Truy cập nội dung luôn

Nội dung bài viết

Xuất khẩu thanh long sang Ấn Độ: cần lưu ý bài học từ thị trường Trung Quốc
24/03/2022

Nhằm góp phần hỗ trợ tiêu thụ trái thanh long, đặc biệt hỗ trợ đẩy mạnh xuất khẩu trái thanh long Việt Nam sang thị trường Ấn Độ trong thời gian tới, Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ đã phối hợp với Bộ Công Thương, Ủy ban nhân dân các tỉnh Bình Thuận, Tiền Giang, Long An và các cơ quan liên quan tổ chức Hội nghị “Xúc tiến xuất khẩu thanh long Việt Nam sang thị trường Ấn Độ” vào ngày 19/01/2022. Tham dự Hội nghị có: Tham tán Công sứ, Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ - Đỗ Thanh Hải; Tham tán Thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Ấn Độ - Bùi Trung Thướng; Phó Vụ trưởng, Vụ Thị trường Châu Á, Châu Phi (Bộ Công Thương) - Đỗ Quốc Hưng cùng đại diện lãnh đạo Sở Công thương các tỉnh Bình Thuận, Tiền Giang, Long An cùng các doanh nghiệp xuất nhập khẩu thanh long Việt Nam và Ấn Độ, các tổ chức xúc tiến thương mại, hội người Việt Nam tại Ấn Độ.

Ở nước ta, thanh long hiện được trồng ở nhiều tỉnh thành nhưng phát triển mạnh thành các vùng chuyên canh quy mô lớn tập trung chủ yếu ở ba tỉnh Bình Thuận (29.000 ha), Long An (11.000 ha) và Tiền Giang (8.000 ha), chiếm 93,6% diện tích và 95,5 % sản lượng cả nước. Trong năm 2021, theo số liệu từ Trung tâm thông tin Công nghiệp và Thương mại, Bộ Công Thương tổng hợp từ số liệu của Tổng cục Hải quan, với kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 1,04 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 29,4% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả cả nước thanh long tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của trái cây Việt Nam. Với kim ngạch đạt 925,7 triệu USD, chiếm tỷ trọng 88,7% tổng lượng xuất khẩu thanh long năm 2021 của Việt Nam, Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ loại trái cây này nhiều nhất. Đứng thứ hai là thị trường Mỹ đạt 30,2 triệu USD, chiếm tỷ trọng 2,9%. Kế đến là thị trường Ấn Độ với kim ngạch đạt 13,55 triệu USD, tăng 86,9% so với năm 2020, chiếm tỷ trọng 1,3%.

Bước vào những ngày đầu tiên của năm mới 2022, người trồng thanh long Việt Nam lại một lần nữa lao đao vì không tìm được đầu ra cho lại trái cây giàu dinh dưỡng và từng được đánh giá là có tiềm năng kinh tế cao này. Tại Hội nghị, đại diện lãnh đạo Sở Công Thương của ba địa phương Bình Thuận, Tiền Giang, Long an đã trình bày về những thuận lợi và khó khăn trong việc xuất khẩu trái thanh long cũng như nhu cầu và nguyện vọng của các địa phương mong muốn tháo gỡ các khó khăn và rào cản, tiếp nhận thông tin đầy đủ và sự hỗ trợ kịp thời để đưa trái thanh long nói riêng và các nông sản nói chung thâm nhập thị trường Ấn Độ.

Một số loại thanh long được trồng ở Việt Nam hiện nay

 

Cũng như nhiều địa phương khác của cả nước, tình hình sản xuất, tiêu thụ thanh long của tỉnh Tiền Giang liên tục gặp nhiều khó khăn do ảnh hưởng của dịch Covid – 19. Theo thống kê của Sở Công Thương Tiền Giang, từ ngày 03/01/2022 đến ngày 17/01/2022, tình hình tiêu thụ thanh long chậm do chưa tìm được thương lái thu mua. Bên cạnh đó, từ giữa tháng 12/2021 đến thời điểm diễn ra Hội nghị, lượng xe của các doanh nghiệp ở Tiền Giang ùn tắc tại các cửa khẩu của các tỉnh Lạng Sơn, Quảng Ninh, Bắc Giang, Lào Cai còn khoảng 40 container với sản lượng trên 1.100 tấn trái cây, chủ yếu thanh long, mít, xoài. Do ảnh hưởng tình hình xuất khẩu nông sản sang thị trường Trung Quốc nên giá thanh long giảm mạnh so với ngày 10/12/2021. Cụ thể, thanh long ruột trắng giá khoảng 1.000 – 4.000 đồng/kg (giảm 8.000 đồng/kg), thanh long ruột đỏ vào khoảng 1.000 – 3.000 đồng/kg (giảm 13.000 đồng/kg). Dự kiến sản lượng thu hoạch thanh long của tỉnh Tiền Giang trong tháng 1 và tháng 2 năm 2022 lần lượt khoảng 26.770 tấn và 17.620 tấn; tập trung chủ yếu ở các huyện: Chợ Gạo, Gò Công Tây, Tân Phước... Để giải quyết bài toán khó này, các cơ quan chức năng của Tỉnh cũng đã thực hiện nhiều giải pháp như có công văn đề nghị Vụ thị trường trong nước, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành trong nước, các siêu thị, hệ thống phân phối trong và ngoài tỉnh hỗ trợ kết nối tiêu thụ nông sản của Tiền Giang vào hệ thống phân phối lớn, các bếp ăn tập thể tại khu kinh tế, khu, cụm công nghiệp. Ngoài ra, tổ chức đến làm việc và nắm tình hình sản xuất kinh doanh tại một số doanh nghiệp xuất khẩu và tiêu thụ thanh long lớn của tỉnh, nhất là các doanh nghiệp có xe còn ở các cửa khẩu phía Bắc; đã tuyên truyền và hướng dẫn doanh nghiệp xây dựng mã vùng trồng, thủ tục cấp C/O,... Đồng thời kết nối các doanh nghiệp, hợp tác xã trên địa bàn tỉnh thu mua thanh long cho người dân để tồn trữ cung cấp cho hệ thống siêu thị, chuỗi cửa hàng; tạm trữ để chờ xuất khẩu hoặc cung cấp cho nhà máy chế biến làm nước ép, cấp đông....

Cơ cấu tiêu thụ thanh long Tiền Giang

 

Chuỗi giá trị thanh long Tiền Giang

Nguồn: Nguồn: Sở Công Thương (2012, 2014) và khảo sát của tác giả

Theo đánh giá của các diễn giả, Ấn Độ là thị trường trọng điểm ở khu vực Nam Á, hội tụ đầy đủ những yếu tố có thể là điểm đến thuận lợi cho thanh long Việt Nam. Ông Đỗ Quốc Hưng – Phó Vụ trưởng, Vụ Thị trường Châu Á – Châu Phi nhấn mạnh Ấn Độ là thị trường tiềm năng cho trái thanh long của Việt Nam dựa trên nền tảng quan hệ tốt đẹp có bề dày hơn 50 năm quan hệ ngoại giao, quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước Việt Nam - Ấn Độ cùng với dung lượng thị trường lớn thứ hai thế giới với gần 1,4 tỷ dân, có nhiều người ăn chay và thói quen ăn uống sử dụng nhiều trái cây như là một phần quan trọng trong khẩu phần ăn hàng ngày. Mặc dù vậy, hoạt động xuất khẩu thanh long của Việt Nam sang Ấn Độ vẫn chưa khai thác hết cơ hội của thị trường lớn này. Nguyên nhân là do khó khăn trong việc tiếp cận thị trường này đến từ khoảng cách địa lý, việc tiếp cận thông tin về quy định, chính sách xuất nhập khẩu cũng như phòng dịch của Ấn Độ còn hạn chế. Ngoài ra, Ấn Độ cũng là thị trường thường đưa ra các chính sách mới, đột ngột, gây khó khăn cho doanh nghiệp nếu như không được phổ biến kịp thời. Nhận định về thị trường Ấn Độ, ông Bùi Trung Thướng - Tham tán thương mại Việt Nam tại Ấn Độ nhận xét chất lượng thanh long Ấn Độ không ngon và ngọt như thanh long Việt Nam nên sẽ có cơ hội để thanh long Việt Nam mở rộng hơn vào thị trường 1,4 tỷ dân này. Hơn nữa, ở Ấn Độ, thanh long chủ yếu xuất hiện ở các khách sạn, các buổi tiệc, không xuất hiện nhiều trong các nhà hàng và nhất là tại các siêu thị, quầy bán hàng hoa quả, bán hàng rong nên đến nay, nhiều người dân nước này không biết cách ăn hay chế biến loại quả này. Để thúc đẩy tiêu thụ thanh long Việt Nam tại Ấn Độ, ông Đỗ Thanh Hải - Tham tán Công sứ của Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ khuyến cáo các địa phương, doanh nghiệp cần có chiến lược lâu dài, bền vững khi đưa thanh long vào thị trường Ấn Độ. Mặt khác, các cơ quan ban ngành, doanh nghiệp cần quan tâm đúng mức thị trường Ấn Độ đối với tiêu thụ thanh long Việt Nam.

Theo kinh nghiệm của các doanh nghiệp Việt Nam đã xuất khẩu thành công thanh long ở thị trường Ấn Độ thì đây là thị trường “không khó tính, cũng không dễ tính” và cần tránh lặp lại sai lầm trong phương thức xuất khẩu như ở thị trường Trung Quốc. Ông Nguyễn Quốc Duẩn, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Phát triển Thương Mại Quốc tế Song Nam lưu ý doanh nghiệp trong nước đặc biệt quan tâm tới vấn đề chọn đối tác, theo ông làm việc với thương nhân Ấn Độ không quá khó, nhưng phải chọn được đối tác mạnh cả về thương hiệu lẫn kênh phân phối. Bên cạnh đó cần lưu ý các vấn đề liên quan đến tiến độ thanh toán. Theo tập quán xuất khẩu sang Trung Quốc, doanh nghiệp trong nước thường gửi hàng trước và nhận tiền sau, đồng thời chịu để khách hàng áp điều kiện thanh toán nên gây ra nhiều rủi ro. Giám đốc Công ty Song Nam lấy ví dụ về thời gian dịch Covid-19 diễn biến phức tạp hoặc thị trường sập giá khiến tàu chở hàng chậm 2-3 tuần. Khi ấy, khách hàng Ấn Độ có thể bỏ containter, khiến doanh nghiệp Việt Nam mất trắng. Cách giải quyết, theo ông Duẩn, là thống nhất việc đặt cọc 50% tiền hàng. Thậm chí, nếu gặp những thách thức phi truyền thống như Covid-19, doanh nghiệp trong nước có thể yêu cầu khách hàng Ấn Độ thanh toán 100% tiền hàng. Ông Duẩn cũng khuyến cáo các doanh nghiệp trong nước cần phối hợp với Đại sứ quán, hoặc những doanh nghiệp xuất nhập khẩu lâu năm tại Ấn Độ để có chiến lược tiếp cận hợp lý, tránh tình trạng sử dụng bao bì in chữ Trung Quốc để xuất sang Ấn Độ. Với kinh nghiệm xuất nhập khẩu tại nhiều cảng lớn tại Ấn Độ như Mumbai, Chennai, ông Duẩn cho biết đã có nhiều tranh chấp thương mại xảy ra tại Ấn Độ thời gian qua, liên quan đến xuất nhập khẩu nông sản. Ông cũng thông tin về việc một số thương nhân Ấn Độ sang trực tiếp Việt Nam tìm nguồn hàng, thậm chí tự làm giá ngay từ trong nước.

Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu là hướng đi cần thiết và đúng đắn cho đầu ra của trái thanh long cũng như nhiều loại nông sản khác của Việt Nam. Tuy nhiên, các thức tiếp cận thị trường, giữ được thị trường và tự chủ được trong thương lượng với đối tác là vấn đề cần được chú trọng. Không thể phủ nhận vai trò tích cực của thị trường tiêu thụ thanh long Việt Nam ở Trung Quốc trong thời gian qua nhưng những mặt trái từ phương thức xuất khẩu vào thị trường này là bài học sâu sắc và đắc giá mà các doanh nghiệp xuất khẩu cần tránh lập lại ở thị trường khác. Ngoài ra, từ kinh nghiệm thành công của một số ngành hàng khác như ngành hàng thủy sản của Việt Nam thì vai trò của Hiệp hội các doanh nghiệp xuất khẩu thanh long Việt Nam cần được chú trọng để xây dựng và phát triển sức mạnh cộng đồng doanh nghiệp trong thời gian tới./.

K.D tổng hợp

Liên kết Liên kết