Ngày 6/10, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết nước này sẽ tăng cường cung cấp khí đốt cho châu Âu, trong đó có thông qua cả đường ống dẫn khí đốt Ukraine, nhằm ứng phó với cuộc khủng hoảng năng lượng tại châu Âu cũng như ổn định thị trường trong bối cảnh giá cả mặt hàng này ngày càng gia tăng. Theo ông Putin, doanh số khí đốt Nga bán cho châu Âu có thể đạt kỷ lục mới trong năm nay nên khối lượng khí đốt vận chuyển qua Ukraine có thể vượt mức thỏa thuận mà tập đoàn khí đốt Gazprom đã ký kết với Kiev. Cũng trong ngày 6/10, Tổng thống Azerbaijan cho biết nước này sẵn sàng tăng nguồn cung khí đốt cho châu Âu. Hiện mỗi năm, Azerbaijan cung cấp 10 tỷ m3 khí đốt tự nhiên cho Italy, Hy Lạp và Bulgaria, thông qua Hành lang khí đốt phía Nam (SGC). Giá khí đốt ở châu Âu và Vương quốc Anh trong ngày 6/10 đã tăng hơn 25% do nhu cầu tăng vọt trước mùa Đông (TTXVN, 06/10).
  • Cơ quan Thống kê Liên bang Đức (Destatis) ngày 8/10 cho biết, xuất khẩu của nước này giảm trong tháng 8/2021 và là lần đầu tiên giảm kể từ tháng 4/2020 do tắc nghẽn nguồn cung đã kìm hãm sự phục hồi kinh tế từ đại dịch COVID-19. Theo Destatis, nền kinh tế hàng đầu châu Âu này đã xuất khẩu hàng hóa trị giá 113 tỷ euro (130 tỷ USD) trong tháng 8/2021 (số liệu đã điều chỉnh theo mùa), giảm 1,2% vào tháng 7/2021, trong khi nhập khẩu tăng 3,5% lên 100 tỷ euro. Các đơn đặt hàng công nghiệp và sản xuất, hai chỉ số kinh tế quan trọng của đất nước, cũng giảm lần lượt 7,7% và 4% trong tháng 8/2021. Joachim Lang, Tổng Giám đốc Hiệp hội Công nghiệp Đức (BDI) cho biết, các doanh nghiệp nước này đã phải chuẩn bị cho một “mùa Thu khó khăn”. Chuỗi cung ứng thiếu hụt, chi phí logistics tăng và các tranh chấp thương mại chưa được giải quyết đã ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế và có tác động lớn đến xuất khẩu của Đức. (AFP, 8/10)
  • Theo trang “Tin tức châu Âu” (euronews.com), Ủy ban châu Âu (EC), ngày 6/10, đã hối thúc các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) giải ngân các quỹ hỗ trợ dành cho những người tiêu dùng chịu ảnh hưởng do việc tăng giá khí đốt và điện tại châu Âu. Ủy viên EC phụ trách năng lượng, bà Kadri Simson tuyên bố EU cần “hỗ trợ có mục đích” các công dân và các doanh nghiệp nhỏ trong EU là những đối tượng phải chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Tình trạng tăng giá năng lượng cũng gây ra áp lực lớn cho nhiều công dân tại EU vốn đã phải chịu những tác động tiêu cực từ đại dịch COVID-19. Hiện 27 quốc gia thành viên EU vẫn phải nhập khẩu khoảng 90% lượng khí tự nhiên phục vụ nhu cầu về năng lượng. (TTXVN, 7/10)

4. Nhật Bản và Hàn Quốc

  • Nhật Bản: (i) Ngày 8/10, tân Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida đã cam kết thực hiện “chủ nghĩa tư bản mới” để đưa nền kinh tế trở lại quỹ đạo tăng trưởng và tái phân phối các thành quả của quá trình tăng trưởng để xây dựng tầng lớp trung lưu lớn mạnh hơn. Trong chiến lược thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, Thủ tướng Kishida cho biết chính phủ sẽ đầu tư vào các lĩnh vực tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, đồng thời xây dựng các văn bản pháp luật để ngăn chặn sự rò rỉ công nghệ sang các đối thủ cạnh tranh nước ngoài. Thủ tướng Kishida cam kết sẽ ngăn chặn thiểu phát bằng cách nới lỏng tiền tệ quyết liệt và tăng chi tiêu công, phần nào cho thấy tính tiếp nối chính sách Abenomics của cựu Thủ tướng Shinzo Abe (Kyodo, TTXVN, 8/10); (ii) Theo thông tin Chính phủ ngày 08/10, chi tiêu hộ gia đình đã giảm mạnh hơn so với dự kiến ​​trong tháng 8/2021, giảm 3,0% so với cùng kỳ năm ngoái,thấp hơn dự báo của thị trường trung bình là giảm 1,5% và theo sau mức tăng 0,7% trong tháng 7/2021. Nguyên nhân chính là do tình trạng ế khẩn cấp để chống lại COVID-19 đè nặng lên tiêu dùng trong kỳ nghỉ hè và có nguy cơ làm suy giảm sự phục hồi của nền kinh tế. (Japan Times, Reuters, 8/10)
  • Hàn Quốc: (i) Nền kinh tế Hàn Quốc được đánh giá là giảm động lực tăng trưởng do tác động của COVID-19 với tăng trưởng dự kiến trong năm 2021 khoảng 2,8%, thấp hơn mức 3% trong năm 2020. Nhờ việc nới lỏng các biện pháp giãn cách xã hội, kinh tế Hàn Quốc dự kiến sẽ tăng trưởng trở lại nhờ nhu cầu nội địa tăng mạnh, tuy nhiên, các động lực tăng trưởng giảm dần do dự kiến giảm xuất khẩu và cắt giảm các gói hỗ trợ của Chính phủ liên quan đến dịch bệnh (Yonhap, 7/10); (ii) Hàn Quốc có kế hoạch đưa ra các biện pháp để ổn định lạm phát trong bối cảnh giá tiêu dùng tại nước này dự kiến tăng với tốc độ nhanh hơn trong tháng 10/2021 so với tháng trước đó. Giá tiêu dùng của Hàn Quốc đã tăng hơn 2% trong sáu tháng liên tiếp trong tháng 9/2021, do giá các sản phẩm nông sản và dầu tăng cao. Bộ Tài chính cho biết cơ quan này sẵn sàng “đóng băng” cước phí vận tải và hóa đơn tiện ích công cộng  trong năm nay để giảm bớt sức ép lạm phát. (Yonhap, 8/10)

5. ASEAN và các nền kinh tế mới nổi

  • Sau cuộc bỏ phiếu quan trọng tại quốc hội, Malaysia sẽ nâng giới hạn nợ chính phủ lần thứ hai trong vòng hơn một năm khi nước này tìm cách tài trợ thêm các biện pháp hỗ trợ đại dịch và thúc đẩy phục hồi kinh tế. Đa số các nhà lập pháp tại hạ viện đã bỏ phiếu cho việc tăng mức trần nợ theo luật định lên 65% tổng sản phẩm quốc nội cho đến cuối năm 2022, từ mức 60%. Dự luật tiếp theo sẽ được đưa đến thượng viện, do liên minh của Thủ tướng Ismail Sabri Yaakob kiểm soát, trước khi được nhà vua ký thành luật. (Bloomberg, 11/10)
  • Thủ tướng Prayuth Chan-ocha cho biết Thái Lan sẽ chấm dứt các yêu cầu kiểm dịch đối với du khách đến từ 10 quốc gia có nguy cơ thấp bắt đầu từ ngày 1/11, khi quốc gia Đông Nam Á này cố gắng phục hồi nền kinh tế. Năm ngoái, Thái Lan đã phải hứng chịu sự suy thoái kinh tế sâu nhất trong hơn hai thập kỷ, với lĩnh vực du lịch chủ chốt vẫn đang gặp khó khăn. Du khách từ ít nhất 10 quốc gia bao gồm Vương quốc Anh, Singapore, Đức, Trung Quốc và Hoa Kỳ sẽ được miễn kiểm dịch khi đến Thái Lan. (Reuters, 11/10)
  • Đồng rupiah của Indonesia có thể là đồng tiền hoạt động tốt nhất của châu Á cho đến cuối năm với giá hàng hóa tăng cao thúc đẩy thặng dư thương mại của quốc gia này. Indonesia đang hưởng lợi từ cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu đã lôi kéo theo nhiều công ty đồng cấp của họ là các nhà nhập khẩu hàng hóa ròng. Indonesia sẽ công bố số liệu thương mại tháng 9 vào thứ Sáu, sau khi thặng dư kỷ lục 4,74 tỷ USD trong tháng 8 - lần thứ 16 liên tiếp. (Bloomberg, 11/10)

 

B. KINH TẾ VIỆT NAM

  • Tại cuộc họp Đối tác Kinh tế Australia - Việt Nam lần thứ hai được tổ chức theo hình thức trực tuyến hôm 8/10, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam Nguyễn Chí Dũng và Bộ trưởng Bộ Thương mại, Đầu tư và Du lịch Australia, Dan Tehan bày tỏ mong muốn Chiến lược tăng cường gắn kết kinh tế giữa Australia và Việt Nam giai đoạn 2021-2025 sẽ được triển khai trong năm nay. Thông cáo chung cho biết, chiến lược sẽ củng cố cam kết chung của hai nước đối với tự do hóa thương mại và kết nối kinh tế. Chiến lược ghi nhận các cơ hội kinh doanh hai chiều to lớn trên nhiều lĩnh vực, bao gồm nông nghiệp, năng lượng và tài nguyên, sản xuất, du lịch và khách sạn, giáo dục và dịch vụ chuyên nghiệp, công nghệ và nền kinh tế kỹ thuật số. (Bnews, 10/10)
  • Ngân hàng Standard Chartered vừa hạ dự báo tăng trưởng của Việt Nam trong năm 2021 xuống 2,7% từ mức 4,7%, sau khi tăng trưởng trong quý III/2021 giảm 6,2% so với cùng kỳ năm trước. Lý giải việc điều chỉnh hạ dự báo tăng trưởng trên, Ngân hàng Standard Chartered cho biết, mặc dù kỳ vọng tốc độ tăng trưởng sẽ được thúc đẩy ở thời kỳ hậu Covid-19, nhưng ngân hàng vẫn giữ một cái nhìn khá thận trọng cho đến khi các dấu hiệu hồi phục trở nên rõ ràng hơn. Khả năng kiểm soát dịch Covid-19 sẽ tác động đến triển vọng trong ngắn hạn. Standard Chartered dự báo, tăng trưởng trưởng kinh tế nhiều khả năng sẽ hồi phục trong quý IV/2021, tuy nhiên, điều này phụ thuộc vào tiến trình mở cửa trở lại của các doanh nghiệp và hoạt động kinh doanh. (cafef.vn, 8/10)

 

C. BÀI PHÂN TÍCH/TIN CHUYÊN SÂU

Một số khó khăn, thách thức trong phát triển kinh tế Việt Nam những tháng cuối năm 2021 (Trung tâm Thông tin và Dự báo Kinh tế - Xã hội Quốc gia - NCIF, 01/10)

Trong bối cảnh dịch bệnh vẫn còn diễn biến phức tạp với những biến thể mới của virus Covid-19, Việt Nam đã có những nỗ lực trong việc kiểm soát dịch bệnh và duy trì các hoạt động sản xuất. Nhờ đó, tăng trưởng kinh tế 6 tháng đầu năm 2021 tăng 5,64%, cao hơn tốc độ tăng 1,82% của 6 tháng đầu năm 2020. Tuy nhiên, làn sóng dịch bệnh Covid-19 lần thứ tư diễn biến nghiêm trọng, đặc biệt trong quý III/2021 khiến nhiều tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải thực hiện giãn cách xã hội, trong đó có thủ đô Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh – đầu tàu kinh tế của cả nước. Khu vực công nghiệp – xây dựng và dịch bệnh bị ảnh hưởng nghiêm trọng do các biện pháp giãn cách xã hội gây gián đoạn sản xuất kinh doanh. Chỉ số IIP toàn ngành công nghiệp có sự khác biệt giữa các vùng ((IIP tháng 8/2021 của 18 tỉnh, thành phố phía Nam và Nam Trung bộ giảm mạnh; trong đó, thành phố Hồ Chí Minh giảm 49,2%, Bình Dương giảm 12,6%. Ngược lại, tại miền Bắc, công nghiệp chế biến, chế tạo lớn vẫn tăng trưởng ở mức hai con số như Hải Phòng tăng 21,2%, Bắc Giang tăng 13,1%). Dịch vụ tiếp tục là khu vực bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất, đặc biệt là các hoạt động du lịch lữ hành, lưu trú ăn uống, vận tải, hàng không… Tính chung 8 tháng năm 2021, tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng giảm 4,7% so với cùng kỳ năm trước (giảm 6,2% sau khi loại trừ yếu tố giá, cao hơn tỷ lệ giảm 5,8% của cùng kỳ năm 2020). Trong đó, doanh thu bán lẻ hàng hóa giảm 1,4%; dịch vụ lưu trú, ăn uống giảm 19,8%, doanh thu dịch vụ lữ hành giảm 61,8% do hoạt động du lịch trong nước hạn chế và chưa mở cửa cho du lịch quốc tế. Tổng lượng hành khách vận chuyển và luận chuyển giảm lần lượt 18,8% và 25,9% so với cùng kỳ.

Trong tháng 9, mặc dù dịch bệnh vẫn còn diễn biến phức tạp, song một số địa phương đã thực hiện tốt và đang dần kiểm soát được dịch bệnh. Chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia được triển khai quyết liệt tại nhiều địa phương trên cả nước, đến ngày 15/9, cả nước đã có hơn 31,2 triệu liều vắc-xin được tiêm, khoảng gần 1/3 dân số tiêm 1 mũi vaccine và khoảng 6,5% dân số đã tiêm đủ 2 mục vaccine phòng chống dịch covid-19.

Trong các tháng cuối năm 2021, nền kinh tế vẫn tiếp tục đối mặt với một số khó khăn, thách thức sau:

Tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp. Dịch bệnh Covid-19 với các biến thể virus mới tiếp tục là một trong những thách thức lớn đối với khả năng phục hồi kinh tế.

Giải ngân vốn đầu tư công thấp. Theo số liệu mới nhất của Bộ Tài chính, giải ngân vốn đầu tư công ước tính đến đầu tháng 9/2021 mới đạt 40,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, thấp hơn so với vùng kỳ năm 2020 (là 46,41%). Đặc biệt, tỉ lệ giải ngân vốn ODA và vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài rất thấp, chỉ đạt 7,94% (cùng kỳ năm 2020 đạt 21,26%). Đáng chú ý, tính đến đầu tháng 9 năm 2021, chỉ có 26 địa phương có tỷ lệ giải ngân cao trên 40% kế hoạch (như Thanh Hóa (72,1%), Thái Bình (67,5%), Nam Định (63,6%), Hưng Yên (61,6%), Lâm Đồng (55,6%)) và có tới 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt dưới 30%, trong đó có 21 bộ và 1 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới 10% (trong đó, 04 bộ chưa giải ngân kế hoạch vốn), đặc biệt tại một số địa phương có dịch bệnh diễn biến phức tạp, kéo dài như như Tp. Hồ Chí Minh, Bình Dương, Bắc Ninh, Bắc Giang, Nghệ An, Quảng Ngãi. Có nhiều nguyên nhân khiến việc giải ngân vốn đầu tư công thấp như: (i) tính thời điểm: năm 2021 là năm đầu tiên triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025, do vậy, những tháng đầu năm 2021 chủ yếu thực hiện các bước chuyển tiếp của giai đoạn; một số nhiệm vụ, dự án khởi công mới chỉ được giao kế hoạch sau khi Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 được thông qua; tổ chức bộ máy chính quyền các cấp mới được kiện toàn cũng ảnh hưởng không nhỏ tới công tác chỉ đạo điều hành tại một số nơi; (ii) giá nguyên liệu đầu vào cho thi công tăng (đặc biệt là sắt, thép xây dựng, xi măng, cát, sỏi…) ảnh hưởng tới tiến độ thi công, đặc biệt là phương án tài chính khi thực hiện dự án; (iii) dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp trên diện rộng khiến nhiều địa phương phải thực hiện giãn cách xã hội ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc thực hiện và giải ngân các dự án. Một số địa bàn, cơ sở, xã, phường, khu công nghiệp… phải áp dụng biện pháp phong tỏa, giãn cách, theo đó, công nhân, chuyên gia, tư vấn phải về nhà, hoặc thực hiện “3 tại chỗ” nhưng việc vận chuyển nguyên liệu đầu vào, thiết bị để triển khai thi công lại bị giãn đoạn. Các địa phương – nhất là các địa phương có dịch bệnh – ưu tiên nguồn lực cho chống dịch nên phần nào cũng ảnh hưởng tới giải ngân đầu tư công. Trong bối cảnh dịch Covid-19 lan rộng, đầu tư công vẫn là động lực hỗ trợ cho tăng trưởng kinh tế, tạo lan toả đối với đầu tư tư nhân và đầu tư trực tiếp nước ngoài. Tỉ lệ giải ngân vốn đầu tư công thấp trong suốt những tháng đầu năm 2021 đến nay phần nào làm giảm hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công, gây lãng phí nguồn lực, giảm năng lực và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Hoạt động xuất khẩu và xuất siêu phụ thuộc gần như hoàn toàn vào khu vực FDI với tỷ trọng xuất khẩu của khu vực này chiếm 73,1% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp ở các trung tâm công nghiệp và kinh tế trọng điểm của cả nước như thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Long An…, động lực tăng trưởng nhờ thặng dư thương mại trở nên thiếu chắc chắn do các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh. Bên những khó khăn do dịch bệnh Covid-19, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam trong những tháng tới còn chịu nhiều tác động tiêu cực do giá nguyên vật liệu, chi phí vận tải, logistics tăng mạnh.

Sức chống chịu của doanh nghiệp yếu dần qua các đợt dịch bệnh. Dịch bệnh tiếp tục căng thẳng làm trầm trọng thêm các khó khăn của ngành và doanh nghiệp. Tác động tiêu cực của làn sóng Covid-19 thứ tư thể hiện rõ rệt trong tháng 8 và 9/2021 khi lưu thông hàng hóa bị gián đoạn, làm đứt gãy nhiều chuỗi cung ứng. Không chỉ gặp khó khăn về tiến độ đầu tư và sản xuất, không đủ nguyên vật liệu do chuỗi cung ứng bị gián đoạn, doanh nghiệp phải chịu chi phí lớn để duy trì “3 tại chỗ” nhưng không đủ lao động để đáp ứng các đơn hàng. Nhiều doanh nghiệp không đủ khả năng cầm cự nếu dịch bệnh và giãn cách còn tiếp tục kéo dài. Nguy cơ bị thay thế với các doanh nghiệp trong nước khi không đảm bảo được sự liền mạch trong chuỗi sản xuất hàng hóa là hiện hữu khi 18% doanh nghiệp EU tại Việt Nam đã chuyển đơn hàng sang nước khác, 16% đang được cân nhắc. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng đang phải đối mặt với chi phí đầu vào (chi phí nguyên, nhiên vật liệu, vận tải, kho bãi, chi phí “3 tại chỗ”) tăng và trong tương lai gần, doanh nghiệp cũng sẽ phải tăng giá bán sản phẩm khi không thể chịu nổi các chi phí tăng thêm./.

 

 

Liên kết Liên kết